„Książka i karabin”: polityka kulturalna i rasowa we Włoszech faszystowskich, część 3
Eugenika i polityka rasowa
Tarquini poświęca wiele uwagi rasie i eugenice w kulturze włoskiej w okresie faszyzmu. Zauważa, że rząd faszystowski udzielił włoskim naukowcom zajmującym się eugeniką wsparcia i uwagi, jakich nigdy nie mieli za poprzednich reżimów:
W latach 1922–1945 włoscy naukowcy wnieśli swój wkład w kulturę i politykę rasową. Należeli do nich antropolodzy, statystycy, demografowie i lekarze, którzy byli już znani w świecie naukowym na początku XX wieku, kiedy demografia i eugenika – nauka badająca metody doskonalenia gatunku ludzkiego poprzez sprzyjanie proliferacji jednostek uznanych za najlepsze (eugenika pozytywna) lub poprzez tłumienie jednostek uznanych za szkodliwe (eugenika negatywna) – zwróciły uwagę na niż demograficzny występujący w wielu krajach zachodnich. … Wraz z nadejściem faszyzmu naukowcy ci odegrali rolę, której nie mieli w poprzednich reżimach. W zamian zaoferowali totalitarnej i rasistowskiej polityce swoje hojne wsparcie. (s. 201–202)
Szczególną uwagę zwrócono na kwestie demograficzne po masowych rzeziach I wojny światowej i znacznym spadku liczby urodzeń w krajach zachodnich.
W przemówieniu z maja 1927 roku Mussolini podkreślił wagę obrony rasy, traktując naród włoski jako jeden organizm, który należy uczynić bardziej męskim i liczniejszym. Tarquini parafrazuje: „Z tego powodu przypomniał Włochom, że problem płodności, a tym samym posiadania dzieci, jest poważnym problemem politycznym, a nie sprawą prywatną” (s. 202). W tym celu rząd zmobilizował naukowców, wprowadził podatek od celibatu, finansując programy dedykowane macierzyństwu i niemowlętom, przyznał ulgi podatkowe rodzinom wielodzietnym, zapewnił urlop macierzyński większości grup i wydłużył go do dwóch i pół miesiąca, zakazał antykoncepcji i rozpoczął kampanie społeczne mające na celu zwiększenie dzietności. Państwo opiekuńcze, będące również innowacją faszystowską, zostało wykorzystane do wspierania wychowywania dzieci. Maria Sophia Quine pisze zatem w swojej rozprawie doktorskiej na temat eugeniki faszystowskiej:
Mussolini deklarował zaangażowanie w sprawę publicznej opieki nad kobietami i dziećmi. Ogłoszone 10 grudnia 1925 r. statuty założycielskie Krajowej Organizacji Ochrony Macierzyństwa i Dzieciństwa potwierdziły to żądanie. Wytyczne dotyczące rządowego wsparcia dla klinik ginekologiczno-położniczych, dotowanych bezpłatnych posiłków, żłobków dla niemowląt, świadczeń finansowych na rzecz dzieci, zasiłków dla osób potrzebujących i szeregu innych programów obiecywały poprawę jakości włoskiego rodowodu.
Według rzeczników reżimu, nadejście faszyzmu oznaczało początek rewolucji opiekuńczej we Włoszech. Żaden poprzedni premier nie wprowadził tak kompleksowego pakietu reform zdrowia publicznego. Komentatorzy faszystowscy wykorzystywali rzekome utworzenie stato assistenziale [państwa opiekuńczego] do wywierania nacisku społecznego zarówno w kraju, jak i za granicą. Oficjalne doniesienia prasowe i propagandowe podkreślały, jak mało liberalizm troszczył się o naród włoski. Niepewna natura liberalnych rządów, powtarzane te argumenty, sprawiła, że finansowe i instytucjonalne podstawy pomocy pozostały prywatne i charytatywne. Wkrótce po objęciu urzędu premiera Duce dokonał tego, czego nie udało się osiągnąć przez ponad siedemdziesiąt lat liberalnych rządów. Dyktator przekształcił luźną i nieuporządkowaną strukturę beneficenza [dobroczynności] w ogólnokrajowy system usług socjalnych.
W swoich wielkich planach Mussolini mógł wypełnić społeczną misję XIX-wiecznej sztuki rządzenia. Służba zdrowia oparta na powszechnym prawie i swobodnym dostępie zastąpiła skąpy i minimalistyczny rząd w epoce liberalizmu. [1]
Naukowcy zajmujący się populacją i eugenicy prosperowali w czasach faszyzmu, mając ożywioną scenę intelektualną i publikując liczne książki i czasopisma. Najbardziej wpływowa była prawdopodobnie „La Difesa della razza” (Obrona rasy), dotowana przez państwo publikacja, w której naukowcy i myśliciele zajmujący się problematyką rasową argumentowali, że Włochy toczą nieustanną walkę o rasę włoską, że jej cechy charakterystyczne powinny zostać zachowane, a Żydzi są grupą obcą. Tarquini pisze, że „naukowcy z wielką przychylnością przyjęli faszyzm, ponieważ oferował on nowy sojusz między nauką o populacji a polityką” i ponieważ byli traktowani przez reżim jako wpływowi „doradcy” (s. 204). Eugenicy oczekiwali utworzenia Narodowego Centrum Genetyki, które, choć nigdy nie powstało, miałoby opracować bazę danych osób cierpiących na choroby wrodzone i działać na rzecz zapobiegania ich rozprzestrzenianiu się.
Nicola Pende był jednym z najbardziej wpływowych eugeników w kraju, przyjmując wyraźnie biologiczne podejście do rasy. W swojej wpływowej pracy Bonifica umana razionale e biologia politica ( Racjonalna naprawa człowieka i biologia polityczna ) Pende zdefiniował reżim faszystowski jako „indywidualną wolność uwarunkowaną zbiorową wolnością i interesem” (s. 203). Wezwał do polityki zakorzenionej w biologii człowieka, która „poprawiałaby wrodzone cechy każdej rasy za pomocą selekcji naturalnej, z państwowym antropocentryzmem [ antropocentrica statale ], którego celem, podobnie jak zootechnika dla zwierząt, jest selekcja i hodowla bez zanieczyszczeń różnorodności ludzkich upraw dzięki fizycznemu i umysłowemu wychowaniu ludzi” (s. 204).
Pende uważał rasę za kwestię biologiczną, wpływającą na cechy fizyczne i psychiczne. Co jednak nieco nieprawdopodobne, większość faszystowskich myślicieli zajmujących się rasą najwyraźniej przyjęła bardziej „duchowe” podejście. W 1939 roku Narodowy Instytut Kultury Faszystowskiej ogłosił, że jego „rasizm” nie ma korzeni w rzeczywistości biologicznej, lecz odzwierciedla powstanie „wspólnoty politycznej”! Leone Franzì z Uniwersytetu Mediolańskiego oświadczył: „nasz rasizm może być uniwersalny, ponieważ jest polityczny. Ich [Niemców] pozostaje w głębi duszy rodzajem »biologicznego nacjonalizmu«” (s. 208).
Włoscy faszyści mogli być nieco uczuleni na biologiczne interpretacje rasy ze względu na popularność nordycyzmu w kręgach rasistowskich, co naturalnie stawiało Włochy śródziemnomorskie w pozycji podrzędnej. Dlatego Włosi często podkreślali swoje różnice w stosunku do niemieckiego myślenia rasowego. Na przykład w wywiadzie udzielonym niemieckiemu dziennikarzowi w 1932 roku Mussolini twierdził, że czyste rasy nie istnieją. Pende argumentował, że rasa jest biologiczna, ale żadna rasa nie jest czysta, ponieważ każdy naród ma „wielowartościowość etniczną” (s. 203). [2]
Pende twierdził, że włoski sposób jest lepszy: „Po raz kolejny my, faszyści, z naszym podejściem do politycznego problemu rasy, demonstrujemy realistyczną równowagę śródziemnomorską w obliczu nordyckiego abstrakcjonizmu i mistycyzmu” (s. 203). To wyjaśnienie, choć odwołujące się do stereotypów rasowych, brzmi dość prawdziwie, jeśli weźmie się pod uwagę historyczny kontrast między północą a południem Europy. Luterańska nietolerancja dla korupcji i moralnie sztywny purytanizm były bardziej charakterystyczne dla północy. Co najważniejsze, w czasach współczesnych możemy zestawić skrajną „rogatość” krajów nordyckich i germańskich z ogólnie zdrowszą postawą Europy południowej i wschodniej. To samo dotyczy kontrastu między historycznie anglo-germańskimi narodami (Stany Zjednoczone, Kanada, Australia) a Argentyną (w dużej mierze pochodzenia łacińskiego/śródziemnomorskiego). Jest to zgodne z ideą, że mieszkańcy północno-zachodniej Europy są zazwyczaj bardziej „bezinteresownie pobożni”, bardziej zasadowi i skłonni do tworzenia wspólnot moralnych, w których osoby odbiegające od ideałów moralnych są odrzucane, podczas gdy mieszkańcy południowej Europy są raczej skłonni do tworzenia wspólnot opartych na klanowości.
W każdym razie reżim wprowadził pewne polityki rasowe uwzględniające aspekty biologiczne. W 1937 roku Włochom zakazano „kontaktów małżeńskich z poddanymi włoskiej Afryki Wschodniej” (s. 205). Środek ten miał na celu zachowanie cech biologicznych i tożsamości ludności włoskiej poprzez uniemożliwienie przepływu genów z Afrykanami Subsaharyjskimi. W sierpniu 1938 roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych powołało Dyrekcję Generalną ds. Demografii i Rasy ( Demorazza ) w celu opracowania i wdrożenia polityki populacyjnej.
We wrześniu 1938 roku rząd podjął działania mające na celu wydalenie Żydów zagranicznych. Szkoły, uniwersytety, instytucje publiczne i wojsko zostały „zaryzowane”, co oznaczało usunięcie Żydów. Małżeństwa między Żydami a osobami innej narodowości zostały zakazane, a wprowadzono parytety dla osób nieżydowskiego pochodzenia w sektorze nieruchomości, na giełdzie i w wolnych zawodach. Tarquini zauważa, że włoscy intelektualiści nie wyrazili sprzeciwu wobec tych środków, wbrew „uspokajającemu stereotypowi” rozpowszechnianemu przez niektórych historyków, że Włosi, jako „porządni ludzie”, instynktownie sprzeciwiali się takim prawom, uznając je za niesprawiedliwe (s. 200). Zauważa, że rasa była ważniejsza dla ideologii faszystowskiej niż antysemityzm, i możemy dodać, że rasa zajmowała zdecydowanie drugorzędne miejsce we włoskim faszyzmie, w przeciwieństwie do niemieckiego narodowego socjalizmu.
Tarquini nie poświęca wiele miejsca sukcesom i porażkom włoskiej polityki demograficznej. Faszystom udało się powstrzymać spadek dzietności, stabilizując ją na poziomie 3,1 w latach 1938–1939. [3] Jednak podczas II wojny światowej wskaźnik ten ponownie spadł i osiągnął katastrofalne wartości. [4] Pomimo utrzymania dzietności znacznie powyżej poziomu zastępowalności pokoleń wynoszącego 2,1, była ona znacznie poniżej tradycyjnych poziomów, a Quine twierdzi, że polityka natalistyczna faszystów odniosła jedynie ograniczony sukces:
Chociaż większość obietnic zawartych w statutach założycielskich [Narodowej Organizacji Ochrony Macierzyństwa i Niemowląt] pozostała niespełniona przez cały okres faszystowski, organizacja przeznaczyła znaczną część swojego budżetu na jedną kampanię. Nie śpiesząc się z realizacją innych celów społecznych, zwłaszcza tych dotyczących zamężnych pracownic, ONMI szybko zareagowało, aby zapewnić pomoc samotnym matkom. …
Nawet w przypadku sprawnego systemu opieki społecznej zapewnienie materialnych korzyści na tyle wysokich, by wpłynąć na wskaźnik urodzeń, byłoby trudnym zadaniem. Jednak faszystowskie państwo opiekuńcze oferowało Włoszkom jedynie godne ubolewania zachęty do zwiększania płodności. [5]
Nie udało mi się zidentyfikować żadnych ważniejszych środków eugeniki pozytywnej wdrożonych przez włoskich faszystów.
Faszystowskie Włochy promowały zatem rozkwit nauki i kultury w zakresie eugeniki i polityki rasowej. Wdrożono skuteczne strategie mające na celu zachowanie włoskiej puli genowej i zahamowanie spadku płodności, ale nie osiągnięto bardziej pozytywnych celów demograficznych. Reżim starał się jednak systematycznie wykorzystywać dostępne środki, zwłaszcza państwo opiekuńcze, i z czasem niewątpliwie rozwinąłby badania naukowe, wyciągnął wnioski z doświadczeń i poprawił ich skuteczność.
Wnioski: Potężny przykład transformacji społeczno-kulturowej
Studium Tarquiniego jest pod pewnymi względami niezadowalające. Jest to przede wszystkim historia intelektualna. W związku z tym niewiele miejsca poświęca się badaniom rzeczywistego wpływu społecznego faszystowskiej polityki kulturalnej, poza aprobatą włoskich elit i mas. Próba faszystów, by ukształtować Włochów w bardziej wojowniczą rasę, najwyraźniej nie odniosła większego sukcesu, o czym świadczą raczej żałosne wyniki Włochów w II wojnie światowej.
Co więcej, kultura faszystowska, choć całkowicie hegemoniczna i dość popularna w okresie rozkwitu reżimu, dość szybko zanikła w obliczu klęski. Reżim upadł, a kraj przeszedł na stronę aliantów wkrótce po inwazji w 1943 roku. We Włoszech nie doszło do odrodzenia kultury faszystowskiej, pomimo stosunkowo żywej (jak na standardy zachodnie) nacjonalistycznej sceny politycznej, reprezentowanej przez organizacje takie jak CasaPound i Lega Nord. Wydaje się, że włoska kultura faszystowska przetrwała jedynie w najbardziej zakamuflowanych formach, takich jak neorealistyczne kino i implicite politycznie niepoprawna genetyka populacyjna Luigiego Cavalli-Sforzy (który rozpoczął swoją karierę naukową w faszystowskich Włoszech i narodowosocjalistycznych Niemczech).
Niemniej jednak, badania Tarquiniego pokazują, jak niewielka, zaangażowana i zorganizowana grupa mężczyzn, męskich i przekonanych o swojej moralnej wyższości, zdołała przejąć władzę nad dużym europejskim państwem narodowym. Dzięki pokazowi siły i czystej woli udało im się przejąć władzę od agnostycznych liberałów i marksistowskich wywrotowców, a także systematycznie reorganizować politykę i kulturę, zmieniając w ten sposób społeczny i historyczny kierunek narodu.
W tym wszystkim włoscy faszyści odnieśli pod pewnymi względami niezwykły sukces. Ich rewolucja pociągnęła za sobą bardzo niewielki rozlew krwi – z pewnością w porównaniu z ideologicznymi rewolucjami przeszłości, czy to angielską wojną domową, rewolucją francuską, czy wręcz milionami zamordowanych w wyniku rewolucji bolszewickiej. Faszystom udało się w dużej mierze wciągnąć włoską inteligencję i młodzież w swój projekt, umożliwiając w ten sposób rewolucji kulturalnej konsolidację i radykalizację z czasem. Masy pracujące i kobiety zostały zintegrowane ze społeczeństwem i poinformowane. Kultura i zachowania prospołeczne były promowane za pomocą różnorodnych innowacyjnych metod, od turystyki masowej po państwo opiekuńcze. W kwestii polityki rasowej faszystom udało się zapobiec mieszaniu się ras i zahamować spadek dzietności.
II wojna światowa była prawdziwą erą radykalnej eskalacji. Mussolini i wielu innych przywódców tamtej epoki niewątpliwie tego nie docenili. Mussolini prawdopodobnie nie przypuszczał, że rozpoczynając swoją rewolucję ludową lub stając po stronie Niemiec w 1940 roku po upadku Francji, zostanie wciągnięty w globalny konflikt ideologiczny i geopolityczny, który zakończy się jego śmiercią z rąk komunistycznych rzeźników, a jego ruch będzie prześladowany i demonizowany w dalekiej przyszłości. Nie miał pojęcia, że uczynił cokolwiek, co by na to zasłużyło. Ta eskalacja przemocy i nietolerancji nie była prowadzona przez faszystów. Gdyby Mussolini pozostał neutralny lub opowiedział się po stronie zwycięzców, o ile byłoby to możliwe, być może jego reżim zostałby zapamiętany jako całkowicie „normalny” w tradycji zachodniej, a nawet jako zdecydowanie postępowy. W istocie, można zrozumieć, dlaczego żydowski pisarz Karl Popper uważał, że założycielski grecki filozof Platon był intelektualnym prekursorem faszyzmu .
Lekcja płynąca z włoskich doświadczeń faszystowskich w polityce kulturalnej i rasowej jest jasna: w obliczu apatycznej większości oraz nieskutecznego i moralnie upadłego establishmentu, mała, silna elita, uzbrojona w wolę i przekonana o swojej słuszności, może zdecydowanie zmienić bieg narodu, a tym samym jego los.
Koniec części 3 z 3.
[1] Maria Sophia Quine, Od Malthusa do Mussoliniego: włoski ruch eugeniczny i faszystowska polityka demograficzna, 1890–1938 (rozprawa doktorska, University College London), s. 11-12.
[2] Być może słuszne jest stwierdzenie, że rzeczywiście wszystkie narody są owocem pewnego rodzaju mieszania się etnicznego, ale niektóre narody są bardziej jednorodne genetycznie niż inne. Co być może nie jest zaskakujące, odkryto, że Dania nordycka była wyjątkowo jednorodna genetycznie przed inwazją imigrantów. Georgios Athanasiadis i in. , „Nationwide Genomic Study in Denmark Reveals Remarkable Population Homogeneity”, Genetics , 17 sierpnia 2016 r. http://www.genetics.org/content/early/2016/08/15/genetics.116.189241
[3] Arianna Caporali i Antonio Golini, „ Narodziny i płodność we Włoszech międzywojennych: trendy, obrazy, polityka i percepcje ”, Université Catholique de Louvain.
Współczynnik dzietności na poziomie około 3 jest prawdopodobnie rozsądnym celem. Tezie, że współczesne społeczeństwa muszą mieć współczynnik dzietności poniżej poziomu zastępowalności, przeczy przykład Izraela. Dzięki społecznemu konsensusowi i silnej polityce wokół potrzeby przewyższenia rdzennej ludności arabskiej, żydowskiemu państwu etnicznemu udało się podnieść wskaźnik dzietności Żydów z 2,6 w latach 90. do 3,1 w 2014 roku, niemal dorównując współczynnikowi dzietności arabsko-izraelskiej. Obecny izraelski wyż demograficzny jest ponadto w dużej mierze napędzany przez świeckich i umiarkowanych Żydów, a nie tradycyjnie płodnych ultraortodoksów. Jarosław Trofimow, „ Żydowski wyż demograficzny zmienia dynamikę izraelsko-palestyńską ”, Wall Street Journal , 14 lipca 2016 r.
[4] Obecnie we Włoszech współczynnik dzietności wynosi 1,4, a liczba zgonów przekroczyła liczbę urodzeń. Można odwiedzić wiele malowniczych wiosek na włoskiej wsi, które tragicznie wymierają z powodu emigracji i bezdzietności. Co nietypowe dla kraju zachodnioeuropejskiego, obecny centrolewicowy rząd zdaje sobie sprawę z długoterminowych problemów, jakie powoduje tak niska dzietność, i niedawno rozpoczął kampanię zachęcającą kobiety do posiadania dzieci. Obejmowała ona publikację reklam pod hashtagiem #fertilityday (w języku angielskim) z plakatami z hasłami takimi jak: „Piękno nie ma wieku: ale płodność tak”, „Młodzi rodzice: najlepszy sposób na bycie kreatywnym” i „Płodność to dobro wspólne”. Jak można było przewidzieć, feministki zareagowały negatywnie w mediach, twierdząc, że kampania ma charakter seksistowski. Jest to bardzo widoczny znak intelektualnego i moralnego upadku Zachodu, który trwa co najmniej od lat 60. XX wieku: sugestia, że jednostki mają obowiązek prowadzić swoje życie w sposób sprzyjający długoterminowym interesom społeczności, jest uważana za obraźliwą. Oto spustoszenia, jakie wyrządza solipsystyczny i egoistyczny indywidualizm.
[5] Quine, Od Malthusa do Mussoliniego , s. 12.
https://www.theoccidentalobserver.net/2016/10/23/the-book-and-the-rifle-cultural-and-racial-policy-in-fascist-italy-part-3/
