W dniach mówiących o żołnierzach Niezłomnych, należy wspomnieć Armię Kobiecą - żołnierzy polskiej sprawy, kobiet więźniów politycznych więzionych w więzieniach Fordonu koło Inowrocławia, Zamku lubelskiego, Rawiczu, Wronkach (...) Skazywane za wierność Ojczyźnie, wierność swoim zasadom i solidarności konspiracyjnej w najtrudniejszych latach powojennej okupacji Polski.
Na równi z mężczyznami nie poddawały się, były aktywne, pomocne i ofiarne, poświęcając swoje życie i szczęście rodzinne i zdrowie , które im odebrano. Pani prof. Barbarze Otwinowskiej i Teresie Drzal udało się wydać dwa tomy książki przedstawiające biogramy kobiet –/ włączając biogramy obydwu autorek/ - skazanych na ciężkie więzienia polityczne epoki stalinowskiej . Jest to owoc zbiorczej pamięci „Środowiska Fordonianek”. Niektóre z nich dotknęły wyroki obydwu okupacji niemieckiej i sowieckiej. Doświadczamy tu bogate przekazy retrospekcji historycznej i politycznej rozbijającej od wewnątrz, atmosfery wówczas panującej, grozy codziennego zagrożonego bytu.
Stosunek otoczenia do osób „karanych”, skazanych, często drogą denuncjacji.. Śledztwa były koszmarne, brutalne, / wymuszane zeznania –bez efektu/ z pokaźną ilością wysokich i najwyższych wyroków ferowanych sądzonym kobietom z całym majestatem prawa i wojskowych rytuałów. Z art.8 Dekretu Kodeksu Karnego Wojska Polskiego (KKWP) z 16.11.1945 roku „za szpiegostwo”, wyrok, np. 9 (5.7.15) lat więzienia, utrata praw obywatelskich, publicznych, honorowych i przepadek całego mienia...(....).
Często bez nakazów prokuratorskich. Wykonano kilka wyroków śmierci i dożywocia.
W więzieniach śledczych na Rakowieckiej, Koszykowej, na przesłuchaniach „bywali”, Światło, Różański, Kaskiewicz, por. Jan Grzęda , kpt. Stefan Alaborski, kpt. Józef Dusza, mjr. Jan Matejczuk, Julia (Luna) Brystygier, Eugeniusz Chimczak,, Jan Dyduch, Humer, mjr. Wolkow pełnomocnik Nkwd w Lublinie rejestrował Akowców wysyłając raporty do Moskwy, prokurator mjr. Sikorski w Poznaniu wydając wyroki śmierci (...).
Jako byłe więźniarki polityczne i po wyjściu doznawały różnych szykan....nie mogły dostać pracy, opieki lekarskiej, ubezpieczalni, zameldowania.
Biogramy te to bogate życiorysy patriotycznych wykształconych rodzin. I to wychowanie rodzinne, silna wiara w Boga i ideały
, słuszność walki o wolność i suwerenność ojczyzny pozwalały przetrwać więzienną gehennę. Biogramy są podbudowane dokumentami i relacjami świadków uczestniczących.
Skompletowano listę 800 nazwisk (608 z Fordonu). Ich doświadczenia, dokonania są nieocenionym źródłem wiedzy i zjawisk, jakim jest fenomen szerokiego społecznego oporu przeciw sowietyzacji Polski........... I to, jaka jest w polskim społeczeństwie tradycja udziału kobiet w sprawach dotyczących Ojczyzny........................
W tzw. „Ogólniaku” (Fordon) więziono nieletnie dziewczyny - małolaty. Wyroki brzmiały: “ Przemocą obalały panujący ustrój.” Jest to tytuł pracy Barbary Otwinowskiej o udziale dziewcząt w młodzieżowej konspiracji; www.bazhum.muzhp.pl, „Niepodległość i Pamięć ”, R.IV, Nr. 1 (7), 1997.
Nam, córom powstańców
Nie złamiecie ducha,
Pójdziemy w dziadów ślad
Jak szedł nasz ojciec, mąż i brat..........
Najgorsze było poniżenie moralne przez oficera w mundurze Wojska Polskiego. Przechodząc przez więzienia karno-śledcze, czy kwarantanny odbywały „kary w więzieniu w Bojanowie koło Rawicza, Chełmie lubelskim, Jaworznie i w Fordonie. Na podstawie amnestii kary zmniejszono...(...) U dna uciemiężenia ceniły sobie wzajemną pomoc, szacunek do starszych koleżanek. Tutaj nie musiały się wstydzić swojej przeszłości i swojego postępowania. ”Czasem niestraconym” było poznanie wartościowych ludzi, sprawdzenie się w najcięższych chwilach, wewnętrznie wzbogacenie, a także motyw dotąd nieporuszony - pogłębione i utrwalone życie religijne.....
Do cierpień dna, żeś dotrzeć dał,
Żeś aby wytrwać siły wlał
Żeś wyzwał nas na święty bój
Ze wizją jutra chłodzisz znój
Ze drogę prawdy wskazujesz mi
Za mądrość, której życie uczy
Tęsknotą zza krat i brzękiem kluczy
Za przyjaźń, za wzruszenia łzy, za wszystko Boże – dziękuję Ci.
Jest to jeden z najgłębszych tonów książki Barbary Otwinowskiej.Wydawnictwo AKCES, Warszawa 1997 wydało też jej wydanie „ Wiersze i piosenki więzienne 1944 - 1956 – Przeciwko złu” ....Warto wspomnieć o wydawanej przez B. Otwinowską miesięczną „Nike”..
Halina Morhofer Wojcik,
Stowarzyszenie Polskich Kombatantów DIH - Hamburg
Marzec 2016
