JULJUSZ MAKAREWICZ KODEKS KARNY Z KOMENTARZEM TRZECIE WYDANIE III/III

ROZDZIAŁ XXXVIII.

ZNIEWAGI.

Art. 255.

• 1. Kto pomawia inną osobę, instytucję lub zrzeszenie, choćby nie mające osobowości prawnej, o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć je w opinji publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności,

podlega karze aresztu do lat 2 i grzywny.

Istotą przestępstwa naruszenia czci jest sprowadzenie nie­bezpieczeństwa dla dobrego imienia innej osoby, a więc dla tego dobra, które jednostka zdobywa sobie pracą i zachowaniem się w obrębie otaczającej ją grupy społecznej, dobra, na które skła­dają się sądy i opinje członków danego społeczeństwa. Naru­szenie czci sprowadza niebezpieczeństwo umniejszenia dodat­niego bilansu dobrego imienia, wynikającego z krzyżowania się często sprzecznych zapatrywań na wartość społeczną danej jed­nostki, sprowadza niebezpieczeństwo, że ostateczny bilans do­datni przemienić się może w bilans ujemny, a szacunek otacza­jący daną jednostkę przemienić się może w pogardę i lekcewa­żenie.

Kodeks przewiduje dwojaki uszczerbek dla dobrego imienia:

1. poniżenie w opinji publicznej, b) narażenie na utratę zaufa­nia potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu i t. d.

Ad a) opinja publiczna jest wynikową ścierania się poglądów na daną jednostkę w najszerszych kołach otaczających daną osobę, im bardziej znaną jest dana osoba, tern dalej sięgają owe koła; życie prywatne sławnego męża stanu, śpiewaka, gwiazdy filmowej jest przedmiotem większego zainteresowania, niż życie urzędnika kancelaryjnego w małej mieścinie, niemniej każdą

z tych osób poniżyć można w opinji publicznej, wielkiego poli­tyka w opinji mas miljonowych, owego urzędnika w kołach kil­kudziesięciu ludzi, którzy go znają.

Zarzut nierzetelnego obchodzenia się z groszem publicznym jest równie niebezpieczny dla męża stanu, jak dla urzędnika na niskiem stanowisku, zarzut bezpodstawnego porzucenia żony, pozostawienia jej wraz z dziećmi w skrajnej nędzy, założenia nowego, nielegalnego ogniska domowego, pochłaniającego znaczne sumy, spowodować może ujemne, niechętne ustosunko­wanie się wobec osobnika, o to obwinionego.

1. Zarzuty z drugiej grupy różnią się tern, iż zgóry ograni­czają zasięg niebezpieczeństwa do pewnych kół, mniej licznych, szczególnie się interesujących pewnemi tylko właściwościami da­nej jednostki: zarzut podniesiony przeciw księdzu, że zanadto oddaje się świeckim rozrywkom, nie poniża go w opinji publicz­nej nie widzącej nic złego w spędzaniu części nocy przy zielo­nym stoliku, natomiast może wpłynąć ujemnie na stanowisko duchownego w oczach władz przełożonych, rozstrzygnąć może

• niekorzystnem załatwieniu starań o odznaczenie, czy nadanie jakiegoś officium i beneficium.

Zarzut uczyniony chemikowi, że analizy jego są niedbałe

• niepewne, zarzut uczyniony stenografowi, że zapiski jego od­biegają od rzeczywistości, nie oddziała na opinję publiczną, ale może spowodować, że jeden czy drugi nie otrzyma posady, o którą się stara, a w wypadku utrzymywania się uporczywego w kołach fachowców tego rodzaju przekonania doprowadzi do uniemożli­wienia zarobkowania w danej gałęzi.

Działanie sprawcy może być dwojakie (bez względu na treść zamachu na dobre imię) : a) może być zarzutem (§2), a więc konkretnie ujętem obwinieniem podniesionem w obec­ności lub w nieobecności pokrzywdzonego, wobec opinji publicz­nej lub wobec czynników interesowanych lub rozstrzygających przy nadawaniu posad, albo też b) może być tylko pomawia­niem, a więc obmową (poza plecami pokrzywdzonego} bez wy­raźnego często sformułowania, półsłówkami, insynuacjami, pod­dawaniem materjału dla innych do ostatecznego wyciągnięcia ujemnego wniosku. Tak zarzut, jak pomawianie dotyczyć mogą w swej treści albo a) postępowania danej osoby (por. wyżej po­rzucenie żony z dziećmi w krytycznych warunkach), albo b) jej właściwości (brak uzdolnienia fachowego, choroba weneryczna i t. p.).

Do kary godności jest wymagane, by zarzut czy pomawianie było niezgodne z prawdą, by było oczernia­niem, by było kłamstwem. Kodeks stoi jednak na tern stano­wisku, że nawet prawdy nie wolno rozszerzać publicznie, jeżeli rozszerzający nie ma szczególnego powodu do działania w tym kierunku (wypadki takie przewiduje § 2).

Podkopywanie kredytu przez zarzut lub przez po­mawianie pewnej jednostki o niezdolność wypełniania swych zobowiązań pieniężnych mieści się w pojęciu zarzutu lub poma­wiania o właściwości mogące narazić na brak zaufania potrzeb­nego dla danego zawodu, (b) Kupiec lub przemysłowiec nie może wykonywać swego zawodu bez zaufania instytucyj finansowych do jego zdolności płatniczej i do jego dobrej woli spełniania swych zobowiązań, o dobrą opinję na tern polu stara się każda poważńc, firma, wysokością otwartego kredytu w bankach mie­rzy się swoiste dobre imię ludzi, biorących czynny udział w ży­ciu gospodarczem. Choć opinja człowieka tkwiącego w długach po uszy, ściganego egzekucjami, nie przynosi ujmy w szerokich kołach, dodaje często uroku literatowi, filozofowi, uczonemu, to stać się może zarzutem rozstrzygającym nietylko o powo­dzeniu, ale nawet o dobrem imieniu kupca lub przemysłowca. Nazwa: „bankrut", to ciężki zamach na dobre imię w tych sfe­rach.

• 2. Niema przestępstwa, jeżeli zarzut był prawdziwy. Je­żeli zarzut uczyniony był publicznie, to dowód prawdy przepro­wadzić wolno tylko wówczas, gdy sprawca działał w obronie uza­sadnionego interesu publicznego lub prywatnego, własnego lub cudzego, a nadto dowód nie dotyczy okoliczności życia prywat­nego lub rodzinnego.
• 2 wprowadza instytucję dowodu prawdy. Jeżeli zarzut pod­noszono publicznie, sprawca może być dopuszczony do dowodu prawdy tylko, gdy działa w interesie: a) publicznym, a więc pod­nosi zarzut nie chcąc, by człowiek albo etycznie nisko stojący, albo fachowo nieodpowiedni, dostał się na stanowisko wywiera­jące wpływ na tok spraw publicznych (wymiar sprawiedliwości, nadawanie posad, rozstrzyganie spraw publicznych) lub spraw mających znaczenie dla ogółu (stanowisko prymarjusza szpitala, dyrektora kasy chorych i t. p.); b) prywatnym.

ad a) Sprawa krytyki produkcyj artystycznych, litera­tury pięknej, działalności naukowej tutaj nie należy, krytyka sama w sobie jest działaniem prawnem, bez względu na to, czy krytyk ma rację, czy jej nie ma, krytyka jest czynnikiem społecznego współżycia, koniecznym dla postępu. Krytyk nie po­pełnia przestępstwa, jak długo porusza się w granicach krytyki dzieła, a nie dotyka spraw, nie mających nic wspólnego z twór­czością (stosunków prywatnych twórcy i t. p.).

Ponadto krytyka nie może używać zwrotów dotykających godności własnej twórcy (zachodzi wtedy wprawdzie nie naru­szenie czci, ale obraza z art. 256).

Nazwanie książki ramotą, dzieła sztuki plastycznej — bazgra­niną i t. p. wychodzi poza granice dozwolonej krytyki, natomiast stwierdzenie, że śpiewak nie ma głosu, fałszuje, że kompozycja

nie jest tworem oryginalnym, lecz zlepkiem obcych motywów, jest krytyką dozwoloną, choćby była niesłuszna.

adb) Interes prywatny uzasadniony — zachodzi tak wtedy, gdy chodzi o interes podnoszącego zarzut (z obawy przed konkurencją sprawca podnosi zarzut, że współzawodnik był są­downie karany), jak wtedy, gdy chodzi o interes innej osoby (np. informacja co do kwalifikacji służącego na zapytanie osoby, mającej przyjąć go do służby).

Dowód dotyczący okoliczności życia prywatnego lub rodzinnego nie jest zasadniczo wykluczonym, przeciwnie jest zasadniczo możliwym, wyjątek zachodzi jedynie tylko w wy­padku, gdy zarzut podniesiono publicznie. Kodeks wycho­dzi z założenia, że sprawy życia prywatnego i rodzinnego nie nadają się do publicznego omawiania. Nie uwalnia od odpo­wiedzialności za publiczne poruszenie sprawy życia prywat­nego lub rodzinnego ani prawdziwość zarzutu, ani też interes publiczny, czy prywatny, choćby najbardziej uzasadniony.

Znaczenie wyrazu „publicznie“ por. uwagi przy art. 91.

• 3. Wyrok skazujący należy na wniosek oskarżyciela ogłosić w czasopismach na koszt skazanego.

Ogłoszenie jest obowiązkowe (w razie żądania), choćby zniewagi nie popełniono drukiem (por. art. 51).

• 4. ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego.
• 5. W razie zniesławienia urzędnika, ściganie może nastąpić również na wniosek władzy przełożonej.

W razie postawienia wniosku przez władzę, prawa pokrzyw­dzonego, jako oskarżyciela prywatnego, nie ulegają żadnemu ograniczeniu.

Wniosek por. uwagi przy art. 198 § 2.

Osoba wojskowa por. art. 91 § 5 „urzędnik".

Uwaga. Sprawy o przestępstwo z art. 255 n i e należą do właściwości sądów grodzkich, jeżeli zniesławienie popełniono treścią druku (Rozp. wprow., art. 17, ust. 2).

Art. 256.

• 1. Kto obraża godność osobistą innej osoby w jej obec­ności, albo choćby pod jej nieobecność, lecz publicznie lub w za­miarze, aby obraza do osoby tej dotarła,

podlega karze aresztu do roku lub grzywny. *

Art. 256 ma na oku ochronę poczucia własnej godności, któ­rego nie można odmówić nikomu. Nawet człowiek, którego bilans opinji publicznej jest jak najbardziej bierny, zachowuje godność ludzką. Naruszenie godności osobistej może być czynne,

jeżeli stanowi naruszenie nietykalności cielesnej (może zacho­dzić zbieg ustaw karnych por. art. 239 i 36), albo słowne (obelgi nie zawierające treści; o ileby zaś w obeldze mieściła się treść, np. ty złodzieju grosza publicznego, zachodzi zbieg ustaw karnych, por. art. 255 i 36), albo symboliczne (gest nie­przyzwoity, wyrażający pogardę lub lekceważenie).

• 2. Jeżeli obrazę wywołało wyzywające zachowanie się obrażonego lub jeżeli obrażony odpowiedział obrazą wzajemną lub naruszeniem nietykalności cielesnej,

sąd może sprawcę od kary uwolnić.

• 2 zajmuje się sprawą retorsji i prowokacji (por. uwagi przy art. 239).
• 3. ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego.
• 4. W razie obrazy urzędnika z powodu pełnienia obo­wiązków służbowych, ściganie może nastąpić również na wniosek władzy przełożonej.

Por. uwagi przy art. 255 § 5.

ROZDZIAŁ XXXIX.

PRZESTĘPSTWA PRZECIWKO MIENIU.

Art. 257.

• 1. Kto zabiera innej osobie cudze mienie ruchome w celu przywłaszczenia,

podlega karze więzienia do lat 5.

Przedmiotem kradzieży jest nietylko rzecz ruchoma, ale jest wszelkie mienie ruchome.

Pojęcie mienia jest oczywiście znacznie obszerniejsze od po­jęcia rzeczy, obejmuje nietylko przedmioty w stanie płynnym (woda mineralna) lub lotnym (gaz), gdyż przy interpretacji ekstensywnej można i te przedmioty podciągnąć pod pojęcie rze­czy, ale także prąd elektryczny, który rzeczą bezwzględnie nie jest.

Pojęcie mienia wyklucza natomiast przedmioty będące rze­czą a nie mające wartości majątkowej: nie jest kradzieżą zabór zżółkłej, wyblakłej fotografji, choćby przedstawiała dla kogoś wartość idealną. (Wypadki takie mogą podpaść pod pojęcie prze­stępstwa z art. 272). Nie jest mieniem trup ludzki lub jego części (por. przestępstwo z art. 169), preparaty anatomiczne nie pod­padają pod pojęcie trupa, mogą być mieniem. Woda (zwyczajna) może być mieniem, gdzie przedstawia wartość sprzedażną

(w pewnych okolicach lub okresach), lub gdzie istnieje kontrola konsumcji (zegary wodoc.). Mienie ma być ruchome w chwili kradzieży, nie musi niem być przedtem, owoce na drzewie, ziem­niaki na polu, drzewo w lesie, to są przynależności rzeczy nieru­chomej i tern samem są rzeczą nieruchomą, jednak z chwilą zerwania owocu, wykopania ziemniaków, ścięcia drzewa stają się mieniem ruchomem. Wobec tego zrywanie, wykopywanie, ści­nanie nie jest jeszcze kradzieżą, jest działaniem skierowanem bezpośrednio do urzeczywistnienia zamiaru (por. art. 23), o do­konaniu kradzieży rozstrzyga chwila zaboru, a w tej chwili przed­mioty te (owoce, ziemniaki, drzewo) są już ruchome, czy uru­chomił je sprawca zaboru, czy ktoś inny, jest obojętne.

Mienie ma być cudze — ma mieć właściciela, różnego od osoby zabierającej. Zwierzyna w lesie nieogrodzonym nie jest własnością oznaczonej osoby, polując i zawłaszczając zwierzynę nie popełnia się kradzieży a narusza się tylko cudze prawo po­lowania (art. 270), podobnie łowiąc ryby w morzu lub w rzece, narusza się prawo rybołówstwa. Kradzieżą jest zabór zwierzyny ze zwierzyńca, ryb z zamkniętego, zarybionego stawu.

Działanie sprawcy kradzieży polega na zaborze, na za­braniu z cudzego władztwa. Władztwo nie musi być fizyczne, meble w zamkniętem mieszkaniu osoby, bawiącej zagranicą, są w jej władztwie. Rozstrzygającą dla władztwa jest okoliczność, czy dana osoba ma wolę władania i możność wykonania władztwa. Rzecz zagubiona czy zapomniana, bez świadomości, gdzie się znajduje, nie jest przedmiotem władztwa, dlatego przy­właszczenie takiej rzeczy kodeks karze nie jako kradzież (z a- bór rzeczy znalezionej), a jako swoiste przywłaszczenie (por. art. 262 § 3).

Natomiast walizka w przedziale kolejowym w czasie, gdy pa­sażer bawi w wozie restauracyjnym, pozostaje w jego władztwie. Władztwo można wykonywać przez osobę inną: bagażowy (lub przewoźnik) wykonuje władztwo w imieniu właściciela; podobnie osoba przyjmująca w depozyt, na przechowanie, wykonując władztwo w obcem imieniu, nie może dokonać zaboru, a tylko może sobie przywłaszczyć rzecz (art. 262). Złodziej, kradnący futro z garderoby, zabiera z bezpośredniego władztwa gardero­biany, a pośredniego władztwa osoby, która jest posiadaczem futra.

Zabranie mienia oznacza przejście władztwa nad rzeczą — bezpośrednio na osobę zabierającą ją: złodziej trzymający w ręce portfel, który wyciągnął przed chwilą z obcej kieszeni, jest już w bezpośredniem władztwie mieniem obcem — kradzież jest do­konana, choćby właściciel zaraz potem portfel odebrał. Bielizna służbodawców znaleziona przy rewizji w kufrze służącego jest już skradzioną.

Zamiar sprawcy obejmuje a) świadomość, że mienie jest cu-

dze, że znajduje się w obcem władztwie i że zabór jest bez­prawny i b) chęć przywłaszczenia.

Przywłaszczenie zachodzi wtedy, gdy sprawca rozpo­rządza mieniem w kierunku gospodarczego użycia (zużycia) z wykluczeniem osoby uprawnionej. Nie jest przywłaszczeniem używanie rzeczy, z zamiarem zwrotu jej, choćby bezprawne (fur- tum usus nie jest kradzieżą), może zmienić się jednak w przy­właszczenie, gdy rzecz według zamiaru sprawcy ma być zwró­cona po znacznem zużyciu, np. sprawca zabiera ubranie z zamia­rem zwrotu po dłuższem używaniu i zniszczeniu.

• 2. W przypadkach mniejszej wagi sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a gdy sprawca z nędzy zabrał celem użycia małej wartości przedmiot pierwszej potrzeby — nawet od kary uwolnić.

Wypadek mniejszej wagi nie jest identyczny z wypadkiem zaboru przedmiotu małej wartości. Sprawę oceniać należy nie z punktu widzenia okradzionego lub kradnącego, a z punktu wi­dzenia społecznego. Dla sędziego wytyczną przy ocenie, co jest wypadkiem mniejszej wagi, muszą być te same zasady, które kierować nim mają przy wymiarze kary wogóle, a więc (art. 54): pobudki, stopień rozwoju umysłowego i charakter sprawcy, dotychczasowe życie, zachowanie się po spełnieniu przestępstwa i t. d. Jeżeli zawodowy kieszonkowiec wyciągnie z kieszeni pusty portfel, dobrze zużyty, to choć portfel ten przedstawia wartość kilkudziesięciu groszy, sprawa nie jest wypadkiem mniejszej wagi, jeżeli zaś stenotypistka zastawia maszynę do pisania swego służbodawcy z zamiarem jej ewentualnego wykupienia i oddania, o ile mieć będzie środki, wypadek ten może być wypadkiem mniejszej wagi. Przy ocenie „małej wartości" dla sędziego na­suwa się sposobność zastosowania analogicznego zasady art. 15 § 1, a więc zasady brzmiącej: „okoliczności, od których zależy wyższa karalność, uwzględnia się tylko wówczas, gdy sprawca o nich wiedział, albo powinien był wiedzieć", w danym wypadku rozstrzygać będzie o małej wartości między innemi świadomość sprawcy co do wartości gospodarczej danego przedmiotu: kra­dzież pierścienia z brylantem wartości 5000 złotych może być przedmiotem mniejszej wartości, jeżeli sprawca nie miał świa­domości wartości przedmiotu.

Przy faworyzowaniu kradzieży przedmiotów pierwszej po­trzeby rozstrzygać ma przedewszystkiem a) objektywnie mała wartość przedmiotu, pozatem b) zamiar sprawcy uży- c i a przedmiotu, c) nędza sprawcy (brak minimum egzystencji). Użycie jest pojęciem obszerniejszem od spożycia, spożycie polega na zniszczeniu samoistnego bytu danego przedmiotu jako ta­kiego (pozostawienie łupin po zjedzeniu owocu nie wyklucza faktu, że owocu niema), przez wprowadzenie zawartości do orga-

nizmu ludzkiego (samego sprawcy). Spożycie polega na zjedze­niu lub wypiciu. Przedmiotem spożycia nie są środki odurzające, bo nie należą do kategorji artykułów spożywczych, których istotą i przeznaczeniem jest zaspokajać głód i gasić pragnienie.

Użycie obejmuje zrobienie innego jeszcze użytku, niż spo­życie.

Użyć można środki apteczne (aspiryna, chinina i t. p.), choć środków leczniczych się nie spożywa, a tylko się je z a ż y w a.

Użyć można ubranie, bieliznę, obuwie.

Wynika stąd, że w przypadku samowolnego użycia przed­miotu pierwszej potrzeby a małej wartości (przyczem po stronie sprawcy zachodzi nędza) — nie można stosować art. 57 Prawa

• wykroczeniach (kto samowolnie używa cudzego mienia rucho­mego). Gdyby kodeks uważał za możliwe stosowanie art. 57, użyłby formuły: „jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej*'
• p.

Przedmiot pierwszej potrzeby por. uwagi przy art. 171.

Nadzwyczajne złagodzenie por. art. 59.

Sędziowskie darowanie kary (niewymierzanie kary) por. uwagi przy art. 29 i na str. 126.

• 3. Jeżeli przestępstwo popełniono na szkodę osoby najbliż­szej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Osoba najbliższa por. art. 91 § 1.

Uwaga. Sprawy o przestępstwa z art. 257 rozpoznaje sąd grodzki, jeżeli wartość mienia nie przenosi tysiąca zło­tych (Rozp. wprow. art. 17).

Art. 258.

Kto używa przemocy albo grozi użyciem natychmiastowego gwałtu na osobie, aby utrzymać się w posiadaniu cudzego mie­nia ruchomego, zabranego komu innemu w celu przywłaszczenia, lub aby uniknąć bezpośredniego pościgu,

podlega karze więzienia do lat 10.

Przestępstwo z art. 258 ma za podstawę dokonanie zaboru cudzego mienia ruchomego w zamiarze przywłaszczenia, a za­tem dokonanie przestępstwa z art. 257 (kradzież). Na tej pod­stawie odbywa się działanie dalsze, które polega a) na użyciu przemocy lub groźby natychmiastowego gwałtu w celu utrzy­mania się w posiadaniu mienia zabranego, albo b) na użyciu przemocy lub groźby natychmiastowego gwałtu w celu zapobie­żenia natychmiastowemu pościgowi.

Przestępstwo z art. 258 jest przestępstwem złożonem, a w sto­sunku do przestępstwa z art. 257 jest lex specialis, niema przeto mowy o zbiegu ustaw wyższego rzędu lub o zbiegu przestępstw.

Stosuje się wyłącznie art. 258. W przeciwnym wypadku (stoso­wania art. 258 razem z art. 257 z tytułu zbiegu art. 31) czynnik kradzieży dwukrotnie odegrałby rolę.

Jaki charakter ma kradzież podstawowa, jest rzeczą obo­jętną: może to być kradzież przedmiotu pierwszej potrzeby ma­łej wartości, celem użycia, lub wypadek mniejszej wagi, nie wpływa to wcale na poczytanie przestępstwa z art. 258, przy którym punkt ciężkości tkwi w przemocy wzgl. groźbie; tern większa będzie kary godność, im drastyczniejszy wypadek prze­mocy lub groźby, choćby kradzież sama przez się nie była ani skomplikowana, ani znaczna pod względem wartości przedmiotu skradzionego.

Usiłowanie jest teoretycznie możliwe wtedy, gdy sprawca kradzieży nie użył przemocy czy groźby, ale przedsię­wziął działanie prowadzące do bezpośredniego użycia j ednego czy drugiego, w praktyce jednak usiłowanie użycia przemocy, np. pod­niesienie kija celem uderzenia, będzie identyczne z groźbą (symboliczną) użycia natychmiastowego gwałtu, usiłowanie zaś zagrożenia jest konstrukcją trudną, gdyż zagrożenie jako prze­stępstwo oparte na użyciu pewnych wyrazów czy symbolicznych ruchów należy do kategorji przestępstw jednochwilowych( dę­li ts instantanes), przy których usiłowanie ze względów tech­nicznej natury jest trudne do skonstruowania.

„Utrzymanie się w posiadaniu" cudzego mienia zachodzi wtedy, gdy po przejściu władztwa z osoby do niego uprawnionej na osobę nieuprawnioną, dokonującą zaboru, zacho­dzi po stronie pokrzywdzonego jeszcze możliwość natychmiasto­wej restytucji naruszonego władztwa. Przed tą restytucją broni się złodziej, musi zatem zachodzić pod względem czasu stosunek bezpośredniej reakcji poszkodowanego na bezprawny zabór, sto­sunek, który dawne prawo nazywało malowniczo „gorącym uczynkiem" (in flagranti). Jeżeli zatem okradziony po dokonaniu kradzieży zauważy w mieszkaniu sąsiada przedmiot skradziony i zechce go odebrać, to dopuści się już aktu samopomocy, na który złodziej odpowiedzieć może gwałtem bez konsekwencji z art. 258 (vim vi repellere licet). Reakcja okradzionego w tym wypadku jest spóźniona, pozostaje dla niego tylko droga nor­malna procesu karnego. Kodeks zestawiając „utrzymanie się w posiadaniu cudzego mienia" z tendencją do „uniknięcia bez­pośredniego pościgu", wskazuje wyraźnie na to, że tak pościg, jak odbieranie skradzionego mienia nastąpić musi zaraz po fakcie zaboru, by działanie sprawcy mogło uchodzić za kary­godne z art. 258.

Jeżeli sprawca kradzieży kieszonkowej (wyciągnięcie port­felu) na natychmiastową reakcję okradzionego odpowiada wy­ciągnięciem rewolweru, dokonuje przestępstwa z art. 258. Jeżeli sprawca ucieka, okradziony puszcza się w pogoń, do której przy-

łącza się po drodze posterunkowy, a ścigany widząc, że po­rzucenie przedmiotu kradzieży pozostało bez wrażenia, zatrzy­muje się nato, by strzałami odstraszyć ścigających, popełnia również przestępstwo z art. 258.

Skazanie za przestępstwo z art. 258, po uprzedniem odcier­pieniu kary za zwykłą kradzież (art. 257), może uzasadnić stwierdzenie powrotu do przestępstwa, gdyż zachodzi co naj­mniej identyczność pobudek w obu wypadkach; stosować można przeto przepisy art. 60.

Art. 259.

Kto zabiera innej osobie cudze mienie ruchome w celu przy­właszczenia, używając przemocy albo grożąc użyciem natych­miastowego gwałtu _na osobie albo doprowadzając człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności,

podlega karze więzienia.

Przestępstwo z art. 259, odpowiadające rozpowszechnionej nazwie rabunku lub rozboju, łączy w sobie znamiona kradzieży z art. 257 i wymuszenia z art. 251. Zbieg ustaw karnych (art. 36) ma oczywiście znaczenie czysto teoretyczne w tym wypadku, gdyż tak ze względu na pełnię znamion przestępnych, jak i na wysokość kary ustawowej wyłączne zastosowanie mieć będzie art. 259. Ponieważ rabunek jest swoistem przestępstwem, a nie kwalifikowaną postacią kradzieży, przeto przepisy wyjątkowe z art. 257 § 2 nie mają nigdy zastosowania przy rabunku. Nie można nigdy orzec kary aresztu (chyba w wypadku stoso­wania nadzwyczajnego łagodzenia kary art. 59, o ile rabunek nie wynikł z niskich pobudek, co zdarzyć się może, np. napad na ambulans pocztowy celem zrabowania pieniędzy na cele par­tyjne).

Ściganie nie następuje na wniosek pokrzywdzonego, choćby rabunku dopuścił się syn na ojcu, rabunek przedmiotu małej wartości z nędz> dla użycia nie powoduje nadzwyczajnego ła­godzenia kary ani sędziowskiego darowania kary (możliwe uwzględnienie przekroczenia granic wyższej konieczności (z art. 22 § 4).

Przemoc por. uwagi przy art. 93 § 2. Przemoc zastosować można pośrednio, działając przeciw przedmiotowi a nie przeciw osobie, np. bandyci strzelają w opony samochodu celem zatrzy­mania go. Przemoc skierowana jest (bezpośrednio lub pośred­nio) przeciw osobie, w której władztwie samoistnem lub zastęp- czem (por. uwagi przy art. 257) znajduje się mienie; przy na­padzie na ambulans pocztowy worki z przesyłkami pieniężnemi znajdują się w prawnem władztwie poczty, w faktycznem (za- stępczem) władztwie konwojentów.

Groźba, przewidziana w art. 259, jest karalna (art. 91 § 4), gdyż zawierać musi zapowiedź natychmiastowego gwałtu na osobie. Gwałt na osobie oznacza bezpośrednie działanie przeciw nietykalności cielesnej o mniejszej lub większej inten­sywności: od uderzenia aż do uśmiercenia. Kodeks nie wymaga, by groźba była skierowana przeciw osobie, w której władztwie znajduje się mienie (może to być osoba inna), byle groźba była skutecznym środkiem oddziałania na wolę osoby, w której władztwie znajduje się mienie, np. groźba zabicia natychmia­stowego kogoś z rodziny. Czy groźba jest wykonalna, jest obo­jętne, rozstrzyga subjektywne odczucie napadniętego.

Innym sposobem pozbawienia możności przeciwdziała­nia zaborowi jest pozbawienie zagrożonego zdolności stawienia oporu, bądź przez pozbawienie wolności fizycznej (związanie), bądź przez odpowiednie oddziałanie na ustrój psychofizyczny (uśpienie, „odurzenie", wprowadzenie sugestją w stan bezbron­ności i t. p.). Działanie t. zw. usypiaczy kolejowych podpada nie pod pojęcie kradzieży z art. 257, a rabunku z art. 259. Kodeks używa formuły: „doprowadzając do stanu nieprzytomności lub bezbronności".

Między działaniem sprawcy (przemoc, groźba, pozbawienie możności przeciwdziałania) a zaborem mienia musi zachodzić związek najściślejszy, działanie musi być zgóry uplanowanym wstępem do zaboru. Kto stosuje przemoc lub groźbę po doko­naniu kradzieży, nie dopuszcza się rabunku a swoistego prze­stępstwa z art. 258. Kto dopuszcza się zgwałcenia kobiety (z art. 204: przemocą lub groźbą doprowadza do poddania się czynowi nierządnemu), a następnie jej zabiera pierścionek, dopuszcza się poza zgwałceniem tylko kradzieży a nie rabunku.

Działanie jest ukończone dopiero z chwilą zaboru mienia; użycie gwałtu, groźby i t. p„ o ile nie przyjdzie do za­boru, stanowi tylko usiłowanie rabunku. O ile sprawca przy­gotowany był na użycie gwałtu, groźby i t. p. i miał przy sobie nabitą broń i t. p„ okazało się jednak, że zabór udał się bez użycia gwałtu, groźby i t. p„ sprawca odpowiada tylko za kra­dzież z art. 257 a nie za usiłowanie rabunku z art. 259, gdyż działanie jego (nabicie broni i t. d.) nie było skierowane bezpo­średnio ku urzeczywistnieniu zamiaru zaboru przy użyciu gwałtu i t. d., było tylko czynnością przygotowawczą do rabunku (za­sadniczo bezkarną wobec art. 1).

Przedmiotem przestępstwa z art. 259 jest podobnie jak w wy­padku art. 257 cudze mienie ruchome. Kto opanowuje autobus zamiejski i każe się wieźć pod groźbą strzału, ten dopuszcza się rabunku przez zabór benzyny i oliwy potrzebnej przy popędzie samochodowym. Jeżeli sprawca jadąc własnym samochodem za­trzyma autobus i pod groźbą strzału zażąda wydania potrzebnej mu do dalszej jazdy benzyny i oliwy, popełnia nie rabunek z art.

259, a wymuszenie majątkowe z art. 261. W wypadku opano­wania przemocą (groźbą i t. d.) wozu kolei elektrycznej i odby­wania bezprawnej jazdy zachodzi zbrodnia z art. 259 (zabór prądu, prąd nie jest „rzeczą*¹ ruchomą, ale jest mieniem ruchomem).

Art. 260.

Kto uzbraja lub przysposabia statek morski, przeznaczony do dokonania na morzu przestępstwa z art. 259, lub na takim statku przyjmuje służbę,

podlega karze więzienia do lat 10.

Przestępstwo to przedstawia się jako przestępstwo swoiste obejmujące czynności przygotowawcze do t. zw. rozbójnictwa morskiego, o którem jest mowa w art. 9 lit. a) por. uwagi przy art. 9 lit. a).

Działanie polega a) na przygotowaniu przestępstwa głów­nego: 1) uzbrojeniu statku, a więc zaopatrzeniu w narzędzia obrony i napadu (broń wszelkiego rodzaju, zwłaszcza artyle­ryjska), 2) przysposobieniu statku, a więc przygotowaniu go do podróży morskiej, zaopatrzeniu w motor, ewentualnie w ża­gle, przyrządy do kierowania i t. p.; b) na przygotowaniu po­mocnictwa do dokonania rozbójnictwa morskiego z art. 9, pole- gającem na przyjęciu służby na statku.

Przestępstwo z art. 260 samo przez się nie jest rozbój- nictwem morskiem i nie podpada pod art. 9 lit. a), nie stosuje się do niego zasada represji światowej (w razie dokonania za­granicą) w rozumieniu art. 9 (można zastosować tylko art. 10).

Art. 261.

Kto w celu osiągnięcia dla siebie lub innego korzyści mająt­kowej przemocą lub groźbą użycia natychmiastowego gwałtu na osobie zmusza inną osobę do rozporządzenia własnem lub cudzem mieniem,

podlega karze więzienia do lat 10.

Przestępstwo z art. 261 jest specyficzną postacią (lex spe- cialis) wymuszenia (por. art. 251). Sprawca zmusza do jednego typu działania — rozporządzenia własnem lub cudzem mieniem. Sprawca działać musi w celu osiągnięcia korzyści ma­jątkowej (por. uwagi przy art. 264). Do karygodności nie wy­starcza groźba bezprawna, groźba obejmować ma zagrożenie gwałtem (natychmiastowym) — por. art. 258—259.

Art. 262.

• 1. Kto przywłaszcza sobie cudze mienie ruchome,

podlega karze więzienia do lat 3 lub aresztu do lat 3.

Przywłaszczenie (por. uwagi przy art. 257 § 1) za­chodzi wtedy, gdy sprawca rozporządza mieniem w kierunku gospodarczego użycia (zużycia) z wykluczeniem osoby upraw­nionej, w szczególności należy tu: ukrycie danego przedmiotu przed uprawnionym, zaprzeczenie posiadania, połączenie danego przedmiotu z innym w celu stworzenia nowej całości (użycie materjału do obicia mebli), przerobienie (uszycie ze sukna ubrania).

Sprawca przestępstwa z art. 262 nie dokonuje zaboru (jak w wypadku art. 257), gdyż ma on mienie obce we władztwie swem, a przynajmniej nie jest ono we władztwie obcem, skut­kiem czego sprawca nie zabiera z władztwa obcego—typowy wy­padek: przywłaszczenie mienia znalezionego por. § 3. Kto wy­konuje władztwo w obcem imieniu (pośrednio, por. uwagi przy art. 257), ten jest włodarzem mienia w stosunku do trzecich osób, które zabierając z jego władztwa popełniają kradzież tak samo, jak gdyby zabrały z władztwa osoby bezpośrednio upraw­nionej. Włodarz pośredni w stosunku do bezpośredniego jest jego organem, chociaż nie jest włodarzem samoistnym, wykonuje władztwo, nie zabiera obcego mienia z cudzego władztwa, nie dopuszcza się kradzieży, a dopuszcza się przywłaszczenia (kla­sycznym wypadkiem jest przywłaszczenie mienia powierzonego, § 2).

Przywłaszczenie z § 1 zachodzi wtedy, gdy mienie nie jest ani powierzone (§ 2), ani znalezione (§ 3), np. zastawnik przywła­szcza sobie przedmiot zastawu, który nie został mu powierzony, a tylko oddany na zabezpieczenie pretensji.

Sprawy o przestępstwo z art. 262 § 1 rozpoznaje sąd grodzki, j eżeli wartość mienia nie przenosi tysiąca złotych (Rozp. wprow. art. 17).

• 2. Kto przywłaszcza sobie powierzone mu mienie,

podlega karze więzienia do lat 5 lub aresztu.

Powierzenie zachodzi wtedy, gdy władztwo przechodzi pośrednio z jednej osoby na drugą z pewnem konkretnem pole­ceniem co do sposobu wykonywania tego władztwa, garderobiana ma strzec danego mienia, inkasent ma pieniądze odebrane w imieniu bezpośredniego uprawnionego złożyć w banku, czy na­dać na pocztę. Dający zlecenie nie musi być właścicielem mie­nia, np. generalny pełnomocnik dóbr wydaje polecenie zarządcy folwarku.

Sprawy o przestępstwo z art. 262 § 2 rozpoznaje sąd grodzki, jeżeli wartość mienia nie przenosi tysiąca zło­tych (Rozp. wprow. art. 17).

• 3. Kto przywłaszcza sobie mienie znalezione,

podlega karze aresztu do miesięcy 6 lub grzywny.

Rzecz znaleziona jest to przedmiot, który po stronie ostatniego jej włodarza jest przedmiotem zagubionym, a zatem przedmiotem, o którego istnieniu w danem miejscu nie wie ostatni jego włodarz, lub o którego istnieniu wogóle zapomniał i władztwa nawet pośrednio nie wykonuje. Zgubiona jest rzecz tak wtedy, gdy włodarz wie, że jej władztwo utracił, ale nie wie gdzie i kiedy, jak i wtedy, gdy nie zwrócił uwagi na utracenie tego władztwa. Kto przedmiot taki przenosi w swoje władztwo, ten rozporządza rzeczą znalezioną. Przywłaszczenie rzeczy zna­lezionej zachodzi wtedy, gdy nowy włodarz nie zastosowuje się do istniejących przepisów co do postępowania z przedmiotami znalezionemi, a tylko rozporządza tą rzeczą tak, jakgdyby był jej właścicielem, sprzedaje, darowuje, przerabia lub ukrywa.

Samo niestosowanie się do istniejących przepisów w sprawie postępowania z rzeczami znalezionemi nie stanowi jeszcze wy­stępku z § 3, może stanowić wykroczenie z art. 56 Pr. o wykr., polegające na: a) niezawiadomieniu [o znalezieniu] wła­dzy (policyjnej lub gminnej), albo b) nieposzukiwaniu posiada­cza „w inny właściwy sposób". Karygodnem staje się to zanie­chanie po upływie 2 tygodni od daty znalezienia (przybłąkania się cudzego zwierzęcia). Karygodnem jest to zaniechanie w sto­sunku a) do mienia wartości ponad 10 złotych, b) cudzych akt lub dokumentów, c) przybłąkanego zwierzęcia.

• 4. Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary lub od kary uwolnić, jeżeli sprawca z nędzy przywłaszczył sobie celem użycia małej wartości przedmiot pierwszej potrzeby.

Przepis ten pozostaje w myślowej łączności z przepisem art. 257 § 2.

Różnica zachodzi w tym względzie, że przy kradzieży sprawca zabiera dany przedmiot z cudzego władztwa, przy przywłasz­czeniu znajduje się już we władztwie tegoż.

• 5. Jeżeli przestępstwo popełniono na szkodę osoby najbliż­szej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Osoba najbliższa por. art. 91 § 1.

Wniosek pokrzywdzonego por. uwagi przy art. 198 § 2.

Art. 263.

• 1. Kto cudze mienie uszkadza albo czyni niezdatnem do użytku,

podlega karze więzienia do lat 2 lub aresztu do lat 2.

Przedmiotem przestępstwa jest cudze mienie — bez do­datku „ruchome" (jak w art. 257—259, 262), a więc może to być uszkodzenie także mienia nieruchomego (np. drzewa w le- sie, skutkiem czego drzewo usycha), mostu, domu i t. p.

Uszkodzenie obejmuje oczywiście także nisze ze- n i e, jako wyższy stopień uszkodzenia.

Niezdatnem można uczynić mienie wtedy, gdy zew­nętrznie niema żadnych oznak zmiany w przedmiocie majątko­wym a jednak nie nadaje się do użytku wcale albo w danym kie­runku, np. znarowienie konia jest oddziałaniem na system ner­wowy tegoż w ten sposób, że nie ulega on rozkazom kierow­nika.

Przedmiot majątkowy jest niezdatny do użytku, choć za­chodzi możliwość przywrócenia go do stanu pierwotnego zapo- mocą odpowiedniego traktowania (leczenie konia), które jednak przedstawia wydatek pieniężny dla właściciela, często nie sto­jący w stosunku do wartości rzeczy. Zawilgocenie mieszkania, domu jest także rodzajem sprowadzenia niezdatności do użytku, choć znacznym nakładem majątkowym dom można osuszyć.

Uczynić niezdatnym do użytku można albo bezwzględnie, albo względnie, w stosunku do danej osoby (właściciela), po­zbawienie właściciela możności używania danej rzeczy skutkiem usunięcia z jego władztwa jest w konsekwencji takiem samem działaniem, jak pozostawienie przedmiotu w postaci nie nada­jącej się do użytku. Kto artystyczny rysunek wyrzuca przez okno pociągu, będącego w ruchu, czyni go (dla właściciela) tak samo niezdatnym do użytku, jak wtedy, gdy przeciągnie rysu­nek ten farbą.

Zamiar musi być skierowanym na uszkodzenie lub na spo­wodowanie niezdatności do użytku, możliwy jest oczywiście zamiar ewentualny (sprawca działa w innym celu, godzi się jed­nak na nieuniknione spowodowanie następstw z art. 263); sprawca (szofer) wie, że w motorze samochodu niema oliwy, mimo to jedzie dalej, choć wie, że następstwem będzie wytopie­nie łożysk i na to się godzi.

Kodeks nie wymaga do zaistnienia karygodności szczególnej złośliwości, czy przyjemności sprawcy w wyrządzeniu szkody, chęci zemsty i innych tego rodzaju uczuć czy pobudek.

Lokator, który przez systematyczne nieopalanie i niewie- trzenie sprowadza zawilgocenie mieszkania i na to się godzi, po­pełnia czyn karygodny, choć pobudką jego jest chęć zaoszczę­dzenia sobie wydatku i trudu, a nie nienawiść do właściciela domu (sabotaż).

• 2. W przypadkach mniejszej wagi sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.

Przypadki mniejszej wagi, por. uwagi przy art. 257 § 2.

Uszkodzenie cudzego ogrodu warzywnego, owocowego lub kwiatowego, drzewa owocowego, krzewu owocowego lub drzewa przydrożnego stanowi wykroczenie z art. 54 Prawa o wykr.

• 3. Jeżeli przestępstwo, określone w § 1, popełnione zostało przez użycie ognia, materjałów wybuchowych lub łatwopalnych, sprawca

podlega karze więzienia do lat 5.

Sprawca nie może działać w zamiarze sprowadze­nia niebezpieczeństwa powszechnego, gdyż w takim wypadku zachodziłoby przestępstwo z art. 215—216.

Często zachodzić będzie zbieg ustaw karnych: umyślne uszkodzenie cudzej własności przez użycie ognia, materja­łów wybuchowych lub łatwopalnych (art. 263 § 3) i nieumyślne sprowadzenie niebezpieczeństwa powszechnego (pożaru, wybu­chu i t. p.), por. art. 215 § 2, art. 216 § 2. Zastosuje się wymiar kary z art. 263 § 3 (por. art. 36 k. k.).

• 4. W przypadkach, określonych w § 1 i 2, ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego, jeśli nie naruszono interesu pu­blicznego.

Interes publiczny por. uwagi przy art. 255 § 2. In­teres publiczny przy przestępstwie z art. 263 tkwić będzie w płaszczyźnie materjalnej: uszkodzenie parku kolejowego, mostu, drogi dotyka nie jedną osobę a ogół korzystający z ruchu kolejowego (choćby linja dana należała do przedsiębiorstwa pry­watnego), mostu lub drogi.

Uszkodzenie „urządzeń użyteczności publicznej" (art. 223, 224) jest przestępstwem publiczno-skargowem, ściganem bez skargi pokrzywdzonego bezpośrednio właściciela. Uszkodzenie takie nie potrzebuje być utrudnieniem powszechnego korzysta­nia (możliwość zbiegu ustaw karnych por. art. 36).

Publiczno-skargowem jest umyślne uszkodzenie urządzenia służącego do ochrony wybrzeży wód morskich lub wewnętrznych (por. wykroczenie z art. 43 Pr. o wykr. — w wypadku winy nie­umyślnej).

Art. 264.

• 1. Kto w celu osiągnięcia dla siebie lub kogo innego ko­rzyści majątkowej doprowadza inną osobę, za pomocą wprowa­dzenia jej w błąd lub wyzyskania błędu, do niekorzystnego roz­porządzenia własnem lub cudzem mieniem, podlega karze więzienia do lat 5.

Przestępstwo z art. 264 odpowiada pojęciu t. zw. oszustwa. Na pojęcie to składają się trzy czynniki: a) chęć korzyści ma­terjalnej (a zatem nietylko chęć zysku), b) działanie polegające na wprowadzeniu w błąd lub wyzyskaniu błędu, c) skutek: nie­korzystne rozporządzenie przez trzecią osobę dobrem mająt- kowem (mieniem).

1. Chęć korzyści materjalnej, wychodząca poza chęć zysku w rozumieniu niskich pobudek art. 42 § 2, 47, 57 § 1, obejmować może także chęć godziwego zarobku: uzyskania sposobności do pracy. Optyk sprzedający po cenie kosztów wła­snych (w epoce zapotrzebowania gotówki) szkła źle dobrane (bo innych nie posiada) osobie, o której wie, że używać ich nie bę­dzie w stanie, względnie, że lekarz-okulista zabroni ich używania, nie działa z chęci zysku, a dla osiągnięcia korzyści materjalnej.

Kodeks nie wymaga, by korzyść materjalna była bezprawna; kto się żeni i otrzymuje posag ad sustentanda onera matrimonii, otrzymuje korzyść majątkową zupełnie prawną, gdyż posag jest instytucją prawa małżeńskiego majątkowego związaną z insty­tucją małżeństwa, a jednak może zachodzić oszustwo, jeżeli za­sadnicza podstawa zawarcia danego małżeństwa i ustanowienia posagu wogóle lub w danej wysokości wynikać będzie z błędu: narzeczony przedstawia się za człowieka majętnego, przemil­czając, że dobra jego są obciążone ponad wartość.

Korzyść majątkowa wynikająca z oszustwa nie musi być przeznaczona dla sprawcy samego, może dotyczyć osoby trzeciej (ojciec pośredniczy bezinteresownie w transakcji między synem a trzecią osobą, wprowadza ją w błąd celem przysporzenia ko­rzyści majątkowej synowi).

1. Osią, około której obraca się działanie sprawcy, jest b ł ą d innej osoby, błąd ten sprawca sam sprowadza i potem wyzyskuje, albo też błąd ten sprawca już zastaje i nie stara się danej osoby z błędu wyprowadzić, przeciwnie dla celów swych zużytkowuje. Błąd jest to fałszywe wyobrażenie co do pewnych zjawisk, fak­tów, stosunków, okoliczności, nawet co do przepisów prawnych. Kto zaciąga pożyczkę jako dziedzic, na podstawie autentycznego testamentu, z zatajeniem, że testament allograficzny, choć auten­tyczny, jest nieważny dla braku dostatecznej ilości podpisów świadków, wyzyskuje błąd co do przepisów prawa cywilnego.

Kodeks nie wymienia sposobów wprowadzenia w błąd lub utrzymania w błędzie.

Najpospolitszemi będą: przedstawienie pewnych zjawisk, faktów, stosunków, okoliczności, nawet przepisów prawnych nie­zgodnie z rzeczywistością lub ich przemilczenie.

Działanie przy przedstawianiu odnosi się zawsze do teraźniej­szości lub przeszłości, nigdy do przyszłości. Twierdzenie, że dany mebel pochodzi z XVIII wieku, jako uzasadnienie wysokiej ceny może być wprowadzeniem w błąd, twierdzenie, że ten mebel bę­dzie miał wielką wartość za dziesięć lat, nie jest wprowadzeniem w błąd, gdyż sprawca sam przewidzieć tego nie jest w stanie.

Przedstawienie owych faktów, zjawisk, okoliczności i t. p. niezgodnie z rzeczywistością polegać może na słownem zapew­nieniu, albo też na działaniu, z którego pewne wnioski inna osoba sama wyciągnąć musi: kto sprzedaje kopję obrazu z podpisem

malarza, daje do poznania, że sprzedaje oryginał, kto w sklepie starożytności ma na sprzedaż mebel umyślnie wyprodukowany, by robić wrażenie starego, nie potrzebuje dodawać ustnych ko­mentarzy, by wprowadzić w błąd, kto nakleja fałszywą etykietę na flaszkę z winem, wyprowadza kupującego w błąd, choć nic nie mówi.

Przemilczenie prawdziwego stanu rzeczy polega na zakryciu przed trzecią osobą pewnych zjawisk, faktów, okolicz­ności i t. p. zachodzących w rzeczywistości nato, by trzecia osoba nie otrzymała o nich wiadomości (zatajenie przed kupu­jącym konia pewnych wad, które wychodzą dopiero przy uży­ciu). Kto podsuwa do podpisu t. zw. tableau fotograficzne z miej­scem wolnem na podpis pod każdą fotograf ją i przemilcza, że pod daną fotografję wsunięto blankiet wekslowy, a podpis do­stawszy się na ten blankiet zobowiązuje podpisującego do pew­nych świadczeń pieniężnych, dopuszcza się wprowadzenia w błąd przez przemilczenie.

1. Wynikiem działania oszukańczego ma być nieko­rzystne rozporządzenie własnem lub cudzem dobrem ma- jątkowem. Rozporządzenie przedmiotem majątkowym oznacza działanie osoby do tego uprawnionej zgodnie z jej wolą — oszu­stwo dokonuje się za pośrednictwem woli poszkodowanego, po­szkodowany sam wyciąga konsekwencje z fałszywych przesłanek, dostarczonych przez sprawcę lub przez kogo innego, przyczem sprawca ma obowiązek zwrócić uwagę, że przesłanki są fał­szywe. Kto wyłudza wstęp do mieszkania nato, by dokonać zgwałcenia lub uszkodzenia cielesnego, nie dopuszcza się oszu­stwa, gdyż niema tu ani rozporządzenia wogóle, ani rozporzą­dzenia dobrem majątkowem.

Przedmiot majątkowy może znajdować się w władztwie osoby różnej od właściciela: można wyłudzić wydanie przez słu­żącego ubrania wizytowego skutkiem przedstawienia się za woźnego biurowego przysłanego przez urzędnika, który prosto z biura udaje się na powitanie przełożonego.

Rozporządzenie majątkowe może być nieświadome, por. wypa­dek podpisania weksla podsuniętego pod tableau fotograficzne.

• 2. W przypadkach mniejszej wagi sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.

Przypadki mniejszej wagi, por. uwagi przy art. 257 § 2.

• 3. Jeżeli przestępstwo popełniono na szkodę osoby naj­bliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Osoba najbliższa, por. art. 91 § 1.

Uwaga. Sprawy z art. 264 rozpoznają sądy grodzkie, jeżeli wartość mienia nie przenosi tysiąca złotych. (Rozp. wprow. art. 17).

Kto bez zamiaru uiszczenia należności wyłudza pożywienie lub napój w restauracji, mieszkanie w hotelu, mieszkanie lub pożywienie w pensjonacie, przejazd koleją lub innym środkiem komunikacji, wstęp na przedstawienie, działanie automatu lub inne podobne świadczenie, o którem wie, że jest płatne,

podlega karze aresztu do roku lub grzywny.

Treścią przestępstwa z art. 265 jest uzyskanie świadczenia w zasadzie płatnego przy użyciu zabiegów podstępnych (wyłu­dzenie). Nie jest istotne dla tego przestępstwa sprowadzenie niekorzystnego rozporządzenia przez pokrzywdzonego swoim przedmiotem majątkowem, gdyż kto wślizgnie się na salę kon­certową lub teatralną, nie wyrządza przez to wprost szkody przedsiębiorcy danego przedstawienia, kto zasięga rady lekarza, zabiera mu tylko czas.

Z drugiej strony „podstępne zabiegi" nie polegają na wpro­wadzeniu w błąd lub wyzyskaniu błędu, gdyż kto jedzie na da­chu wagonu kolejowego, nikogo w błąd nie wprowadza, kto wrzuca do automatu zamiast monety kawałek metalu, wogóle nie wchodzi w bezpośrednią styczność z żadną osobą, któraby miała paść ofiarą błędu.

Sprawca nie ma zamiaru uiszczenia należności, w prze­ciwnym razie nie zachodzi przestępstwo z art. 265, a wymuszenie kredytu (bezkarne). Pewne okoliczności pozwalają przy­jąć zgóry brak zamiaru płacenia, kto jedzie „na gapę", ten nie liczy się z możliwością kredytowania ze strony kolei, kto wrzuca kawałek metalu do automatu, ten ma widoczny zamiar niepłace­nia, kto na podstawie obcej legitymacji (por. art. 196 zbieg ustaw) uzyskuje bezpłatny wstęp na przedstawienie, chce obejść obowiązek płacenia. Sprawa rachunków restauracyjnych lub ho­telowych jest trudniejsza do oceny na pierwszy rzut oka, tylko z okoliczności towarzyszących wywnioskować można, czy zacho­dzi wymuszenie kredytu, któregoby przedsiębiorca inaczej nie udzielił, czy też czyn karygodny z art. 265.

Sposoby wyłudzenia mogą być rozmaite: może nim być wsu­nięcie napiwka bileterowi lub konduktorowi (ewent. zbieg ustaw z art. 134), może być przybranie pozorów człowieka majętnego (wielka ilość kufrów naładowanych — ewentualnie — kamie­niami).

Art. 266.

Kto w celu osiągnięcia dla siebie lub kogo innego korzyści majątkowej doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporzą­dzenia mieniem, wyzyskując niezdolność tej osoby do należytego pojmowania przedsiębranego działania,

podlega karze więzienia do lat 5 lub aresztu.

Wspólną cechą dla wszystkich wypadków podpadających pod ten przepis jest: a) chęć osiągnięcia korzyści majątkowej jako pobudka, b) wyzyskanie niezdolności danej osoby, nie mogącej zdawać sobie sprawy z przedsiębranego działania, c) doprowa­dzenie jej do niekorzystnego rozporządzenia dobrem mająt- kowem (mieniem).

Przestępstwo to jest zbliżone do oszustwa z art. 264, różnica tkwi w działaniu karygodnem (b), pobudka (a) i skutek (c) są identyczne (por. uwagi przy art. 264 co do chęci osiągnięcia ko­rzyści majątkowej i co do wyniku niekorzystnego rozporządzenia przedmiotem majątkowym).

Działanie z art. 266 nie polega na wprowadzeniu w błąd, ani na wyzyskaniu błędu, a na wyzyskaniu niezdolności. Kto w czasie toczącego się postępowania kuratelamego (o ubez­własnowolnienie z powodu marnotrawstwa) z chęci otrzy­mania prowizji za pośrednictwo nakłania osobę widocznie czę­ściowo anormalną do zakupienia dóbr obdłużonych ponad war­tość, lub obciążonych długami wysokoprocentowemi, wiedząc, że kupujący nie ma gotówki na spłacenie tych długów, ten popełnia przestępstwo z art. 266. Chęć zysku (prowizja) widoczna, nie- doświadczenie osoby nie zdającej sobie sprawy z działania (skut­kiem lekkomyślności marnotrawcy) była znana sprawcy, gdyż wiedział o toczącem się postępowaniu kuratelamem (choć ku­rateli jeszcze nie zawieszono), rozporządzenie dobrem majątko- wem (wypłata ceny kupna) jest oczywiście niekorzystne, gdyż długi ciążące na majątku pochłoną także gotówkę złożoną tytu­łem reszty ceny kupna.

Agent, który nakłania osobę niedoświadczoną do sprzedaży przedmiotów majątkowych niżej przeciętnej wartości, odpowia­dać będzie za to przestępstwo równie dobrze, j ak ten, kto udziela kredytu osobie niedoświadczonej na warunkach rujnujących lub przy tern pośredniczy (lichwa pieniężna). Wypadek wyzyskania położenia przymusowego przewidziany jest w art. 268.

Art. 267.

Kto dochodzi z dokumentu pokrytej już należności lub do­kument taki zbywa,

podlega karze więzienia do lat 3.

Przepis art. 267 ma na oku wypadki ponownego dochodzenia wyrównanej już pretensji. Przez dochodzenie rozumieć należy rozpoczęcie kroków sądowych dla zaspokojenia żądania. Aczkol­wiek kodeks przez dokument rozumie (art. 91 § 3) każdy przed­miot, stanowiący dowód prawa, stosunku prawnego lub oko­liczności mogącej mieć znaczenie prawne, to jednak w praktyce najczęściej chodzić będzie o jakieś oświadczenie pisemne, stwa-

rzające prawne zobowiązanie (skrypt dłużny, weksel), lub też zapiski uzasadniające pretensję po stronie wierzyciela (księgi handlowe).

Zdarza się, że wierzyciel przyjmując weksel prolongacyjny nie zwraca weksla oryginalnego, albo że pełnomocnik dłużnika zwróconego weksla oryginalnego nie oddaje klientowi, lecz za­trzymuje u siebie; jeżeli weksel taki znajdzie się u eskontera lub innej osoby dochodzącej z niego pretensji, to wierzyciel wzgl. pełnomocnik, który weksel ten w obrót wprowadzili, odpowiada za „zbycie“ dokumentu służącego na dowód pokrytej już należ­ności; jeżeli eskonter dochodzi pretensji w pełnej świadomości, że pretensja została już pokrytą, odpowiada za dochodzenie jej (ponowne). Nabywca weksla może powoływać się na błąd (pod­stępne wprowadzenie w błąd przez wierzyciela), pozbywający weksel może powoływać się na utratę weksla skutkiem kradzieży, zagubienia i t. p. Są to kwestje należące do postępowania dowo­dowego.

Równie karygodnem jest dochodzenie pretensji na podstawie ksiąg handlowych, w których po pokryciu należności nie wykre­ślono odpowiedniej pozycji, albo dochodzenie jej na podstawie listu zmarłej osoby (spadkodawcy) w trakcie postępowania spad­kowego (zgłoszenie pretensji do masy spadkowej) lub po jego zamknięciu.

Kodeks uznał za stosowne stworzyć z tego stanu faktycznego osobne przestępstwo, aczkolwiek mógł był pomieścić go w pojęciu oszustwa (art. 264), prawdopodobnie dlatego, by uznać przestęp­stwo za dokonane już w chwili dochodzenia a nie dopiero dopro­wadzenia obowiązanego do zapłacenia pokrytej już należności — dochodzenie samo przedstawiałoby się inaczej jako usiłowanie w stosunku do przestępstwa z art. 264.

Kodeks przewiduje karę niższą, niż według art. 264: maxi- mum trzy lata, zamiast pięciu lat.

Dochodzenie pretensji pokrytej, ale nie z dokumentu, stano­wić będzie usiłowanie oszustwa, np. osobnik, który sprzedał dom instytucji finansowej, po śmierci dyrektora tejże występuje z pretensją o porękawiczne dla żony (dwieście dukatów), które dyrektor stosownie do zwyczaju miał przyrzec, ale skutkiem na­głej śmierci nie wypłacił. W czasie postępowania sądowego od­najduje się własnoręczne potwierdzenie powoda, że 200 dukatów tytułem porękawicznego otrzymał. Przestępstwo przedstawia się nie jako delictum sui generis z art. 267, a jako usiłowanie oszu­stwa z art. 264 (możliwość zbiegu z fałszywem zeznaniem art. 140).

Sprawy z art. 267 rozpoznaje sąd grodzki, jeżeli wartość mienia nie przenosi tysiąca złotych (Rozp. wprow. art. 17).

Kto, wyzyskując położenie przymusowe innej osoby, zawiera z nią umowę, nakładającą na nią obowiązek świadczenia mająt­kowego oczywiście niewspółmiernego ze świadczeniem wza- jemnem,

podlega karze więzienia do lat 5 lub aresztu.

Pobudka do działania nie jest zaznaczona tak wyraźnie, jak w art. 264, 266 (korzyść majątkowa), ponieważ jednak za­miar sprawcy obejmuje nietylko zawarcie umowy niekorzystnej dla innej osoby, ale także „wyzyskanie" położenia przymusowego, przeto wnosić należy, że pobudką do działania jest chęć zy­sku.

Przedmiotem przestępstwa jest osoba znajdująca się w położeniu przymusowe m, nie jest wymagany brak doświadczenia, częściowa anormalność, brak świadomości co do natury działania, charakteru umowy i t. p., przedmiot przestęp­stwa może zdawać sobie dokładnie sprawę z tego, że zawiera umowę rujnującą.

Położenie przymusowe musi mieć podkład gospodarczy, zapotrzebowanie gotówki.

Nie oznacza to, że dana osoba pozbawiona jest majątku, można mieć majątek a nie mieć kapitału obrotowego, a wtedy ma się do wyboru: albo za bezcen sprzedać część majątku, albo zaciągnąć pożyczkę na wysoki procent, jedno i drugie podpadnie pod pojęcie: świadczenia majątkowego niewspółmiernego z świadczeniem wzajemnem.

Kto zawiera umowę kupna-sprzedaży, której treścią jest obo­wiązek wydania przedmiotu majątkowego za połowę rzeczywistej wartości, ten daje przedmiot majątkowy za gotówkę bez odpo­wiedniego stosunku wartości. Kto pożycza kapitał na 50%, ten otrzymuje gotówkę a za to obowiązuje się do opłaty wysokiego procentu; tu obowiązek świadczenia majątkowego znów nie jest współmierny z korzyścią wynikającą z możności dysponowania kapitałem.

Do kary godności nie jest wymagane, by sprawca trudnił się zawieraniem takich umów zawodowo (por. 60 § 2 i uwagi tamże), wystarczy zawarcie jednej umowy o charakterze lichwiarskim.

Przestępstwo z art. 268 obejmuje tak lichwę kredytową, jak towarową.

Sprawy z art. 268 rozpoznają sądygrodzkie, jeżeli war­tość mienia nie przenosi tysiąca złotych (Rozp. wprow. art. 17).

Kto, zajmując się na podstawie przepisu prawnego lub umowy sprawami majątkowemi innej osoby, działa na jej szkodę,

podlega karze więzienia do lat 5.

Sprawca jest osobą uprawnioną do zajmowania się spra­wami majątkowemi innej osoby, a to albo na podstawie przepisu ustawy (opiekun, kurator, wykonawca rozporządzenia ostatniej woli, zarządca masy upadłościowej), albo też na podstawie umowy (pełnomocnik); nie należy tu adwokat, który prowadząc proces porozumiewa się z przeciwnikiem procesowym (prewary- kacja), lub przynajmniej równocześnie obu stronom służy po­radą, gdyż adwokat w danym wypadku jest zastępcą prawnym a nie pełnomocnikiem w sprawach majątkowych.

Działanie na szkodę nie jest identyczne z wyrządzeniem szkody, wystarcza spowodowanie niebezpieczeństwa szkody, przyczem niebezpieczeństwo jest wiadome sprawcy, a szkoda jest objęta jego zamiarem, choćby ewentualnym.

Szkoda musi być majątkowa, skoro sprawca porusza się w płaszczyźnie zajmowania się sprawami majątkowemi. Opie­kun, który doprowadza pupilkę do upadku moralnego, niewątpli­wie działa na jej szkodę, jednak nie ponosi odpowiedzialności z art. 269.

Pojęcia spraw majątkowych, szkody majątkowej, wiążą się z pojęciem majątku wogóle. Majątkiem nazywamy ogół przed­miotów i uprawnień, których wartość daje się ująć przez zesta­wienie z pieniądzem, jako miernikiem wartości gospodar­czych.

Działaniem na szkodę (majątkową) jest zatem uszczuplenie majątku przez zrzeczenie się imieniem pupila (kuranda i t. p.) służebności na obcej nieruchomości, lub ustanowienie służeb­ności na nieruchomości pupila (kuranda i t. p.), uznanie pre­tensji pieniężnej przeciwnika procesowego, pomimo że opiekun (kurator, pełnomocnik i t. p.) wie, iż pretensja ta jest zupełnie bezzasadna.

Okoliczność, że szkodzie można zapobiec, szkodę można na­prawić, lub w najgorszym razie można uzyskać odszkodowanie z majątku nierzetelnego zawiadowcy, nie stoi na przeszkodzie po­czytaniu przestępstwa za dokonane i zawinione.

Sprawy z art. 269 rozpoznają sądygrodzkie, jeżeli war­tość mienia nie przenosi tysiąca złotych (Rozp. wprow. art. 17).

• 1. Kto narusza cudze prawo polowania lub rybołówstwa,

podlega karze aresztu do roku lub grzywny.

Prawo polowaniajestto wyłączne prawo zawłaszczenia dzikiego zwierzęcia lub ptaka na terytorjum objętem danem uprawnieniem (np. obwód łowiecki). Zwierzęta (ptaki), na które polować nie wolno wogóle lub w danym okresie, nie są objęte prawem polowania, kto zatem do nich strzela, ten narusza osobną ustawę o ochronie zwierzyny, nie narusza prawa polo­wania (por. art. 48 rozp. Prez. R. P. 3 XII. 1927, poz. 934 o pra^ wie łowieckiem: zabrania się polować na żubry, bobry, kozice...¹.

Analogicznie przedstawia się prawo rybołówstwa por. ust. z dnia 7 marca 1932 Nr. 35, poz. 357.

Naruszenie cudzego prawa polowania polega nietylko na bez- prawnem polowaniu, ale na każdej czynności utrudniającej wy­konywanie prawa polowania. Kto zwierzynę łowi i żywcem z lasu wyprowadza, kto zwierzynę wypłasza z danego okręgu myśliw­skiego (obwodu łowieckiego) i napędza do drugiego, ten tak samo narusza prawo polowania, jakgdyby zwierzę ubił i zabrał.

Prawo polowania czy rybołówstwa narusza ten także, kto przedsiębierze działania prowadzące do usunięcia zwierzęcia (ryb i t. p.) z okręgu myśliwskiego (lub rybackiego), choć mu się to nie udaje, kto strzela i nie trafia (dokonane naruszenie a nie usiłowane), a nawet ten, kto nie ma zamiaru zawłaszczenia zwierzęcia, np. osobnik nieuprawniony ćwiczy się w strzelaniu do cudzej zwierzymy lub ptaków, zranione zwierzę pozostawia swemu losowi, zabitego nie zabiera.

Przestępstwa dokonać można tylko na terenie obcego prawa polowania lub rybołówstwa, w grę wchodzi tutaj wyłącznie miej­sce, na którem znajduje się zwierzyna, można zatem naruszyć obce prawo polowania, strzelając z terenu, na którym strzelający jest uprawniony do wykonywania tego prawa. Strze­lanie z obcego terenu do zwierzymy na terenie własnego prawa polowania może być naruszeniem obcego prawa polowania, je­żeli zachodzi możliwość niekorzystnego oddziałania na obcy zwie- rzostan, przez wypłoszenie i t. p. Administracyjnie karane jest chodzenie po cudzych gruntach ze strzelbą lub „innemi narzę­dziami do łowienia" (art. 35 i 75 rozp. Prez. R. P. 1927 poz. 934).

• 2. Jeżeli sprawca działa zawodowo,

podlega karze więzienia do lat 2.

¹ Por. art. 78. Kto... poluje 1) na żubra, karany będzie grzywną do pięciu tysięcy złotych oraz aresztem do sześciu miesięcy, 2) na samicę łosia, na bobra lub kozicę, karany będzie grzywną do dwóch tysięcy pię­ciuset złotych oraz aresztem do sześciu miesięcy. Art. 87: Do orzekania o czynach, przewidzianych w art. 78, powołane są sądy powiatowe.

Przepis § 2 stanowi lex specialis w stosunku do art. 60 § 2, wobec czego tylko art. 270 § 2, a nie art. 60 § 2, wchodzi w za­stosowanie, natomiast inne przepisy o zawodowości (jak art. 84) mają pełne zastosowanie obok art. 270 § 2.

Art. 271.

Kto względem właściciela lasu, pola, prawa polowania lub rybołówstwa albo osoby, do ochrony tychże praw upoważnionej, dopuszcza się przemocy lub groźby karalnej w celu przeszko­dzenia wykonywaniu lub ochronie prawa, przytrzymaniu na go­rącym uczynku naruszającego albo odebraniu narzędzi przestęp­stwa,

podlega karze więzienia do lat o lub aresztu.

Przedmiotem ochrony jest właściciel lasu (który może nie mieć prawa polowania), a zatem osoba będąca właścicielem go­spodarstwa leśnego, me właściciel drzew sprzedanych na wyrąb lub drzew już wyrębanych, właściciel pola (gospodarstwa rol­nego), nie właściciel traw zbożowych, sprzedanych „na pniu“, właściciel prawa polowania lub rybołówstwa nie będący właści­cielem lasu, pola lub rzeki lub prawa wodnego. Przedmiotem ochrony są także osoby, które w imieniu tych osób wykonują kontrolę, mającą na celu ochronę ich praw. Według rozp. Prez. R. P. z 3 grudnia 1927 poz. 934 (o prawie łowieckiem) właści­ciele obwodów łowieckich mogą na swój koszt ustanawiać straż łowiecką, według ust. z dnia 7 marca 1932 Nr. 35, poz. 357 można ustanawiać straż rybacką.

Kodeks wyraźnie zaznacza w ten sposób, że udziela ochrony nie samym tylko interesom prywatnym, ale związanemu z niemi interesowi publicznemu: gospodarstwu lasowemu, rolnemu, zdo­bywaniu zwierzyny i ryb, będących artykułem spożywczym sze­rokich mas. Ochrony tej niema właściciel drzewa ściętego ani jego personel, gdyż ich interes nie wchodzi w zakres gospodar­stwa lasowego a dotyka tylko prywatnej własności na towarze przeznaczonym na wywóz lub sprzedaż wewnętrzną.

Kodeks nie wylicza jako przedmiotu ochrony: funkcjonarju- szów publicznych, przedstawicieli państwowej kontroli nad go­spodarstwem (np. wydziału lasowego województwa), gdyż osoby te w czasie urzędowania cieszą się ochroną z art. 129. Por. rozp. Prezydenta R. P. z 24 czerwca 1927 poz. 504 o zagospodarowaniu lasów nie stanowiących własności Państwa.

Działanie przestępne zbliżone jest do działania z art. 129: celem jest wymuszenie przemocą lub groźbą bezprawną — za­niechania a) wykonywania prawa, lub b) ochrony prawa,

1. przytrzymania naruszającego na gorącym uczynku, d) ode­brania narzędzi przestępstwa.

Wykonaniem prawa ze strony właściciela lasu jest wy­rąb lasu, zbieranie jagód leśnych, czyszczenie lasu (usuwanie nadmiaru przyrostu i t. p.). Wykonanie prawa polowania por. uwagi przy art. 270.

Między właścicielem lasu a właścicielem prawa polowania może przyjść do konfliktu, jeden drugiemu może przeszkadzać w wykonywaniu praw, o odpowiedzialności karnej za przestęp­stwo z art. 271 rozstrzygnie objektywnie fakt, kto z nich miał słuszność, błąd co do oceny prawnej sytuacji można uwzględnić tylko według zasad z art. 20.

Gorącym uczynkiem nazywamy tego rodzaju stosu­nek sprawcy do działania, że zmysłami stwierdzić można bezpo­średni związek między zachowaniem się sprawcy a przestęp­stwem dokonanem lub usiłowanem: jeżeli spostrzegamy kłusow­nika oddającego strzał w kierunku zwierzyny i trafiającego ją, to zmysłami naszemi (wzrokiem i słuchem) stwierdzamy bezpo­średni związek między działaniem sprawcy a skutkiem, a po­nadto stwierdzamy rodzaj działania sprawcy. Według art. 166 k. p. k., schwytanego na gorącym uczynku lub bezpośrednio po­tem w pościgu każdy ma prawo zatrzymać nawet bez postano­wienia sądu, jeżeli zachodzi obawa ucieczki schwytanego lub je­żeli nie można ustalić jego tożsamości.

W tych granicach tylko może nastąpić przytrzymanie naru­szającego prawo polowania, w tych tylko granicach opór narusza­jącego przeciw przytrzymaniu stanowić będzie przestępstwo. Je­żeli zatem właściciel polowania spotyka w swoim obwodzie ło­wieckim osobę mającą prawo polowania w sąsiednim obwodzie łowieckim i choć zna tę osobę, chce ją jako naruszającą jego prawo zatrzymać, to opór przytrzymanego nie stanowi przestęp­stwa, gdyż ani nie zachodzi obawa ucieczki, ani nie zachodzi brak podstawy do stwierdzenia tożsamości naruszającego prawo po­lowania.

Odebranie narzędzi przestępstwa (w regule broni palnej) musi mieć uzasadnienie prawne, człowiek prywatny (choćby nim był właściciel lasu lub prawa polowania) nie może odbierać broni tylko dla uzyskania dowodu rzeczowego (lica czynu), natomiast może to uczynić w wykonaniu obrony koniecz­nej wobec kłusownika, gdyż w regule kłusownik dla pozbycia się klasycznego świadka strzela do osoby przytrzymującej go, lub choćby tylko stwierdzającej fakt przestępstwa. Jeżeli jednak naruszającym prawo nie jest kłusownik a właściciel sąsiedniego obwodu łowieckiego, to odbieranie mu broni nie da się uzasadnić (chybaby zachodziły wyjątkowe okoliczności). Opór odebraniu broni ze strony kłusownika uzasadni zastosowanie art. 271.

• 1. Kto zabiera innej osobie, przywłaszcza sobie lub uszka­dza cudzą rzecz, przedstawiającą wartość niematerjalną,

podlega karze aresztu do lat 2 lub grzywny.

Z zestawienia brzmienia art. 272 z art. 257 wynika, że za­bór (usunięcie z władztwa) rzeczy przedstawiającej wartość niematerjalną nie następuje koniecznie w celu przywłaszczenia, może to nastąpić także celem dokuczenia, ze złośliwości, z po­stanowieniem zwrotu (przywrócenia władztwa) po pewnym cza­sie (osoba wysoce religijna cieszy się posiadaniem flaszeczki z wodą z Lourdes, lub ziemią z katakumb rzymskich, sprawca przelewa wodę do innej flaszeczki w obrębie tego samego miesz­kania, ziemię wsypuje do wazonu znajdującego się w posiadaniu pokrzywdzonego, który nie wie co stało się z wodą czy ziemią).

Przywłaszczenie (por. uwagi przy art. 257, 259, 262) jest tylko inną postacią pozbawienia pokrzywdzonego władztwa nad przedmiotem, sprawca wykonujący władztwo w imieniu po­krzywdzonego, mimo żądania przywrócenia władztwa bezpośred­niego nad przedmiotem, nie przywraca go, rozporządza przedmio­tem z wykluczeniem właściciela (np. depozytarjusz, równie re­ligijny jak deponent, pragnie zatrzymać wspomnianą wodę lub ziemię dla siebie).

Uszkodzenie obejmuje a minori ad maius — także znisz­czenie (por. uwagi przy art. 112).

Rzecz przedstawiająca wartość niematerjalną nie jest to rzecz pozbawiona wszelkiej wartości majątkowej, lecz przedmiot, przy którym wartość z dziedziny osobistego przy­wiązania góruje nad wartością gospodarczą, nad ceną handlową, którą w wypadku sprzedaży możnaby osiągnąć. Fotograf ja ama­torska przedstawia wartość (w regule) minimalną, utrata jej może być dla właściciela niezmierną przykrością, gdyż jest je­dynym środkiem przypomnienia rysów drogiej osoby. T. zw. de- wocjonalja w regule mają niewielką wartość handlową, nabie­rają wielkiej wartości niematerjalnej przez błogosławieństwo, poświęcenie i t. p.

• 2. ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego.

ROZDZIAŁ XL.

PRZESTĘPSTWA NA SZKODĘ WIERZYCIELI.

Art. 273.

Kto lekkomyślnie przez życie rozrzutne, grę, zawieranie oczywiście ryzykownych umów, zmniejszanie lub obciążanie swego majątku pogarsza swoje położenie majątkowe, jeżeli

skutkiem tego nastąpiła jego niewypłacalność lub ogłoszono jego upadłość,

podlega karze aresztu do lat 3.

Lekkomyślność jest to pojęcie pokrywające się z tym typem winy nieumyślnej, który w niektórych częściach Polski nosi nazwę winy nieostrożnej, zachodzi zatem zgodnie ze styli­zacją art. 14 § 2 wtedy, „gdy sprawca możliwość skutku prze­stępnego przewiduje, lecz bezpodstawnie przypuszcza, że go unik­nie". Lekkomyślnie działa osobnik, który kupuje majątek ziem­ski obciążony wysokoprocentowemi długami w nadziei, że tryśnie tam nafta, i przypuszcza, że wobec tego spłaci długi hipoteczne szczególnie uciążliwe, a zarazem własne zobowiązania zaciągnięte przy sposobności kupna danej nieruchomości.

Działanie lekkomyślne staje się karygodne z chwilą wywo­łania skutku przestępnego, którym jest „pogorszenie położenia majątkowego", oznaczonego ściśle w postaci alternatywnej: albo

1. niewypłacalność, albo b) upadłość.

Niewypłacalność jest pojęciem odpowiadającem sta­nowi faktycznemu — niemożliwości płacenia długów (odróżnić należy od chwilowego wstrzymania płacenia dla braku gotówki), niemożliwości skutkiem bądźto przerostu pasywów nad aktywami, bądź niemożliwości zlikwidowania majątku dla pokrycia długów. Niewypłacalność jest stanem faktycznym, który oceniać należy objektywnie a nie subjektywnie. Nie zmienia nic na rzeczy optymizm i dobre chęci bankruta. Odwrotnie znów, oświadczenie osoby w trudnych warunkach finansowych: „nie płacę, bo nie mogę" nie jest identyczne z niewypłacalnością: może to być tylko pesymistyczna ocena zwykłego przesilenia go­spodarczego.

Upadłość jest pojęciem prawnem pozostającem w ści­słym związku z ustawą upadłościową, zachodzić może wtedy, gdy otwarto konkurs do majątku celem możliwie równomiernego rozdziału majątku między wierzycieli stosownie do istniejących przepisów, zachodzić może także i wtedy, gdy odmówiono wnio­skowi na otwarcie konkursu dla braku majątku (niema co dzie­lić między wierzycieli), jak również wobec faktu, że jest jeden tylko wierzyciel (niema między kogo dzielić, — wierzyciel za­biera wszystko, co pozostało z majątku bankruta na pokrycie swej wierzytelności).

Art. 273 podaje bliższe określenie wypadków lekkomyślności powodującej niewypłacalność lub upadłość. Określenie to polega na wyczerpuj ącem wyliczeniu charakterystycznych spo­sobów postępowania bankruta:

1. życie rozrzutne polega na wydawaniu na utrzyma­nie odpowiadające stopie towarzyskiej i stanowisku społecznemu danego osobnika więcej, niż jest konieczne. Obojętne jest, czy

sprawca bezpośrednio z tego korzysta, czy toleruje tylko mar­notrawstwo swej rodziny lub służby, czy pozbywa się majątku w postaci darowizny, datków na cele partyjne, subwencjonowa­nia czasopism, ustanawiania nagród przy wyścigach konnych, konkursach sportowych i t. p.;

1. g r a polega na uzależnieniu zysku lub straty od wypadku, który ma nastąpić w przyszłości, wypadku, na który osoby zwią­zane Umową gry nie mają zupełnie lub tylko częściowo wpływ. Rozróżnienie na gry hazardowe i komersowe nie ma znaczenia dla bankructwa, jak; również odróżnienie gry w karty od gry innej (totalizator przy wyścigach);
2. zawieranie ryzykownych umów zachodzi wtedy, gdy korzystny wynik umowy zależy od przypadkowego zbiegu okoliczności, typowym wypadkiem jest zawieranie t. zw. zakładów (na statkach transatlantyckich pasażerowie zakładają się o ilość mil morskich, które statek wykona w najbliższych 24 godzinach).

Ryzykowne umowy zachodzą także w życiu gospodarczem, np. kupno lub sprzedaż zboża na pniu. Nie są ryzykowne umowy, przy których zysk lub strata zależy od przypadku, je­żeli dany osobnik opiera swe obliczenia na rachunku prawdopo­dobieństwa i wielkość ryzyka rozkłada na znaczną ilość podob­nych umów (tutaj należą umowy o ubezpieczenie na wypadek śmierci, katastrofy elementarnej i t. p.).

Ryzykowną umową może być poręka, np. zamówienie obiadu składkowego z osobistą gwarancją, choć nie wiadomo czy składki dopiszą.

Do umów ryzykownych należą umowy oparte o spekulację.

Spekulacja jest to przeniesienie czynnika aleatorycz- nego, charakteryzującego grę, na płaszczyznę życia gospodar­czego, spekulacją jest uzależnienie wyników działalności wytwór­czej lub handlowej od przypadku. Najbardziej typową jest spe­kulacja giełdowa, spekulacją może być zakupno terenów bu­dowlanych w związku z pewnemi faktami, które mają nastąpić w przyszłości, kupno majątku ziemskiego z myślą o parcelacji między bezrolnych lub małorolnych.

1. zmniejszanie lub obciążanie majątku pozo­staje w regule w związku ze zbytkiem, grą, spekulacją i t. p., jest wynikową ryzykownej działalności, może jednak być aktem lek­komyślności samo w sobie: sprzedaż wartości realnych w okresie widocznej inflacji pieniężnej (utraty wartości pieniądza papie­rowego) jest co najmniej lekkomyślnością, obciążanie majątku wysokoprocentowym długiem w okresie przesilenia gospodar­czego i drożyzny pieniądza jest również oczywistą lekkomyśl­nością.

Kto w celu pokrzywdzenia wierzycieli doprowadza do tego, że nastąpiła jego niewypłacalność lub ogłoszono jego upadłość,

podlega karze więzienia do lat 5.

Różnica między przepisem art. 274 a przepisem poprzedza­jącego art. 273 polega nie na wyniku działania, który jest identyczny (niewypłacalność, upadłość), a na nastroju psychicz­nym sprawcy, sprawca nie jest tylko lekkomyślny, sprawca chce wręcz pokrzywdzenia swych wierzycieli. Chęć sprawcy objęta jest złym zamiarem. Sprawca zaciąga długi, wa­lutę uzyskaną zużywa na subwencjonowanie dziennika lub partji politycznej, skoro przyjaciele mu zwracają uwagę, że się rujnuje, odpowiada: „to nie są moje pieniądze, to są pieniądze moich wie­rzycieli". Jasnem jest w tym wypadku, że sprawca ma świado­mość swej sytuacji bez wyjścia, że nie uważa, by pretensje wie­rzycieli dały się pokryć z jego majątku, tern swobodniej rozporzą­dza pieniędzmi, których w tych warunkach nie uważa już za swoje.

Art. 274 nie wylicza sposobów sprowadzenia niewypłacalności czy upadłości, bo tam, gdzie zachodzi bezpośredni zły zamiar, wyliczanie takie j est zbędne, wystarczy stwierdzenie, że ża­rn iar był, że działanie było przyczynowem, że wynikiem była nie­wypłacalność (upadłość). Inaczej tam, gdzie zachodzi tylko lek­komyślność (art. 273), tam wyliczenie jest potrzebne dla ogra­niczenia karygodności: bo nie każda lekkomyślność jest kary­godną, tylko ta postać, o której wspomina kodeks (por. uwagi przy art. 273).

Art. 275.

Kto w celu pokrzywdzenia wierzycieli pogarsza swoje poło­żenie majątkowe przez życie rozrzutne, grę, zmniejszanie lub obciążanie swojego majątku,

podlega karze więzienia do lat 3.

Przestępstwo z art. 275 charakteryzuje się tern, że sprawca działa wprawdzie w celu pokrzywdzenia swoich wierzycieli, po­dobnie jak w wypadku (art. 274) sprowadzenia niewypłacalności lub upadłości, ale do niewypłacalności lub upadło­ści nie doprowadza. Jest to zatem niejako umyślne spro­wadzenie niebezpieczeństwa pokrzywdzenia wierzycieli przez wywołanie sytuacji prowadzącej do niewypłacalności (upadłości). Kodeks pozwala stosować sankcję kamą z art. 275 tylko do a) marnotrawców, b) graczy, c) wypadków zmniejsza^ nia lub obciążania majątku.

Przestępstwa tego dopuścić się można także po doprowa­dzeniu do niewypłacalności (upadłości). Sprawca może zmniejszeniem swego majątku i t. p. pogorszyć swoje położenie majątkowe na szkodę wierzycieli.

Kto w celu pokrzywdzenia wierzycieli ukrywa przedmioty majątkowe albo zaciąga pozorne zobowiązania lub zawiera inne pozorne umowy,

podlega karze więzienia do lat 5.

Dłużnik, chcąc ratować część majątku od grożącej egzekucji, stara się bądźto zataić istnienie przedmiotów mogących ulec egzekucji, bądź stworzyć przeciwwagę dla tytułów egzekucyj­nych swych wierzycieli w postaci pretensyj (fikcyjnych) człon­ków swej rodziny, przyjaciół i t. p. Zanim wierzyciel zdoła się zaintabulować na nieruchomości, zjawia się na karcie ciężarów wpis pretensji zmyślonej. Zmyśleniem jest wstawienie do ksiąg handlowych nie istniejącego długu, uznanie w procesie bezzasad­nej pretensji i t. p.

Ukrywanie por. uwagi przy art. 189.

Jeżeli ukrywanie przed wierzycielami części majątku jest zmniejszaniem aktywów, to uznawanie zmyślonych pretensyj, lub zmyślanie ich jest zwiększaniem pasywów na niekorzyść wierzycieli.

W związku z myślami przewodniemi art. 276 pozostaje prze­pis art. 69 Rozp. Prez. z 23 grudnia 1927 r. (Dz. U. R. P. z 1928 r. poz. 20): „Dłużnik lub osoba działająca w jego imie­niu winna: złożenia sądowi fałszywych danych, dotyczących stanu majątkowego przez zatajenie części aktywów lub przez wskazanie całkowicie lub częściowo zmyślonych pasywów — w celu uzyskania odroczenia wypłat lub układu zapobiegawczego — będzie karany zamknięciem w więzieniu na czas nie krótszy od lat trzech“. Por. Rozp. Prez. z 6 marca 1928 r. (Dz. U. R. P., poz. 244) dla obszaru sądów apelacyjnych w Po­znaniu, Toruniu, oraz sądu okręgowego w Katowicach, art. 70 1. 1 (w razie okoliczności łagodzących można karę zniżyć do sześciu miesięcy).

Art. 277.

Kto w celu pokrzywdzenia wierzycieli, nie mogąc zaspokoić wszystkich, spłaca lub zabezpiecza niektórych tylko, podlega karze aresztu do lat 3.

Przepis art. 277 wychodzi z założenia, że dłużnik nie działa z pobudek egoistycznych lub ze złośliwości, jak przy art. 274— 276, lecz dopuszcza się z osobistej sympatji dla niektórych wie­rzycieli działania, którego nie można uznać za poprawne ze względu na interes innych wierzycieli. Sprawca narusza równo­wagę istniejącą między wierzycielami: choć działa w interesie jednych, działa równocześnie na szkodę innych.

Do kary godności wymagana jest świadomość niewy­płacalności, świadomość, że w wypadku ogłoszenia upad­łości wierzyciele nie mogą liczyć na pełne zaspokojenie, a zwłasz­cza nie mogą liczyć ci wierzyciele, których dłużnik spłaca lub zabezpiecza. Sprawca działać musi w zamiarze pokrzywdzenia reszty wierzycieli.

Spłacenie polegać może na oddaniu jakiegoś przed­miotu majątkowego (datio in solutum), który w przeciwnym razie zostałby egzekucyjnie sprzedany na pokrycie ogółu wierzy­cieli.

Zabezpieczenie polega na daniu zastawu jakiegokol­wiek rodzaju.

Art. 278.

Kto dopomaga dłużnikowi do popełniania przestępstwa, okre­ślonego w art. 274, 275, 276 lub 277, albo choćby bez poro­zumienia z dłużnikiem działa na szkodę jego wierzycieli,

odpowiada jak dłużnik.

Przepis art. 278 zawiera dwa odrębne postanowienia:

1. odpowiada jak dłużnik ten, kto mu dopomaga, a więc pomocnik, praktyczne znaczenie zrównania pomocnika ze sprawcą tkwi w tern, że do osób wymienionych w art. 278 nie będzie nigdy można stosować przepisów części ogólnej o pomocnictwie, w wielu wypadkach łagodniejszych (por. art. 29—30) ;
2. odpowiada jak dłużnik, kto działa bez porozumienia się z nim, a więc nie jest pomocnikiem — a działa na szkodę wierzycieli, np. żona dłużnika w tajemnicy przed mężem ukrywa pewne przedmioty majątkowe przed grożącą egzekucją. Z ja­kich pobudek działa osoba trzecia jest obojętne, może działać ze względu na interes dłużnika, jak również ze złośliwości w sto­sunku do wierzycieli, istotne jest, że w wypadku pierwszym (dopomaganie) działa w pełnej świadomości zamiaru sprawcy (dłużnika) pokrzywdzenia wierzycieli, w drugim (działanie bez porozumienia) w pełnej świadomości, że działanie danej osoby ma wyjść na szkodę wierzycieli.

Art. 279.

• 1. Kto wierzycielowi udziela lub obiecuje udzielić korzyści majątkowej za działanie na szkodę innych wierzycieli w czasie postępowania upadłościowego lub postępowania zmierzającego do zapobieżenia upadłości,

podlega karze więzienia do lat 3.

Przekupstwo czynne w stosunku do wierzyciela zachodzi wtedy, gdy a) przekupywany jest wierzycielem w istocie a nie wierzycielem fikcyjnym, b) gdy zamiarem przekupującego jest

skłonić wierzyciela do działania na szkodę innych wierzycieli,

1. gdy dzieje się to w czasie postępowania upadłościowego (np. ze względu na głosowanie wierzycieli konkursowych), lub w czasie postępowania zmierzającego do zapobieżenia upadłości (postępo­wanie ugodowe).

Sprawcą nie musi być dłużnik sam, może być ktokolwiek inny (działający w porozumieniu z nim lub bez porozumienia).

Korzyść majątkowa nie jest koniecznie darem pieniężnym (por. uw. przy art. 121).

Specyficzny wypadek czynnego przekupstwa ma na oku art. 69 1. 2 Rozp. Prez. z 23 grudnia 1927 r. (Dz. U. R. P. ex 1928 r. poz. 20) : „Dłużnik lub osoba działająca w jego imieniu winna... udzielenia osobiście lub za pośrednictwem osób trzecich komu­kolwiek z wierzycieli szczególnych dopłat lub korzyści poza wa­runkami układu zapobiegawczego w celu skłonienia te­goż wierzyciela do głosowania za przyjęciem układu za­pobiegawczego będzie karany zamknięciem w więzieniu na czas nie krótszy od lat trzech“. Rozp. o zapobieganiu upadłości n i e wymaga, by sprawca działał „na szkodę innych wierzycieli*' (w zamiarze wyrządzenia im szkody). Działanie jego jest skie­rowane przeciw szczerości głosowania (analogja do art. 121 kod. karn.). Por. Rozp. Prez. z 6 marca 1928 r. (Dz. U. R. P., poz. 244) dla obszaru sądów apelacyjnych w Poznaniu, Toruniu, oraz sądu okręgowego w Katowicach, art. 70 1. 2 (w razie oko­liczności łagodzących można karę zniżyć do sześciu miesięcy).

• 2. Tej samej karze podlega wierzyciel, który w czasie ta­kiego postępowania przyjmuje korzyść majątkową za działanie na szkodę innych wierzycieli, lub takiej korzyści żąda.

Przekupstwo bierne wierzyciela polega przedewszystkiem na przyjęciu korzyści majątkowej (nie wystarczy przyjęcie obiet­nicy), karygodne jest również samo żądanie takiej korzyści ma­jątkowej.

Przyjęcie lub żądanie ma nastąpić w czasie postępowania upadłościowego lub postępowania mającego zapobiec ogłoszeniu upadłości (np. ugodowego).

Działanie wierzyciela przekupnego skierowane jest na szkodę innych wierzycieli.

Art. 280.

Kto, będąc obowiązany z mocy przepisu do prowadzenia księgowości kupieckiej, wcale jej nie prowadzi lub prowadzi ją wadliwie,

podlega karze aresztu do miesięcy 6 lub grzywny.

Przestępstwo z art. 280 jest z istoty swej przestępstwem z za­niechania (delictum mere omissiyum), jest przestępstwem wy-

łącznie pewnego stanu społecznego (delictum proprium osób obo­wiązanych do prowadzenia rachunkowości kupieckiej). Przepis art. 280 jest ustawą blankietową, gdyż o tem, kto może być sprawcą tego przestępstwa, rozstrzyga nie kodeks kamy a osobne ustawodawstwo. Kodeks karny wprowadza sankcję karną dla norm istniejących poza nim.

Ponieważ art. 280 nie wspomina o rodzaju winy sprawcy, nie wspomina, że może odpowiadać także za winę nieumyślną, przeto stosując zasadę art. 13 przyjąć należy, że za przestępstwo z art. 280 odpowiada sprawca wyłącznie tylko w wypadku winy umyślnej: sprawca umyślnie nie prowadzi ksiąg, lub prowadzi je wadliwie, gdyż z jakichkolwiek względów jest mu to wygodne. Zapomnienie, roztargnienie, niedbalstwo nie wystarczy do po­czytania tego przestępstwa.

Art. 281.

Kto prowadzi księgowość kupiecką w sposób niezgodny z prawdą, albo księgi lub dokumenty handlowe uszkadza, ukrywa, przerabia lub podrabia,

podlega karze więzienia do lat 5.

Czy sprawca przerabiania lub podrabiania jest obowiązany do prowadzenia rachunkowości kupieckiej, czy nie, jest sprawą obojętną, istotne jest, że księgi handlowe prowadzi, a tem sa­mem wchodzi w posiadanie środków dowodowych na rodzaj inte­resów, ich stan, na fakt zawarcia pewnej transakcji i t. d. Pro­wadzenie rachunkowości w sposób niezgodny z prawdą może być czynnością przygotowawczą do wyrządzenia szkody ogółowi wierzycieli lub do faworyzowania niektórych wierzycieli (np. przez wstawienie pozycyj dowodzących zobowiązania nie istnie­jącego na rzecz pewnego wierzyciela), mogą to być czynności przygotowawcze do przestępstwa z art. 276, 277, albo też do fałszywych zeznań w procesie przy wprowadzeniu dowodu z ksiąg handlowych, jako uzupełnienia zeznania.

Podrabianie lub przerabianie, o ile nie podpada pod pojęcie prowadzenia rachunkowości kupieckiej w sposób niezgodny z prawdą, stanowi zawsze czyn karygodny (lex specialis wobec przestępstwa z art. 187).

Inaczej przedstawia się sprawa uszkodzenia lub ukry- c i a ksiąg handlowych.

Kto nie ma obowiązku prowadzenia ich, w regule nie może być karany za ich uszkodzenie lub ukrycie, chybaby uszkodzenie zostało dokonane w tym celu, by z ksiąg należało w tych warunkach wyciągnąć inne wnioski, niż przed uszkodzeniem.

Do odpowiedzialności za przestępstwo z art. 281 nie jest wy­magane, by sprawca działał w chwili wadliwego prowadzenia

ksiąg i t. p. w zamiarze pokrzywdzenia wierzycieli, wystarczy, jeżeli ma pełną świadomość, że wstawienie pewnej pozycji jest wadliwe, i na to się godzi, wystarczy dalej zamiar uszko­dzenia, ukrycia, podrobienia, przerobienia i t. d.

Art. 282.

Kto celem udaremnienia egzekucji usuwa, uszkadza, ukrywa, zbywa lub obciąża mienie, zajęte lub zagrożone zajęciem,

podlega karze więzienia do lat 2 lub aresztu do lat 2.

W stosunku do art. 276 zachodzi zasadnicza różnica w za­miarze sprawcy, zamiar z art. 276 jest skierowany na po­krzywdzenie wierzycieli, zamiar z art. 282 jest skiero­wany tylko na udaremnienie egzekucji. Pobudką może być złośliwość, działanie sprawcy może wynikać z chęci uratowania przedmiotu, do którego sprawca jest przywią­zany — od sprzedaży egzekucyjnej, np. przez ukrycie, może być pobudką chęć ratowania się przed ruiną (trafia się t. zw. dobry kupiec na przedmiot zajęty, np. samochód, sprawca wie, że w wypadku sprzedaży licytacyjnej nie otrzyma nawet połowy ceny ofiarowanej przez danego amatora), albo pobudką może być nadzieja, że przez osiągnięcie gotówki, np. w wypadku zastawienia, sprawca uzyska nową podstawę ma­jątkową, która pozwoli mu rozwikłać splot interesów bez ban­kructwa i bez pokrzywdzenia wierzycieli. Niemniej kodeks nie uznaje tych pobudek, gdyż zachodzi niebezpieczeństwo, że sprawca interesów swych nie poprawi a pozbawi wierzycieli tego zabezpieczenia ich pretensji, którem jest zajęcie danego przed­miotu.

Przestępstwa tego dopuścić się można nietylko wtedy, gdy egzekucja jest już w toku, dany przedmiot uległ zajęciu (egze­kucyjnemu opisaniu i t. p.), ale także wtedy, gdy egzekucja do­piero grozi, a więc w okresie, kiedy wierzyciel w sposób niedwu­znaczny daje do poznania, że postanowił pretensji swej docho­dzić w drodze sądowej (niewątpliwym symptomem tego rodzaju woli wierzyciela jest wniesienie skargi, spowodowanie wydania nakazu płatniczego). W wypadkach tych przedmioty dane nie są zajęte, ale mogą być zajęte, o ile nie należą do kategorji przed­miotów wolnych od zajęcia (stosownie do przepisów ordynacji egzekucyjnej), kodeks o sytuacji tej wspomina używając wyra­żenia: „ulegające zajęciu".

Art. 283.

• 1. Kto podstępnie lub z chęci zysku udaremnia przetarg publiczny, albo przyczynia się do odsunięcia innej osoby od udziału w takim przetargu lub do obniżenia ceny sprzedażnej licytowanego mienia,

podlega karze więzienia do lat 2 i grzywny albo aresztu do lat 2 i grzywny.

Przepis art. 283 § 1 obejmuje stan faktyczny trzech prze­stępstw: a) udaremnienia przetargu publicznego, b) przyczy­nienia się do odsunięcia innej osoby od udziału w takim prze­targu, c) przyczynienia się do obniżenia ceny sprzedażnej licy­towanego mienia.

We wszystkich trzech przypadkach działanie sprawcy ma być podstępne, albo też ma wynikać z chęci zysku.

Podstępnie można udaremnić przetarg publiczny przez usu­nięcie z aktów pewnych dokumentów, np. dowodów na okolicz­ność, że edykt licytacyjny ogłoszono w należyty sposób. Podstęp­nie usunąć można licytanta od udziału w licytacji przez wiado­mość, że ktoś z rodziny nagle zachorował. Przyczynić się można do obniżenia ceny sprzedażnej obrazu przez rozszerzanie wieści, że nie jest to oryginał a kopja z podpisem podrobionym.

Chęć zysku jest czynnikiem wymaganym do karygodności tam, gdzie niema podstępu a jest przemoc fizyczna lub pogróżki (możliwy zbieg ustaw karnych por. art. 251).

• 2. Tym samym karom podlega, kto wchodzi w porozu­mienie z inną osobą co do działania przy przetargu publicznym, mogącego wyrządzić szkodę majątkową wierzycielowi lub dłuż­nikowi.

Przepis art. 283 § 2 ma na oku zmowę licytantów celem nie­dopuszczenia do sprzedaży po cenach odpowiadających wartości, zmowa taka może polegać na uzyskaniu przez kupującego bier­nego zachowania się innych licytantów, którzy zadowalniają się okupem ze strony kupującego, albo też na kupnie na wspólny ra­chunek przedmiotów przetargu. W obu wypadkach cena sprze­daży licytacyjnej niewiele będzie wyższą od minimum, po któ- rem stosownie do przepisów ustawowych dany przedmiot może być sprzedany.

Kodeks nie wymaga ani podstępu, ani chęci zysku, wymaga tylko świadomości, że umowa taka może wyrządzić szkodę mająt­kową wierzycielowi lub dłużnikowi.

Jasnem jest, że kto chce kupić towar za jedną trzecią część ceny szacunkowej, uświadamia sobie, że straci albo wierzyciel, który nie uzyska pokrycia swej pretensji, będącej przedmiotem egzekucji, albo dłużnik, który traci możność uratowania reszty majątku z egzekucji.

Art. 284.

Kto przed właściwą władzą składa niezgodną z prawdą przy­sięgę, stwierdzającą jego stan majątkowy,

podlega karze więzienia do lat 3 lub aresztu do lat 3.

Przepis art. 284 wiąże się zasadniczo z grupą fałszywych ze­znań, zwłaszcza w przypadku zaprzysiężenia (art. 140 § 2). Tu i tam sprawca zeznaje nieprawdę, tu i tam odbiera te zeznania właściwa władza (w zakresie swoich uprawnień), tu i tam na­stępuje odebranie przysięgi (por. uwagi co do przysięgi przy art. 140 § 2). Odchylenia są pozorne: art. 284 mówi o przysiędze stwierdzającej (stan majątkowy), wynikałoby z tego, że kodeks ma na myśli tylko przysięgę potwierdzającą (iuramentum asser- torium), którą odbiera się po zeznaniach na ich umocnienie. Tak nie jest, nawet gdyby odebrano przysięgę w postaci przyrzecze­nia zeznawania prawdy (iuramentum promissorium), przestęp­stwo z art. 284 mogłoby zaistnieć — gdyż nie chodzi tu o po­twierdzenie a jedynie o stwierdzenie (podanie stanowcze). Ko­deks ma na oku przysięgę wyjawienia (manifestacyjną), dopu­szczalną w postępowaniu egzekucyjnem. Przyczyną wprowadze­nia art. 284, pomimo że potrzebom życia mógł wystarczyć art. 140 § 2, była widocznie chęć faworyzowania takiej przysięgi ze względu, iż chodzi tylko o działanie na szkodę wierzycieli. Art. 284 może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, gdy chodzi o działanie na szkodę wierzycieli, wskazuje na to pomieszczenie tego prze­pisu w Rozdziale XL: „Przestępstwa na szkodę wierzycieli". Ko­deks przepisuje karę więzienia do lat trzech (aresztu do lat trzech), podczas gdy fałszywe zeznania pod przysięgą, lub na­wet bez przysięgi, byle po uprzedzeniu o możliwości odpowie­dzialności karnej — pociąga za sobą więzienie (areszt) do lat pięciu jako karę.

Faworyzowanie tej fałszywej przysięgi wiąże się jednak z pewnem priyilegium odiosum: sprawca nie może korzystać z przepisów art. 141—142, aktualne znaczenie ma usunięcie mo­żliwości nadzwyczajnego złagodzenia kary lub uwolnienia od kary, gdy sprawca sprostuje na czas (przed rozstrzygnięciem sprawy) fałszywe zeznanie (art. 142, lit. b).

Art. 285.

Osoba, zajmująca się na podstawie przepisu prawnego lub umowy sprawami majątkowemi innej osoby, odpowiada za prze­stępstwa, określone w rozdziale niniejszym, jak właściciel mienia.

Warsztat gospodarczy może być własnością osoby prawniczej, np. drukarnia, księgarnia może być własnością fundacji. Ma-

jątkiem spółki akcyjnej zawiaduje rada zawiadowcza, a z jej ra­mienia komitet wykonawczy, który znów udziela nominacji dy­rektorom.

W wypadkach takich osobnik stojący na czele warsztatu go­spodarczego z pełnomocnictwami w dziedzinie prowadzenia inte­resów danej osoby prawniczej musi ponosić pełnię odpowiedzial­ności.

Tam, gdzie jest kierowników kilku, lub nawet gdzie zachodzi pewnego rodzaju stopniowanie hierarchiczne, rozstrzygnięcie o fakcie, kto jest kierownikiem odpowiedzialnym, zależeć będzie od faktycznych stosunków; dyrektor fabryki będącej własnością spółki akcyjnej może rozporządzać pełnomocnictwami tak da­leko idącemi, że komitet wykonawczy, czy rada nadzorcza odpo­wiadać mogą tylko majątkowo z tytułu braku nadzoru, nato­miast dyrektor odpowiadać musi za rozmyślne działanie na szkodę wierzycieli, w innych warunkach dyrektor techniczny może nie wiedzieć o zaciąganiu lekkomyślnem długów, o zawie­raniu ryzykownych umów, a przynajmniej o tych szczegółach umowy, które czynią ją ryzykowną.

Zachodzi możliwość, że kierownik warsztatu gospodarczego nie będzie odpowiadał za pewne zjawiska patologiczne w prowa­dzeniu przedsiębiorstwa, a mianowicie zaniedbania w prowadze­niu rachunkowości kupieckiej, za prowadzenie jej wadliwe, nisz­czenie ksiąg i t. p., wtedy mianowicie, kiedy dział księgowości oddany jest zaufanym funkcjonarjuszom pod ich osobistą od­powiedzialnością.

ROZDZIAŁ XLI.

PRZESTĘPSTWA URZĘDNICZE.

Art. 286.

• 1. Urzędnik, który przekraczając swą władzę lub nie dopeł­niając obowiązku, działa na szkodę interesu publicznego lub pry­watnego,

podlega karze więzienia do lat 5.

Pojęcia urzędnika kodeks nie podaje. Co rozumieć na­leży przez wyraz „urzędnik" na podstawie interpretacji logicznej kodeksu por. uwagi przy art. 91 § 5.

Władza urzędnika, to ogół uprawnień związanych z danym urzędem, na podstawie których działać może na korzyść lub nie­korzyść osób prywatnych, Państwa lub samorządu lub nawet społeczeństwa (w najogólniejszem znaczeniu tego wyrazu).

Przestępstwa z art. 286 dopuszcza się urzędnik, który prze-

k r a c z a swą władzę, a więc wychodzi poza dozwolone prze­pisami lub wyznaczone istotą urzędowania granice.

Narówni z przekroczeniem władzy stoi niedopełnienie obowiązku (pojętego najogólniej), brak działania nakaza­nego przepisami lub istotą urzędowania, np. zaniedbanie obo­wiązku z art. 53 k. p. k., albo działanie wtedy, gdy ustawa nakazuje wstrzymanie się od działania (np. art. 40 lub 57 § 1 k. p. k.).

Przestępstwem staje się przekroczenie władzy lub niedopeł­nienie obowiązku dopiero wtedy, gdy urzędnik działa n a szkodę — na niekorzyść Państwa, społeczeństwa lub jednostki. Przekroczenie granic władzy, będące tylko naruszeniem kompe­tencji czyto terytorjalnej czy rzeczowej, nie jest jeszcze prze­stępstwem z art. 286.

Przestępstwa z art. 286 dopuszcza się prokurator, który do­kładnie przeświadczony o niewinności podejrzanego, stawia wnio­sek na wszczęcie śledztwa, albo wnosi akt oskarżenia. Aczkol­wiek wniosek na śledztwo może być uchylony (art. 262 k. p. k.), a postępowanie karne skutkiem sprzeciwu od aktu oskarżenia (art. 288 k. p. k.) może być umorzone, to jednak działanie pro­kuratora było skierowane na szkodę tak Państwa w wymiarze sprawiedliwości, jak i jednostki (obwinionego). Zarządca wię­zienia, który stosuje bezzasadnie kary dyscyplinarne do więźnia, działa niewątpliwie na szkodę więźnia, pośrednio na szkodę spo­łeczeństwa, gdyż rozgorycza więźnia i usposabia go wrogo dla społeczeństwa.

Urzędnik policyjny, nie spełniający obowiązku doniesienia prokuratorowi o przestępstwie, lub nie spełniający obowiązku ścigania przestępstwa przed sądem grodzkim, sędzia wydający wyrok uwalniający (lub zbyt łagodny) bez należytej podstawy i wbrew własnemu przekonaniu o winie oskarżonego, dozorca więzienny, który pozwala na udogodnienia w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, nie należące się więźniowi, udarem­niający przez to częściowo dolegliwość tkwiącą w karze — po­pełnia przestępstwo z art. 286 tak samo, jak urzędnik, który pobiera za swe czynności należytość wyższą, niż przewidziana obowiązującą taryfą, np. należytość za doręczenie i t. p. (o ile ustawowo przewidziano pobieranie należytości wprost przez do­ręczającego), lub egzekutor, który policzą za wysokie koszty i t. p.

• 2. Jeżeli sprawca działa w celu osiągnięcia korzyści mająt­kowej lub osobistej dla siebie lub innej osoby, podlega karze więzienia do lat 10.

Korzyść majątkowa lub osobista por. uwagi przy art. 121.

• 3. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, podlega karze aresztu do miesięcy 6.

Art. 287.

• 1. Urzędnik poświadczający nieprawdę co do okoliczności, mającej znaczenie prawne,

podlega karze więzienia do lat 5.

Działanie polega na poświadczeniu przez kompetentnego urzędnika w zakresie jego urzędowania pewnych okoliczności mających znaczenie prawne. Uprawnienie urzęd­nika do tego rodzaju poświadczenia musi być równie dobrze ra- tione materiae jak i ratione loci uzasadnione. Należy tutaj poświadczenie fałszywej daty doręczenia przez urzędnika dorę­czającego, przez urzędnika hipotecznego fałszywej daty wpływu danego pisma.

Wydanie opinji nie jest poświadczeniem okoliczności, przeto wystawienie świadectwa moralności niezgodnego z prawdą nie podpadnie pod pojęcie przestępstwa z art. 287.

Okoliczność mająca znaczenieprawne por. uwagi przy art. 192.

• 2. Jeżeli sprawca działa w celu osiągnięcia korzyści ma­jątkowej lub osobistej dla siebie lub innej osoby, podlega karze więzienia do lat 10.

Por. uwagi przy art. 286 § 2.

Art. 288.

Urzędnik, który przez niedbalstwo w urzędowaniu pozbawia człowieka wolności,

podlega karze aresztu do lat 3.

Za przestępstwo to odpowiadać może sędzia śledczy, który zapomina wydać polecenie zarządowi aresztów wypuszczenia na wolność t. zw. inkwizyta (więźnia śledczego), co do którego za­chodzi obowiązek natychmiastowego wypuszczenia na wolność (np. po upływie sześciu miesięcy trwania aresztu śledczego art. 172 § 1 k. p. k.) bez uchwały dalszego przedłużenia (art. 172 § 2 k. p. k.).

Przestępstwa tego dopuszcza się wszelki urzędnik, który na podstawie przepisów kodeksu postępowania karnego zarządza przytrzymanie podejrzanego i pomimo że w przeciągu czter­dziestu ośmiu godzin od chwili zatrzymania nie doręczono po­dejrzanemu odpisu postanowienia sądu o aresztowaniu (art. 169 k. p. k.), nie wypuszcza przytrzymanego na wolność.

• 1. Urzędnik ujawniający na szkodę Państwa tajemnicę urzędową,

podlega karze więzienia do lat 5.

Działanie z art. 289 (ujawnienie) jest zawsze umyślne. Pod­miotem przestępstwa z art. 289 jest tylko urzędnik. Ta­jemnica urzędowa z art. 289 obejmuje także wiadomości, które nie mają nic wspólnego ze stosunkami międzynarodowemi, np. organizacja wywiadowcza w służbie bezpieczeństwa.

Co to jest tajemnica urzędowa? Czy wszystko, co odbywa się w urzędzie z wykluczeniem publiczności? Tak pojęta tajem­nica mogłaby dotyczyć nawet wymiaru płac urzędniczych z po­trąceniem pobranych zaliczek, wysokość zaliczek, wysokość t. z w. kondyktów, egzekucyjnego zajęcia płacy na rzecz wierzy­cieli i t. p.

Ograniczyć się należy do ciaśniejszego pojęcia tajemnicy urzędowej, należy przyjąć, że obejmuje ona tylko takie wiado­mości, które dotyczą czynności przedsiębranych przez jednego urzędnika lub w gronie kilku, a które z istoty swej na czas pe­wien (np. na czas śledztwa sądowego) lub trwale nie powinny wyjść poza koło osób mających wyciągnąć z niej urzędowe kon­sekwencje. Nie jest tajemnicą urzędową to, co zajdzie na roz­prawie sądowej prowadzonej przy drzwiach zamkniętych, choćby nawet z wykluczeniem osób zaufania (por. art. 319 § 4 k. p. k.), natomiast jest tajemnicą urzędową przebieg narady trybunału nad winą lub niewinnością oskarżonego (art. 357 k. p. k.). Ta­jemnicą urzędową okryte są wszelkie poczynania urzędowe do­tyczące śledztwa karnego, jeżeli sędzia śledczy nie uznaje za właściwe dopuszczenie stron (poza prokuratorem) do obecności przy ich przedsiębraniu (por. art. 268 § 1).

Ujawnienie tajemnicy urzędowej jest przestępstwem, jeżeli następuje na szkodę państwa, a zatem, o ile ujawnienie sposobu głosowania sędziów w sprawie winy lub niewinności nie może spowodować żadnej szkody dla państwa, niema mowy o przestępstwie z art. 289, może być mowa o wykroczeniu dy- scyplinarnem. Mogą zachodzić wypadki, kiedy brak jednomyśl­ności, przebieg dyskusji, motywy głosowania nie nadają się do ujawnienia ze względu na interes państwa. W regule ujawnienie tajemnicy śledztwa przed jego zakończeniem względnie wnie­sieniem aktu oskarżenia połączone będzie ze szkodą dla pań­stwa w zakresie wymiaru sprawiedliwości.

Na szkodę państwa wychodzi ujawnienie tajemnicy dotyczą­cej okoliczności, kto pracuje w t. zw. tajnej policji, nazwiska t. z w. konfidentów, nazwiska osób pracujących w służbie wy­wiadowczej w obcem państwie i t. p.

Sprawcą przestępstwa z art. 289 ma być urzędnik, nie

znaczy to, że może mm stać się tylko ten urzędnik, który sam brał udział w czynności, otaczane] tajemnicą, gdyż do aktu danej sprawy może mieć dostęp także inny urzędnik (np. kancelaryjny, powołany do dokonania odpisów, wysłania wezwań i t. p.). Pod­miotem przestępstwa z art. 289 może być każdy urzędnik, który w jakikolwiek sposób (może zupełnie przypadkowy) wszedł w po­siadanie wiadomości, nie nadającej się do ujawnienia ze względu na interes państwa, a który ją ujawnia przy naruszeniu obo­wiązku zachowania tajemnicy urzędowej ■— na szkodę państwa.

Do złego zamiaru wymaganego dla przestępstwa z art. 289 należy:

1. świadomość, że okoliczność daną należy uważać za wcho­dzącą w obręb tajemnicy urzędowej,
2. świadomość, że ujawnienie połączone z naruszeniem ta­jemnicy wychodzi na szkodę państwa,
3. wola ujawnienia.

• 2. Jeżeli sprawca działa w celu osiągnięcia korzyści ma­jątkowej lub osobistej dla siebie lub innej osoby,

podlega karze więzienia do lat 10.

Por. uwagi przy art. 286, 287.

• 3. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie,

podlega karze aresztu do miesięcy 6.

Art. 290.

• 1. Urzędnik, który w związku z urzędowaniem przyjmuje dla siebie lub innej osoby korzyść majątkową lub osobistą, albo ich obietnicę, bądź też takiej korzyści żąda,

podlega karze więzienia do lat 5.

Chodzi o korzyść majątkową lub osobistą dla urzędnika lub innej osoby, korzyść ta dochodzi urzędnika wprost lub pośrednio, nie chodzi o naruszenie obowiązku służbowego (nadużycie wła­dzy urzędowej i t. p.).

Urzędnik popełnia przekupstwo bierne przedewszyst- kiem wtedy, gdy przyjmuje ową korzyść, ale popełnia je także wtedy, gdy przedsiębierze tylko czynność prowadzącą do uzy­skania korzyści, a mianowicie, kiedy korzyści takiej „żąda“, choćby spotkał się z natychmiastową odmową. Korzyść ta ma pozostawać w związku z urzędowaniem, z jakąkolwiek czynnością urzędową, np. wyznaczeniem terminu wcześniejszego lub później­szego do przesłuchania, do odbycia rozprawy, do przedsięwzięcia czynności egzekucyjnej i t. p.

• 2. Jeżeli sprawca uzależnia czynność urzędową od otrzy­mania dla siebie lub innej osoby korzyści majątkowej lub oso-

bistej, albo przyjmuje korzyść taką lub jej obietnicę za czyn­ność, która sprzeciwia się lub ma się sprzeciwiać ustawie,

podlega karze więzienia do lat 10.

Wypadek kwalifikowany przestępstwa zachodzi wtedy, gdy a) urzędnik stawia alternatywę: albo otrzymani korzyść majątkową względnie osobistą, albo nie rozpocznę urzędowania w tej sprawie, b) urzędnik przyjmuje korzyść, wiedząc, że czyn­ność, którą przedsięwziął lub ma przedsięwziąć, sprzeciwia się istniejącym przepisom ustawowym; obojętne jest, czy urzędnik przyjmuje korzyść za czynność, którą już przedsięwziął (analo­giczny wypadek przekupstwa czynnego por. art. 135), czy też za czynność, do której się zobowiązał, której jeszcze nie wykonał z powodu, że sprawa w międzyczasie wyszła najaw, lub z powo­dów osobistych, np. choroby, odebrania referatu i t. p. (analo­giczny wypadek przekupstwa czynnego por. art. 134).

Kwalifikacja wyższa z art. 290 § 2 nie obejmuje każdego naruszenia obowiązku służbowego wymienionego w art. 134, 135, a tylko czynność sprzeciwiającą się ustawom. Dzia­łanie urzędnika, sprzeciwiające się tylko wyraźnemu zakazowi przełożonego lub wewnętrznym instrukcjom, jest naruszeniem obowiązku służbowego (art. 134—135), nie jest jeszcze czyn­nością sprzeciwiającą się ustawie.

Art. 291.

Jeżeli urzędnik dopuścił się jakiegokolwiek przestępstwa pod­czas urzędowania lub w związku z urzędowaniem,

sąd może wymierzyć karę wyższą o połowę od najwyższego wymiaru kary, przepisanego za dane przestępstwo.

Przepis art. 291 jest klauzulą ogólną, podnoszącą karalność przy wszystkich przestępstwach dokonywanych przez urzędnika podczas urzędowania (np. zwada i czynne znieważenie, naru­szenie nietykalności cielesnej z art. 239) albo w związku z urzę­dowaniem (np. naruszenie czci z art. 255 zastępcy strony, lub obraza tegoż z art. 256).

Podniesienie maximum ustawowego wymiaru kary o połowę podaje kodeks ze względu na charakter sprawcy (por. analo­giczny przepis w stosunku do przestępców zawodowych, nałogo­wych i recydywistów, art. 60 § 1—2).

Pod przepis ten podpadnie urzędnik ułatwiający ucieczkę oso­bie pozbawionej wolności na podstawie polecenia sądowego lub prawnego nakazu władzy publicznej (art. 151), urzędnik, który (nie przez niedbalstwo a umyślnie) pozbawia człowieka wolności, dopuszcza się bezprawnego aresztowania, bezprawnego przetrzy­mywania w więzieniu poza okres kary oznaczonej wyrokiem

i t. p. (art. 248), urzędnik, który otwiera, lub przywłaszcza sobie, lub niszczy obcą korespondencję i t. p. (art. 253).

Możliwość zbiegu ustaw z art. 286.

Ponieważ przepis art. 291 jest klauzulą generalną, przeto nie wchodzi w zastosowanie tam, gdzie ustawa szczególna przewiduje już wyższy wymiar kary ze względu na charakter urzędniczy sprawcy. Typowem pod tym względem jest Rozp. Prez. z 16 lu­tego 1928 r. (Dz. U. R. P., poz. 160) o karach za szpiegostwo i t. d. art. 1 § 6, art. 2, art. 3, art. 4 § 2, art. 5 § 2 i t. d.

Art. 292.

Karom, przewidzianym w rozdziale niniejszym, podlegają, prócz urzędników pozostających w służbie Państwa lub samo­rządu, nadto osoby wykonywające zlecone czynności w zakresie zarządu państwowego lub samorządowego, tudzież funkcjo- narjusze wszelkich instytucyj prawa publicznego.

Por. uwagi do art. 91 § 5 (urzędnik).

Swoiste postanowienia zawierają Rozporządzenie Prezydenta: a) z 6 marca 1928 r. o P o 1 i c j i Państwowej (Dz. U. R. P., poz. 27 ex 1931), b) z 22 marca 1928 r. o Straży Granicz­nej (Dz. U. R. P., poz. 349). Po myśli Rozp. wporw. art. 5 § 2 1. 10 i 13 przepisy tych Rozporządzeń (z małemi wyjątkami) „po­zostają w mocy’¹, jeżeli „nie mają zastosowania" art. 286—291 kodeksu karnego.

Art. 293.

Kto urzędnika lub inną osobę, wymienioną w art. 292, na­kłania do popełnienia przestępstw, określonych w rozdziale ni­niejszym, albo udziela im pomocy do popełnienia tych prze­stępstw,

podlega karze, jako podżegacz lub pomocnik.

Przepis art. 293 pozostaje w ścisłym związku z zasadą indy- widualizacji wmy i z zasadą odrzucenia formy ak­ces o r y j n e j winy, por. uwagi przy Rozdziale IV. Skoro przestępstwo sprawcy głównego me nadaje właściwego kolorytu działaniu podżegacza i pomocnika (por. art. 26 i nast. i uwagi tamże), to podżegacz do przestępstwa urzędniczego nie może w zasadzie odpowiadać za przestępstwo urzędnicze względnie za udział w niem. Kto namawia urzędnika do przekroczenia władzy i działania na szkodę Państwa, namawia urzędnika do przestęp­stwa, którego tylko on (urzędnik) może się dopuścić. W tych warunkach podżegacz i pomocnik powinniby wyjść wolno, o lleby nie zachodziło jakieś inne swoiste przestępstwo po ich stronie. Kodeks nie uważa jednak bezkarności podżegania lub pomoc-

nictwa do przestępstwa urzędniczego za pożądaną i oto powód dlaczego przepisuje, że wbrew zasadzie art. 26 i nast. odpowia­dają jako podżegacz lub pomocnik (przestępstwa urzędniczego) ci, którzy nakłaniają urzędnika do przestępstwa urzędniczego lub w jakikolwiek sposób są przy dokonaniu pomocnymi.

Z tych powodów także Rozporządzenie Prez. R. P. z 6 marca 1928 r. o Policji Państwowej (Dz. U. R. P., poz. 27) w art. 129 ust. II przepisuje: „Udział w nich (przestępstwach) osób, nie będących oficerami lub szeregowymi P. P., jest karany w wymiarze wynoszącym od połowy wymiaru naj­niższego do połowy wymiaru najwyższego przewidzianego za od­nośne przestępstwa*'.

Podobny przepis ze zmianami (mutatis mutandis) spotykamy w art. 79 ust. II Rozp. Prez. z 22 marca 1928 r. (poz. 349, Dz. U. R. P.) o Straży Granicznej.

ROZDZIAŁ XLII.

PRZEPISY KOŃCOWE.

Art. 294.

Wykonanie kodeksu karnego porucza się Ministrowi Spra­wiedliwości.

Art. 295.

Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie równocześnie z przepisami wprowadzającemi kodeks karny i prawo o wykro­czeniach — z dniem 1 września 1932 r.

PRAWO O WYKROCZENIACH

ROZPORZĄDZENIE PREZYDENTA
RZECZYPOSPOLITEJ

Z DNIA 11 LIPCA 1932 R.

PRAWO O WYKROCZENIACH.

Na podstawie art. 44 ust. 6 Konstytucji i art. 1 lit. a) ustawy z dnia 17 marca 1932 r. o upoważnieniu Prezydenta Rzeczypo­spolitej do wydawania rozporządzeń z mocą ustawy (Dz. U. R. P. Nr. 22, poz. 165) postanawiam co następuje:

CZĘŚĆ OGÓLNA.

ROZDZIAŁ I.

Art. 1.

Wykroczeniem jest czyn zagrożony karami zasadniczemi: aresztu do 3 miesięcy i grzywny do 3000 złotych, albo jedną z tych kar.

Przestępstwa zagrożone karą aresztu powyżej 3 miesięcy lub grzywny powyżej 3000 złotych stanowią występki (k. k. art. 12).

Art. 2.

Przepisy art. 1, 2, 3, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 26, 40 § 2, 42 § 3, 54, 55, 56, 57 § 2, 58, 91 kodeksu karnego stosuje się również do wykroczeń. Przez wyrażenie sąd należy rozumieć każdą właściwą władzę karzącą.

Z art. 2 wynika, że do wykroczeń stosuje się zasada: nul- lum crimen sine lege (art. 1), zasada lex retro agit z uwzględ­nieniem różnicy między ustawą dawną i nową na korzyść ska­zanego (art. 2 § 1) ; nie wymierza się kary, jeżeli czyn przestał być karygodnym (art. 2 § 2), chyba że był naruszeniem ustawy » wyjątkowej" (art. 2 § 3). Środki zabezpieczające stosuje się

według- nowej ustawy (art. 2 § 4). Przepis ten jest bez prak­tycznej doniosłości, skoro art. 2 Pr. o wykr. nie cytuje ani art. 79—84, ani art. 85 k. k. Zasada terytorjalności obowiązuje bezwzględnie (art. 3 k. k.). Natomiast nie karze się obywateli polskich za wykroczenia popełnione zagranicą (art. 4), ani cu­dzoziemców (art. 5), choćby wykroczenie było skierowane prze­ciw Państwu Polskiemu, obywatelowi polskiemu i t. d. (por. art. 8). Według art. 3 Pr. o wykr. możliwa jest odpowiedzial­ność za wykroczenie dokonane zagranicą tylko w przypadku wyraźnego przepisu ustawy. Odpowiedzialność subjektywna (art. 15) i indywidualna (art. 16) mają zastosowanie do wy­kroczeń, jak również zasady dotyczące poczytalności (art. 17—18), przymusu (art. 19), błędu i nieświadomości bezpraw­ności (art. 20), obrony koniecznej (art. 21) i wyższej koniecz­ności (art. 22). Nie karze się usiłowania (por. niżej art. 5 § 2 Pr. o wykr.). Karze się podżeganie (art. 26) w ra­mach art. 5 § 1 Pr. o wykr., nie karze się pomoc­nictwa (por. niżej art. 5 § 2). Niema kar dodatko­wy c h z art. 44—53 k. k. Art. 2 pod względem kar dodatko­wych jest o tyle nieścisły, że Prawo o wykroczeniach w części szczególnej zna kary dodatkowe:

1. przepadek składek (art. 21 § 2), pieczęci (art. 22 § 4), materjałów wybuchowych lub łatwopalnych, broni palnej i amunicji (art. 40 § 2), trucizn (art. 50 § 2), pieniędzy i innych przedmiotów służących do gry (art. 61 § 2), wytrychów, kluczy i narzędzi (art. 62 § 3), przedmiotów mogących robić wrażenie pieniędzy lub pa­pierów wartościowych (art. 63 § 2). Wobec tego, że art. 2 nie chce widocznie stosowania art. 50 k. k., należy stosować art. 56 post. karn. admin., według którego przedmioty skonfiskowane lub kwoty uzyskane z ich sprzedaży przypadają na rzecz Skarbu Państwa, o ile poszczególne ustawy nie stanowią inaczej.
2. utratę prawa wykonywania zawodu: wy­robu i sprzedaży pieczęci (art. 22 § 3), materjałów wy­buchowych lub łatwopalnych, broni palnej i amunicji (art. 40 § 2), wyrobu trucizn i handlu niemi (art. 50 § 2). Utrata prawa wykonywania zawodu następuje na czas od lat 2 do 5 (art. 22) lub od roku do 5 lat (art. 40 i 50). Rehabilitacja sędziowska wykluczona, gdyż art. 2 pr. o wykr. nie powołuje art. 53 k. k.

Wymiar kary następuje według zasad ogólnych z art. 54—58 k. k. Nadzwyczajne złagodzenie por. niżej art. 9 pr. o wykr. Niema — podwyżki maximum kary ustawo­wego przy recydywie, zawodowości i t. p. Niema warun­kowego zawieszenia wykonania kary ani warunkowego zwolnienia. Niema zatarcia skazania. „Słowniczek" (art. 91 k. k.) stosuje się do wykroczeń.

Art. 3.

Niema odpowiedzialności za wykroczenie popełnione zagra­nicą, wyjąwszy przypadki, w których ustawy taką odpowiedzial­ność przewidują.

Art. 4.

Odpowiedzialność za wykroczenie zachodzi w razie popełnie­nia go bądź z winy umyślnej, bądź nieumyślnej, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej.

Inaczej, niż według kodeksu karnego (art. 13), który wy­maga, by przepis kamy przewidywał wyraźnie odpowiedzialność z tytułu winy nieumyślnej. Prawo o wykroczeniach przyjmuje odpowiedzialność z tytułu winy nieumyślnej przy każdem wy­kroczeniu.

Art. 5.

• 1. Podżegacz ponosi odpowiedzialność w granicach swego zamiaru, jeżeli wykroczenie zostało dokonane, a sprawca nie miał lat 17, albo nie był zdolny do należytego pojmowania przedsię­branego działania lub kierowania swem postępowaniem, albo po­zostawał w stosunku zależności od podżegacza.

Z art. 5 § 1 łącznie z uchyleniem stosowania art. 28—30 k. k. wynika, że instytucji czynnego żalu (art. 30 k. k.) nie można stosować do podżegacza przy wykroczeniu.

Odpowiedzialność podżegacza jest ograniczoną do wypadków, w których nakłanianie do działania przestępnego zbliża się do pełnej odpowiedzialności za zmianę w świecie zewnętrznym:

1. sprawca me posiada należytego rozwoju (niżej lat 17) ;
2. sprawca jest niepoczytalnym (art. 17 k. k.) lub poczy­talność jego jest zmniejszoną (art. 18 k. k.). Prawo o wy­kroczeniach obejmuje oba wypadki ogólną formułą „na­leżytego" (pojmowania i t. d.) ;
3. sprawca pozostawał w stosunku zależności od podżegacza, mógł zatem być narzędziem w jego rękach. (Por. wyzy­skanie zależności w art. 205 k. k.).

• 2. Niema odpowiedzialności za usiłowanie i pomocnictwo.

Wyjątek od tej zasady stanowią wykroczenia z Rozp. Prez. z 16 lutego 1928 r. o karach za szpiegostwo i t. d. (Dz. U. R. P„ poz. 160), gdyż według art. 19 „usiłowanie przestępstw przewi­dzianych w rozporządzeniu mniej szem i udział w nich są ka­ralne“. Sprawa jest aktualną przy wykroczeniu z art. 14 ust. II (nieumyślne ogłoszenie wiadomości — możliwy udział) i przy wykroczeniu z art. 17 § 4 nowego brzmienia (uchylanie się od dozoru § 3 lit. a — możliwe usiłowanie).

Art. 6.

• 1. Nie ulega odpowiedzialności za wykroczenie:

1. nieletni do lat 13;
2. nieletni od lat 13 do lat 17, który wykroczenie popełni! bez rozeznania, t. j. nie osiągnąwszy rozwoju umysłowego i moralnego w takim stopniu, by mógł rozpoznać znacze­nie czynu i kierować swem postępowaniem.

• 2. Do tych nieletnich władza karząca stosuje, jako środek wychowawczy, upomnienie oraz oddanie pod dozór odpowie­dzialny rodzicom lub innym osobom, mającym pieczę nad nie­letnim.

Do nieletnich z art. 6 § 2 n ie stosuje się umieszczania w za­kładzie wychowawczym.

• 3. Do nieletniego od lat 13 do lat 17, który popełnił wykrocze­nie z rozeznaniem, władza karząca może również zastosować za­miast kary upomnienie oraz oddanie pod dozór odpowiedzialny, jeżeli nieletni nie popełnił w ciągu ostatniego roku wykroczenia z tych samych pobudek lub tego samego rodzaju.

Przepis art. 17 ust. III Rozp. Prez. R. P. z 22 marca 1928 (o post. karno-admin.) przepisujący dla nieletniego do lat 17 zamiast kary, przewidzianej ustawą — naganę: „jeżeli wina i skutki czynu są nieznaczne, a ze względu na okoliczności wymiar nawet najlżejszej kary uważać należy za zbyt surowy“, należy uważać za uchylony przez art. 6 § 3 Pr. o wykr.

Do nieletnich z art. 6 § 3 nie stosuje się umieszczenia w zakładzie poprawczym, lecz wymierza się karę normalną (areszt lub grzywnę), gdyż art. 6 nie wspomina o zakładzie po­prawczym, a kodeks karny ogranicza jego stosowanie do przy­padków popełnienia „czynu zabronionego pod groźbą kary" — w rozumieniu art. 1 k. k.

Art. 7.

Karę aresztu wymierza się w dniach, tygodniach i miesiącach i co najmniej na przeciąg jednego dnia.

Aresztant ma obowiązek zająć się pracą według własnego wyboru (por. art. 40 § 2 k. k. i art. 2 Pr. o wykr.). Możliwość wyznaczenia pracy przez zarząd aresztów (por. tamże).

• 1. Grzywny nie wymierza się poniżej 1 złotego.
• 2. Jeżeli przepis szczególny nie określa wymiaru grzywny lub rodzaju grożącej kary, wymierza się karę grzywny do 200 złotych.
• 8. Jeżeli wykroczenia, za które grozi wyłącznie kara aresztu, dopuszczono się z chęci zysku, wymierza się dodatkowo grzywnę do 100 złotych.

Grzywny wpływają do Skarbu Państwa według zasady art. 42 § 3 k. k. i Pr. o wykr. art. 2.

Pr. o wykr. zna obok grzywny także nawiązkę (art. 54, 55), polegającą również na uiszczeniu pewnej kwoty, ale o charakterze zasadniczo odmiennym. Cecha charakterystyczna nawiązki polega na tern, że uiszcza się ją nie na rzecz Państwa a na rzecz pokrzywdzonego. Por. uwagi przy art. 54.

Art. 9.

Jeżeli za wykroczenie grozi wyłącznie kara aresztu, można w przypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie za­stosować nadzwyczajne łagodzenie kary przez wymierzenie grzywny zamiast aresztu.

Art. 10.

• 1. W razie nieściągalności grzywny lub w razie gdyby jej ściągnięcie narażało skazanego na ruinę majątkową, karę tę za­mienia się na areszt, przyjmując dzień aresztu za równoważnik grzywny od 1 do 50 złotych.
• 2. Areszt zastępczy nie może trwać krócej niż jeden dzień i dłużej niż najwyższy wymiar kary aresztu przewidzianego za dane wykroczenie, a gdy kara aresztu nie jest przewidziana — dłużej niż 3 miesiące.
• 3. W razie częściowego uiszczenia kary pieniężnej areszt zastępczy zmniejsza się stosunkowo.

Przepisy części ogólnej prawa o wykroczeniach dotyczące grzywien stosuje się także do kar pieniężnych prze­widzianych w ustawach dotychczasowych, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 7 § 2 rozp. wprow.).

Przepisy o pracy na rachunek grzywny z art. 43 k. k. nie mają zastosowania do wykroczeń, gdyż art. 2 pr. o wykr. nie wymienia tego artykułu jako stosującego się do wykroczeń.

• 1. Nie można wszcząć postępowania karnego z powodu wy­kroczenia popełnionego przed rokiem.
• 2. Przedawnienie przerywa każda czynność organu, powoła­nego do udziału w postępowaniu kamem sądowem lub w postę­powaniu kamem administracyjnem.

Przedawnienie ścigania ograniczone do upływu czasu jednego roku od popełnienia przestępstwa (por. uwagi przy art. 86 k. k.). Przerwę biegu przedawnienia stanowi także jakikolwiek akt ścigania ze strony organu administracyjnego.

Art. 12.

Nie można wydać orzeczenia skazującego, jeżeli od popeł­nienia wykroczenia upłynęło lat 3.

Przedawnienie mimo przerw (art. 11 § 2) następuje po 3 la­tach od popełnienia czynu (przedawnienie wyrokowania), por. uwagi przy art. 87 k. k.

Art. 13.

Nie można wykonać kary, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia albo od przerwania kary z jakichkolwiek powodów upłynęło lat 3. Przedawnienie kary nie biegnie w okresie jej odroczenia.

Bieg przedawnienia kary liczy się nietylko od uprawomoc­nienia się orzeczenia, ale także od przerwy w wykonaniu kary — przerwa nie sprowadza spoczywania przedaw­nienia. Natomiast zachodzi spoczywanie przedawnienia (por. uwagi przy art. 88 k. k.) w wypadku odroczenia kary. (Por. art. 538—539 k. p. k.).

Art. 14.

Orzeczenie skazujące uważa się za niebyłe po upływie lat 3 od wykonania, darowania lub przedawnienia kary.

Skazany po upływie lat 3 od wykonania, darowania lub prze­dawnienia kary może twierdzić, że nie był karany.

Z art. 14 nie wynika, by nastąpiło „zatarcie skazania" w ro­zumieniu art. 90 k. k. W szczególności niema podstawy do wy­kreślania wzmianki o skazaniu z rejestrów karnych (art. 90 § 4 k. k.). Sytuacja skazanego jest raczej zbliżoną do sytuacji osoby, której zawieszono (warunkowo) wykonanie kary, jeżeli próba wypadła dobrze (por. art. 64 k. k.).

Do przypadków zbiegu przestępstw i zbiegu przepisów stosuje się odpowiednie przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypo­spolitej o postępowaniu kamo-administracyjnem z dnia 22 marca 1928 r. (Dz. U. R. P. Nr. 38, poz. 365).

Przepisy Rozp. Prez. R. P. z 22 marca 1928 r. dotyczące zbiegu przestępstw i przepisów karnych w postępowaniu karao- administracyjnem zawierają wskazówki co do postępowania w przypadku: a) zbiegu ustaw karnych (art. 13), b) jedno­rodnego zbiegu wykroczeń (art. 14), c) zbiegu wykroczeń (art. 15).

Przepis a) o zbiegu ustaw karnych różni się od analogicznej zasady kodeksu karnego (art. 36), gdyż przewiduje możliwość stosowania grzywny obok kary pozbawienia wolności wymierzo­nej z przepisu najsurowszego.

„Jeżeli czyn, zagrożony karą, podpada pod kilka przepisów karnych, władza wymierza karę pozbawienia wolności według najsurowszego z tych przepisów, natomiast inne kary według każdego z tych przepisów oddzielnie, tak że skutki skazania następują według każdego z tych przepisów". Wynika stąd, że niezachowanie należytej ostrożności w używaniu i przechowy­waniu broni palnej i amunicji, jeżeli sprzeciwia się osobnym przepisom wydanym w tej mierze, spowodować może karę pozbawienia wolności z art. 40 § 1 pr. o wykr. i grzywnę z art. 41 pr. o wykr., ponadto może spowodować utratę praw i prze­padek z art. 40 § 2 pr. o wykr.

Przepis b) o zbiegu przestępstw jednorodnych nie ma odpo­wiednika w kodeksie karnym. Przepis ten niewątpliwie obowią­zuje jako dotyczący zbiegu przestępstw t. zw. jednorodnego, a więc zbiegu przestępstw wogóle. Przepis ten jest znamienny, gdyż przewiduje stworzenie sztucznego maximum kary pienięż­nej, wyższego od normalnego o 50% (analogicznie do przepisów kodeksu karnego przy recydywie, zawodowości. nałogu i przy przestępstwach urzędniczych). Przepis ten opiewa:

„W razie jednoczesnego skazania za wykroczenia, popełnione kilku czynami, podpadającemi pod ten sam przepis, władza wy­mierza karę w granicach tego przepisu, może jednak karę grzywny podwyższyć ponad wymiar najwyższy, przewidziany w ustawie, nie więcej niż o połowę. Podwyższenie wymiaru nie ma zastosowania do grzywien określonych w art. 1 ust. 2“. Prze­pis art. 1 ust. 2 o grzywnach opartych na wielokrotności szkody nie ma zastosowania do Prawa o wykroczeniach.

Przepis c) o zbiegu wykroczeń wielorodnym różni się od prze­pisów kodeksu karnego w sprawie zbiegu przestępstw tern, że przy karze pozbawienia wolności obowiązuje zasada absorpcji, natomiast o ile zachodzi inna kara (grzywna), to stosuje się zasadę kumulacji. Odnosi się to oczywiście także do kar dodat­kowych (utrata praw, przepadek), a nadto do skutków ska­zania.

Przepis art. 15 brzmi: „W razie jednoczesnego skazania za wykroczenia popełnione kilku czynami, podpadającemi pod różne przepisy karne, władza wymierza karę pozbawienia wolności według najsurowszego z tych przepisów, natomiast inne kary według każdego z tych przepisów oddzielnie, także skutki ska­zania następują według każdego z tych przepisów'¹.

Wspomnieć wypada także o art. 16, który stanowi odpowied­nik dla art. 35 kodeksu karnego. Brzmi on: „Przepisy art. 14—15 mają zastosowanie także wówczas, gdy po skazaniu za jedno wykroczenie należy wymierzyć karę za mne, popełnione przed wydaniem orzeczenia co do wykroczenia już osądzo­nego".

Art. 16.

Przepisy części ogólnej niniejszego prawa stosuje się do wy­kroczeń, przewidzianych innemi ustawami.

Wobec brzmienia art. 16 pr. o wykr. przestają obowiązywać te przepisy Rozp. Prez. R. P. z 22 marca 1928 (o post. kamo- admin.), które pozostają w sprzeczności z częścią ogólną Prawa o wykroczeniach. W szczególności dotyczy to przepisów o prze­dawnieniu (art. 58), które różnią się od przepisów art. 11—13 Prawa o wykroczeniach, jak również dotyczy to przepisów o ad- mmistracyjnem „puszczeniu w niepamięć" skazania (art. 59), które różnią się od przepisu art. 14 Prawa o wykroczeniach.

CZĘŚĆ SZCZEGÓLNA.

Według art. 16. rozp. wprow. sprawy o wykroczenia przewi-
dziane w części szczególnej prawa o wykroczeniach — należą
do właściwości władz administracyjnych.

ROZDZIAŁ II.

WYKROCZENIA PRZECIWKO PORZĄDKOWI PUBLICZNEMU.

Art. 17.

Kto przez niewykonywanie swych obowiązków w stosunku do nieletniego, oddanego mu pod dozór odpowiedzialny, dopuszcza do popełnienia przez tego nieletniego przestępstwa,

podlega karze aresztu do miesiąca lub grzywny do 1000 złotych.

Przepis art. 17 wiąże się z rozdziałem XI k. k. „Postępowa­nie z nieletnimi". W art. 69 § 2 jest wzmianka o oddaniu nie­letnich (którzy popełnili czyn zabroniony pod groźbą kary, ale karze nie ulegają) —■ pod dozór odpowiedzialny ro­dzicom, dotychczasowym opiekunom lub specjalnemu kurato­rowi (por. także art. 600 § 1 k. p. k.).

Kto w miejscu publicznem demonstracyjnie okazuje nie­chęć lub lekceważenie dla Państwa Polskiego lub instytucyj państwowych,

podlega, jeżeli za czyn nie grozi kara surowsza, karze aresztu do 2 tygodni lub grzywny do 500 złotych.

Przepis art. 18 jest uzupełnieniem art. 152 k. k. Różnica za­chodzi w działaniu. Sprawca występku — lży lub wyszy­dza, sprawca wykroczenia okazuje niechęć lub lekce­ważenie dla Państwa Polskiego (lub jego instytucji).

Nazwanie Państwa Polskiego — państwem sezonowem jest oznaką lekceważenia państwa jako tworu nietrwałego.

Art. 19.

Kto umyślnie uszkadza lub usuwa ogłoszenie, wystawione pu­blicznie przez władzę, urząd państwowy lub samorządowy, albo w inny sposób uniemożliwia zapoznanie się z takiem ogłoszeniem,

podlega karze aresztu do miesiąca lub grzywny do 1000 złotych.

Władza — Urząd — por. uwagi przy art. 127 k. k.

Działanie sprawcy jest podobne jak przy występku z art. 138 lub 139 k. k.

Art. 20.

Kto ze złośliwości lub swawoli wprowadza w błąd władzę, urząd, albo instytucję użyteczności publicznej, udaremniając ich czynność, albo wywołując niepotrzebną czynność z ich strony, podlega karze aresztu do miesiąca lub grzywny do 1000 złotych.

Myśl przewodnia art. 20 jest zbliżona do podstawy, na któ­rej opiera się art. 147 k. k.: zawiadomienie o przestępstwie, którego nie było — w obu wypadkach chodzi o narażenie wła­dzy lub urzędu na stratę czasu. Art. 20 wprowadza jako przed­miot przestępstwa instytucję użyteczności publicznej (np. fał­szywy alarm w stosunku do straży pożarnej). Działanie sprawcy może polegać nietylko na wywołaniu niepotrzebnego działania, ale także na udaremnianiu potrzebnego działania przez fałszywą informację — np. podanie fałszywego adresu.

Art. 21.

• 1. Kto publicznie urządza składki na uiszczenie grzywny przez skazanego,

podlega karze aresztu do 2 tygodni lub grzywny do 500 złotych.

Przepis art. 21 pozostaje w związku z przestępstwami prze­ciw wymiarowi sprawiedliwości. Sprawca paraliżuje przez składki także czynnik dolegliwości, który tkwi w grzywnie (por. art. 148 § 1, odbycie za innego kary pozbawienia wolności).

• 2. Zebrane składki podlegają przepadkowi.

Art. 2 pr. o wykr. nie wymienia art. 50 k. k. jako stosują­cego się do wykroczeń, wobec czego przyjąć należy, że stosownie do art. 56 post. karn. admin. „zebrane składki'¹ przeleje się do Skarbu Państwa (bez specyficznego przeznaczenia).

Art. 22.

• 1. Kto bez właściwego zamówienia wyrabia pieczęć władzy, urzędu państwowego lub samorządowego, albo innej instytucji prawa publicznego, bądź też pieczęcie takie wydaje osobie nie­upoważnionej do odbioru,

podlega karze aresztu do 3 miesięcy lub grzywny do 3000 złotych.

• 2. Tej samej karze podlega, kto bezprawnie posiada, za­mawia lub nabywa taką pieczęć.

Wykroczenie z § 1—2 ma wybitny charakter czynności przy­gotowawczej do podrabiania dokumentów publicznych. Jeżeli nie stosuje się art. 188 k. k. w danym wypadku, to dla tego, ponie­waż sprawcy nie można udowodnić, że działał „w celu podro­bienia lub przerobienia dokumentu".

Por. ustawę blankietową o naruszeniu przepisów dotyczą­cych wyrobu pieczęci oraz nadzoru nad ich wyrobem (art. 23 Rozp. Prez. 13 grudnia 1927, p. 980 i Rozp. wprow. art. 5 § 2 1. 5.

• 3. W razie powtórzenia wykroczenia w ciągu 3 lat od ostat­niego ukarania stosownie do niniejszego artykułu, można za­bronić wyrobu i sprzedaży pieczęci, określonych w § 1, na czas od 2 do 5 lat.

Zakaz wyrobu i sprzedaży pieczęci władz, urzędów i t. d. jest swoistą karą dodatkową, która może być identyczną z utratą prawa wykonywania zawodu (art. 48 k. k.).

Kara ta jest fakultatywna (można zabronić), nastę­puje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. Do okresu 2—5 lat nie wlicza się czasu, który upłynął od uprawomocnienia się orzeczenia do odbycia kary zasadniczej, jej darowania lub prze­dawnienia. Karę dodatkową z § 3 orzec można tylko w wypadku recydywy (specjalnej). Przedawnienie recydy­wy — 3-letnie.

• 4. Pieczęć podlega przepadkowi.

Por. uwagi przy art. 21 § 2 pr. o wykr.

Art. 23.

• 1. Kto umyślnie wprowadza, w błąd władzę lub urząd:

1. co do tożsamości własnej lub innej osoby;
2. co do swego obywatelstwa, zawodu lub miejsca zamiesz­kania,

podlega karze aresztu do 3 miesięcy lub grzywny do 3000 złotych.

• 2. Tej samej karze podlega, kto wzbrania się uprawnionej do tego władzy lub urzędowi udzielić wiadomości lub dokumen­tów co do okoliczności, wymienionych w § 1.

Wykroczenie z art. 23 pozostaje w związku z art. 20 pr. o wykr., a także z art. 195 k. k. (kto bezprawnie zmienia stan cywilny swój lub innej osoby). Tam, gdzie nie można stwier­dzić, że wprowadzenie w błąd władzy lub urzędu (por. uwagi przy art. 127 k. k.) miało na celu zmianę stanu cywilnego, na­leży zastosować art. 23 pr. o wykr.

Art. 24.

Kto, będąc powołany do prowadzenia ksiąg stanu cywilnego, nie uczyni w nich wzmianki o okoliczności, która powinna być zapisana, albo uczyni to w sposób niezgodny z rzeczywistością lub nie we właściwym czasie,

podlega, jeżeli za czyn nie grozi kara surowsza, karze aresztu do 3 miesięcy lub grzywny do 3000 złotych.

Art. 25.

Kto nie dopełni obowiązku zawiadomienia właściwego urzędu o okoliczności, która powinna być zapisana do ksiąg stanu cy­wilnego, albo obowiązek ten spełni nie we właściwym czasie,

podlega karze grzywny do 500 złotych.

Wykroczenia z art 24—25 pozostają w związku z przestęp­stwami przeciwko stanowi cywilnemu (art. 195 k. k.). Sprawca wykroczenia z art. 24—25 może doprowadzić do zmiany stanu cywilnego innej osoby. Sprawcy nie można udowodnić, że za­niedbanie jego miało na celu wywołanie tej zmiany. Są to jakby przypadki nieumyślnego sprowadzenia niebezpieczeństwa zmiany stanu cywilnego innej osoby.

Art. 26.

Kto przywłaszcza sobie stanowisko lub tytuł albo publicznie nosi odznaczenie, oznakę lub strój, do których nie ma prawa,

podlega karze aresztu do miesiąca lub grzywny do 1000 złotych.

Wykroczenie z art. 26 wiąże się ze sprawą zmiany stanu cywilnego własnego. Sprawca nie przedstawia się wprawdzie za kogo innego, ale przedstawia się w lepszem świetle (z punktu widzenia społecznej oceny), niż do tego ma prawo. Czy odzna­czenia lub prawo do noszenia pewnego stroju stanowią część stanu cywilnego, może być spomem, bezspornie bezprawnego ich noszenia nie można tolerować.

Art. 27.

Kto trudni się zawodem, nie posiadając wymaganych do tego uprawnień lub wbrew szczególnemu zakazowi władzy, albo prze­kracza swe uprawnienia zawodowe,

podlega, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, karze aresztu do 3 miesięcy lub grzywny do 3000 złotych.

Należy tutaj t. zw. partactwo, wykonywanie robót przez jednostki nieuprawnione, np. robotnik murarski wykonuje samoistną pracę, do której powołany jest majster murarski, budowniczy i t. p.

Art. 27 przewiduje też kary godność wykonywania zawodu wbrew zakazowi. Typowy wypadek: wykonywanie zawodu w okresie trwania kary dodatkowej utraty prawa wykonywania zawodu (art. 48 k. k.). Lekarz utracił to prawo skutkiem nadu­życia zawodu przy popełnieniu przestępstwa. Mimo to wykonuje praktykę — potajemnie.

Przekroczenie uprawnień zachodzi w wypadku przedsiębra­nia przez technika dentystycznego zabiegów zastrzeżonych lekarzowi-dentyście.

Art. 28.

Kto krzykiem, hałasem, alarmem lub innym wybrykiem za­kłóca spokój publiczny,

podlega karze aresztu do 2 miesięcy lub grzywny do 2000 złotych.

Do pojęcia „wybryku" należy lekceważenie otoczenia, sta­wianie własnych fantazyj ponad względy na innych.

Art. 29.

Kto wykracza przeciw przepisom porządkowym o zachowaniu się w miejscach publicznych,

podlega, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, karze grzywny do 25 złotych.

Art. 29 stanowi typową ustawę blankietową¹. O tem, co ma być karane, rozstrzygać będzie dany przepis porządkowy.

Należą tu przepisy zakazujące zanieczyszczania, chodzenia po trawniku i t. p.

Art. 30.

Kto przez uporczywe wybryki zakłóca spoczynek nocny, podlega karze aresztu do tygodnia lub grzywny do 250 zło­tych.

Zakłócanie spoczynku nocnego nie musi się łączyć z zakłó­caniem spokoju publicznego (por. art. 28), może ograniczać się do sąsiadów.

Art. 31.

Kto publicznie dopuszcza się nieobyczajnego wybryku, podlega karze aresztu do 2 tygodni lub grzywny do 500 złotych.

Nieobyczajność jest pojęciem związanem z wywołaniem nie­korzystnego wrażenia na otoczeniu — nie chodzi tu o czyn nierządny, oparty o popęd płciowy, gdyż dopuszczenie się publicznie czynu nierządnego stanowi występek z art. 213 k. k. a chodzić tu może o publiczne załatwianie potrzeb fizjologicz­nych (oddawanie moczu i t. p.). „Wybryk" por. uwagi przy art. 28.

• 1. Kto skłania nieletniego poniżej lat 17 do żebrania, podlega karze aresztu do miesiąca.
• 2. Tej samej karze podlega, kto żebrze w sposób zuchwały lub oszukańczy.

ROZDZIAŁ III.

WYKROCZENIA PRZECIW BEZPIECZEŃSTWU.

Wykroczenia przeciw bezpieczeństwu wiążą się częścią z roz­działem XXXIII k. k. (sprowadzenie niebezpieczeństwa po­wszechnego), częścią z art. 242 (sprowadzenie niebezpieczeń­stwa dla życia). W obu wypadkach przestępstw z kodeksu kar­nego wymagane jest niebezpieczeństwo bezpośrednie, przy wykroczeniach warunku tego niema.

Art. 33.

Kto, będąc niezdolny do czynności, której nieumiejętne wy­konanie może wywołać niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, taką czynność przedsiębierze, albo kto porucza ją oso­bie do jej wykonania niezdolnej,

podlega, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, karze aresztu do 3 miesięcy lub grzywny do 3000 złotych.

Art. 33 stanowi uzupełnienie przepisu art. 242 k. k. Różnica zachodzi przedewszystkiem w tern, że zamiar sprawcy występku z art. 242 k. k. jest skierowany na sprowadzenie niebezpie­czeństwa dla życia, podczas gdy sprawca wykroczenia z art. 33 zamiaru tego nie ma, ma tylko świadomość swej niezdolności i możliwości sprowadzenia niebezpieczeństwa dla życia (i zdro­wia). Niebezpieczeństwo z art. 242 jest bezpośrednie, niebez­pieczeństwo z art. 33 grozi w przyszłości.

Jako przykład przytoczyć można podjęcie się urządzenia dźwigu (windy) osobowego przez osobnika, który nigdy z tern nie miał do czynienia. Narówni z takiem podjęciem się pewnej pracy (wymagającej wyższej kwalifikacji, niż ją posiada sprawca) stoi używanie nieodpowiednich robotników (culpa in eligendo).

Art. 34.

• 1. Kto zaniedbuje odpowiedniego zabezpieczenia miejsca niebezpiecznego dla życia lub zdrowia ludzkiego,

podlega karze aresztu do miesiąca lub grzywny do 1000 złotych.

• 2. Jeżeli winny nie dopełnił przytem obowiązku wynikają­cego z przepisów szczególnych,

podlega, jeżeli za czyn nie grozi inna kara, karze aresztu do 3 miesięcy lub grzywny do 3000 złotych.

Kto usuwa albo psuje znaki ostrzegające o grożącem nie­bezpieczeństwie dla życia lub zdrowia, albo usuwa lub czyni nie- czytelnemi napisy ostrzegające o tem niebezpieczeństwie, albo usuwa lub psuje ogrodzenia zapobiegające temu niebezpieczeń­stwu,

podlega, jeżeli za czyn nie grozi inna kara, karze aresztu do 3 miesięcy.

Art. 36.

Kto przez wadliwe wykonanie urządzeń, niewłaściwe ich utrzymywanie lub użytkowanie, albo przez ich uszkodzenie wy­wołuje stan niebezpieczny dla życia lub zdrowia ludzkiego, podlega, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, karze aresztu do 3 miesięcy lub grzywny do 3000 złotych.

Wadliwe wykonanie urządzeń i sprowadzenie przez to nie­bezpieczeństwa dla życia i zdrowia stanowi przestępstwo zbli­żone do art. 33 pr. o wykr. Różnica polega na tem, że sprawca wykroczenia z art. 33 musi być niezdolnym, lub używać osób niezdolnych. Art. 36 tego nie wymaga: sprawca mógłby dobrze wykonać dane urządzenie, ale nie czyni tego — z niedbalstwa.

Art. 37.

Kto wbrew swemu obowiązkowi nie zawiadamia odpowied­niej władzy lub osoby o wiadomem mu niebezpieczeństwie, gro­żącem życiu lub zdrowiu ludzkiemu, albo mieniu w znacznych roz­miarach,

podlega, jeżeli za czyn nie grozi kara surowsza, karze aresztu do 3 miesięcy lub grzywny do 3000 złotych.

Inspicjent techniczny policji budowlanej nie donosi o wadli­wym sposobie wykonywania budowy.

Art 28

• 1. Kto bez zachowani: wywiesza ciężkie przedmio wyrzuca nieczystości, albo wania się powyższych prze

podlega karze grzywny do 50 złotych.

• 2. Jeżeli sprawca dopuszcza się takiego czynu przez złośli­wość lub swawolę,

podlega karze aresztu do 2 tygodni.

• 1. Kto nieostrożnie obchodzi się z ogniem, materjałami wybuchowemi lub łatwopalnemi,

podlega karze aresztu do miesiąca lub grzywny do 1000 złotych.

Podobny przepis zawierają art. 215 § 2 i 216 § 2 kodeksu karnego. Sprawca nieumyślnie sprowadza niebezpie­czeństwo pożaru lub niebezpieczeństwo powszechne dla ży­cia i t. d. przez użycie materjałów wybuchowych lub łatwopal­nych. Różnica polega na tem, że sprawca występku sprowadza niebezpieczeństwo powszechne (np. pożar) i bezpośred­nie. Przy wykroczeniu ma zachodzić brak jednego z tych wy­mogów lub obu.

• 2. Kto wykracza przeciw ostrzeżeniom lub przepisom, do­tyczącym zapobiegania pożarom,

podlega karze aresztu do 2 miesięcy lub grzywny do 2000 złotych.

Wykroczenie z § 2 jest czysto formalnem, do karygod- ności wystarcza fakt niestosowania się do przepisów (ustawa blankietowa, por. uwagi przy art. 29).

Art. 40.

• 1. Kto wykracza przeciw przepisom o wyrobie, sprzedaży, przechowywaniu, używaniu i przewożeniu materjałów wybucho­wych lub łatwopalnych albo broni palnej i amunicji,

podlega, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, karze aresztu do 3 miesięcy lub grzywny do 3000 złotych.

„Używanie" materjałów wybuchowych lub łatwopalnych wbrew przepisom jest wykroczeniem czysto formalnem, nie jest wymagane sprowadzenie niebezpieczeństwa ani nie­ostrożność sprawcy.

Wyrób materjałów wybuchowych lub łatwopalnych ma odbywać się wbrew przepisom, ale na podstawie „z e z w o 1 e- n i a“ na wyrób, w przeciwnym wypadku należałoby stosować art. 222 § 2 k. k.

To samo odnosi się do „przechowywania“. Przecho­wa *vanie bez zezwolenia broni, amunicji, materjałów wy­buchowych i t. d. stanowi występek z art. 222 § 1.

• 2. Prócz tego można zabronić wyrobu i sprzedaży wymie­nionych w § 1 przedmiotów na czas od roku do lat 5 oraz orzec ich przepadek.

Zakaz wyrobu i sprzedaży materjałów wybucho­wych, broni palnej i amunicji jest w regule identyczny z utratą prawa wykonywania zawodu, stanowi swoistą karę dodatkową (por. art. 48 k. k.). Kara ta jest fakultatywna (można zabro­nić), następuje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. Do okresu „od roku do lat 5“ nie wlicza się czasu, który upłynął od uprawomocnienia się orzeczenia do odbycia kary zasadniczej, jej przedawnienia (art. 13 pr. o wykr.) lub darowania.

Przepadek materjałów wybuchowych, broni palnej i amunicji jest fakultatywny (można orzec). Wobec tego, że art. 2 pr. o wykr. nie wymienia art. 50 k. k. jako stosującego się do wykroczeń, przyjąć należy możliwość stosowania przepisu arit. 56 post. kam. adm., wobec czego przepadek nastąpi na rzecz Skarbu Państwa bez określenia przeznaczenia — o ile nie zajdzie konieczność zniszczenia.

Art. 41.

Kto nie zachowuje należytej ostrożności w używaniu i prze­chowywaniu broni palnej i amunicji,

podlega karze grzywny do 500 złotych.

Sprawca działa zgodnie z przepisami (arg. ex art. 40), ale nieostrożnie (art. 14 § 2 k. k.).

Art. 42.

Kto wykracza przeciw przepisom o przestrzeganiu porządku na kolejach,

podlega, jeżeli za czyn nie grozi kara surowsza, karze grzywny do 50 złotych.

Ustawa blankietowa: rozstrzyga o karygodności istnienie przepisu.

Art. 43.

Kto uszkadza urządzenia służące do ochrony wybrzeży wód morskich lub wewnętrznych,

podlega, jeżeli za czyn nie grozi kara surowsza, karze aresztu do 3 miesięcy lub grzywny do 3000 złotych.

Uszkodzenie urządzeń służących do ochrony wybrzeży nie może łączyć się ze sprowadzeniem bezpośredniego nie­bezpieczeństwa zalewu, gdyż w przeciwnym wypadku sprawca odpowiadałby z art. 215 § 2 k. k. (nieumyślne sprowadzenie nie­bezpieczeństwa zalewu). Jeżeli sprawca działa w zamiarze uszkodzenia (uszkodzenie umyślne) zachodzi występek z art. 263 § 1 k. k., ścigane z urzędu (art. 263 § 4 k. k.).

Kto wykracza przeciw przepisom o ochronie wybrzeży wód morskich lub wewnętrznych,

podlega karze aresztu do 2 tygodni lub grzywny do 500 złotych.

Ustawa blankietowa — o karygodności rozstrzyga istnie­nie przepisu.

Por. uwagę przy art. 43 pr. o wykr.

Kto wbrew swemu obowiązkowi zaniecha oświetlenia miejsc dostępnych dla publiczności, albo kto oświetlenie takie przez zło­śliwość lub swawolę psuje albo gasi,

podlega karze aresztu do 3 dni lub grzywny do 100 złotych.

Art. 46.

Kto nie zachowuje należytej ostrożności przy trzymaniu nie­bezpiecznego zwierzęcia,

podlega karze aresztu do 2 tygodni lub grzywny do 500 złotych.

Art. 47.

Kto przez drażnienie lub płoszenie doprowadza zwierzęta do tego, iż stają się niebezpieczne,

podlega karze aresztu do tygodnia lub grzywny do 250 złotych.

Kto nie zachowuje zwykłych lub nakazanych środków ostroż­ności przy trzymaniu zwierzęcia,

podlega karze grzywny do 20 złotych.

ROZDZIAŁ IV.

WYKROCZENIA PRZECIWKO ZDROWIU PUBLICZNEMU.

Kto zanieczyszcza wodę służącą do picia lub do pojenia zwierząt,

podlega, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, ka­rze aresztu do 2 tygodni lub grzywny do 500 złotych.

• 1. Kto bez zezwolenia wyrabia trucizny albo kto nie za­chowuje przepisów o wyrobie, przechowywaniu i dostarczaniu trucizn,

podlega, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, karze aresztu do 3 miesięcy lub grzywny do 3000 złotych.

• 2. Ponadto można zabronić wyrobu trucizn i handlu niemi na czas od roku do lat 5 i orzec przepadek trucizn.

Zakaz wyrobu trucizn i handlu niemi może stać się swoistą karą dodatkową utraty prawa wykonywania zawodu (por. art. 48 k. k.). Kara ta jest fakultatywną (można zabronić) i następuje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. Do okresu „od roku do lat 5“ nie wlicza się czasu, który upłynął od upra­womocnienia się orzeczenia do odbycia kary zasadniczej, daro­wania jej lub przedawnienia (art. 13 pr. o wykr.).

Przepadek trucizn jest fakultatywny (można orzec) — por. uwagę przy art. 40.

Art. 51.

Kto wykracza przeciw przepisom o zapobieganiu chorobom lub ich zwalczaniu,

podlega, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, karze aresztu do 2 tygodni lub grzywny do 500 złotych.

Art. 51 jest ustawą blankietową, karygodność działania lub zaniedbanie zawisłe od istnienia „przepisów". Wykroczenie ma charakter czysto formalny (nieposłuszeństwo wobec woli społe­czeństwa) .

ROZDZIAŁ V.

WYKROCZENIA PRZECIW POSZCZEGÓLNYM OSOBOM.

Art. 52.

Kto w celu dokuczenia innej osobie złośliwie ją w błąd wpro­wadza lub w inny złośliwy sposób niepokoi,

podlega karze aresztu do 2 tygodni lub grzywny do 500 złotych.

Pojęcie złośliwego niepokojenia jest bardzo elastyczne, na­leżeć tu będzie nadsyłanie anonimów lub kryptonimów o nie­miłej treści, telefoniczne rozmowy o dokuczliwej treści i t. p.

Art. 53.

Kto szczuje psem człowieka,

podlega karze aresztu do dni 3 lub grzywny do 100 złotych.

ROZDZIAŁ VI.

WYKROCZENIA PRZECIW MIENIU.

• 1. Kto uszkadza cudzy ogród warzywny, owocowy lub kwia­towy, drzewo owocowe, krzew owocowy lub drzewo przydrożne,

podlega karze aresztu do 3 miesięcy lub grzywny do 3000 złotych.

• 2. Nadto orzeka się na rzecz pokrzywdzonego nawiązkę w wysokości trzykrotnej wartości zrządzonej szkody.

Nawiązka¹ jest przeżytkiem dawnego okupu za zanie­chanie zemsty, mieści się w tern pojęciu obok odszkodowania czynnik zadośćuczynienia dla zadraśniętej miłości własnej po­krzywdzonego^{[1] [2]}.

Wobec tego, że art. 54 za podstawę nawiązki bierze „war­tość zrządzonej szkody", wprowadza tem samem do nawiązki czynnik prywatno-prawnego odszkodowania w postaci t. zw. „zupełnego zadośćuczynienia". Odpada tem samem odrębne roz­poznawanie powództwa cywilnego (art. 75, 368, 369 k. p. k.).

Gdyby z tego samego tytułu, o te same roszczenia toczył się już w sądzie cywilnym proces lub był rozstrzygnięty — nie może Sąd kamy odmówić przyznania nawiązki (opierając się na art. 75 lit. a) k. p. k.), gdyż nawiązka tworzy odrębną instytucję prawną. Sprawca czynu z art. 54 prawa o wykroczeniach może w takim wypadku zażądać zwrotu przyznanego mu przez Sąd cywilny odszkodowania w drodze condictio.

• 1. Kto z cudzego ogrodu zabiera bezprawnie w nieznacznej ilości owoce, warzywa lub kwiaty,

podlega karze aresztu do 2 tygodni lub grzywny do 500 złotych.

• 2. Nadto orzeka się na rzecz pokrzywdzonego nawiązkę w wysokości od 10 do 20 złotych.

Nawiązka por. uwaga przy art. 54.

Art. 56.

Kto w ciągu 2 tygodni od daty znalezienia cudzego mienia wartości ponad 10 złotych, cudzych akt lub dokumentów, albo od daty przybłąkania się cudzego zwierzęcia, nie zawiadomi o tern władzy policyjnej lub gminnej, ani w inny właściwy spo­sób nie poszukuje posiadacza,

podlega karze aresztu do 2 tygodni lub grzywny do 500 złotych.

Art. 57.

Kto samowolnie używa cudzego mienia ruchomego,

podlega karze aresztu do 2 tygodni lub grzywny do 500 złotych.

Art. 57 stanowi uzupełnienie przepisu o kradzieży (art. 257 k. k.). Furtum usus nie jest kradzieżą według kodeksu kar­nego, który wymaga zaboru w celu przywłaszczenia (furtum rei), a jest wykroczeniem. Używanie musi być samowolne (bez zezwolenia lub nawet wbrew zakazowi). Służący używa­jący bielizny, ubrania, przyborów toaletowych służbodawcy po­pełnia wykroczenie z art. 57.

Samowolny zabór w celu „przywłaszczenia" cudzego mienia ruchomego, o ile chodzi o przedmiot pierwszej potrzeby, zabrany z nędzy celem użycia, podpadnie pod art. 257 § 2 k. k. — sędzia stosuje nadzw. złagodzenie kary a nawet może sprawcę od kary uwolnić. O ile sprawa wyjdzie najaw w postępowaniu kamo-ad- ministracyjnem z powodu wykroczenia z art. 57 (nie było za­miaru przywłaszczenia), nie można postąpić analogicz­nie, gdyż pr. o wykr. nie zawiera takiego przepisu.

Nędzarz zabierający bochenek chleba celem zjedzenia korzy­stać może z przepisu art. 257 § 2 k. k. Ten sam człowiek spę­dzający samowolnie noc na obcem sianie pod obcym płaszczem, którego nie ma zamiaru zabrać, ma ponieść karę (o ile nie można zastosować przepisu o wyższej konieczności, por. art. 22 k. k. i art. 2. Pr. o wy kr.).

Art. 58.

Kto kierując zakładem pracy nie wpłaca do instytucji ubez­pieczeń społecznych sum, potrącanych na rzecz tych instytucyj przy wypłacie pracującym wynagrodzenia,

podlega karze aresztu do 3 miesięcy lub grzywny do 3000 złotych.

Art. 59.

Kto złośliwie albo przez lekceważenie swych zobowiązań wstrzymuje w całości lub w części należne pracownikowi wyna­grodzenie lub wysokość jego bezprawnie obniża, albo zmusza pracownika do przyjęcia zamiast należnej zapłaty w gotówce wynagrodzenia w innej postaci,

podlega karze aresztu do 3 miesięcy lub grzywny do 3000 złotych.

„Wynagrodzenie w innej postaci" obejmuje wypłatę w towarach, artykułach żywności, napojach i t. d. Z powodu nadużyć i wyzysku, zachodzących w takich wypadkach, poli­tyka socjalna zwalcza ten system wynagradzania pracy.

Kto samowolnie umieszcza na cudzej rzeczy ogłoszenie, na­pis lub rysunek, albo kto samowolnie z cudzej rzeczy je usuwa, podlega karze aresztu do tygodnia lub grzywny do 250 złotych.

Art. 61.

• 1. Kto w celu zysku urządza grę hazardową, albo użycza do niej środków lub pomieszczenia,

podlega karze aresztu do 3 miesięcy i grzywny do 3000 złotych.

• 2. Pieniądze i inne przedmioty służące do gry podlegają przepadkowi.

Cechą gry hazardowej jest czynnik aleatoryczny (los), roz­strzygający wyłącznie o wygranej i przegranej. Wiadomo, że przy grach hazardowych zawodzą wszelkie „niezawodne" sy­stemy. Prawo o wykroczeniach nie karze gry samej, karze tylko jej urządzanie, użyczanie do niej środków (żetonów, ruletki, kart i t. p.) lub pomieszczenia (wynajęcie lokalu, lub udzielenie własnego mieszkania). Warunkiem kary godności jest „cel zysku“. Urządzenie gry hazardowej dla rozrywki zaproszonych gości, o ile chęć zysku nie jest tylko zręcznie ukryta — nie jest wykroczeniem z art. 61.

Przepadek (por. uwagi przy art. 21) obejmuje oprócz przed­miotów służących do gry (karty, żetony i t. p.) także pieniądze, o ile są przedmiotem gry (znajdują się na stole gry).

Art. 62.

• 1. Kto:

1. wyrabia, posiada lub nabywa wytrychy, jeśli nie trudni się rzemiosłem, w którem są one potrzebne;
2. dostarcza wytrychów osobie nie trudniącej się takiem rzemiosłem;
3. wyrabia, posiada lub nabywa klucze do cudzego domu, mieszkania lub innego pomieszczenia albo schowania bez zezwolenia osoby uprawnionej lub władzy,

podlega karze aresztu do 3 miesięcy lub grzywny do 3000 złotych.

• 2. Tej samej karze podlega, kto wyrabia, posiada, nabywa lub innym osobom dostarcza narzędzi, przeznaczonych do doko­nywania kradzieży.
• 3. Wytrychy, klucze i narzędzia podlegają przepadkowi,

Przepadek — por. uwagi przy art. 21.

• 1. Kto wyrabia lub rozpowszechnia przedmioty, mogące robić wrażenie pieniędzy lub papierów wartościowych,

podlega karze grzywny do 200 złotych.

• 2. Przedmioty powyższe podlegają przepadkowi.

Przepadek — por. uwagi przy art. 21.

PRZEPISY KOŃCOWE.

Art. 64.

Wykonanie prawa o wykroczeniach porucza się Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Ministrowi Sprawiedliwości.

Art. 65.

Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie równocześnie z przepisami wprowadzającemi kodeks karny i prawo o wykro­czeniach — z dniem 1 września 1932 r.

SKOROWIDZ ALFABETYCZNY

DO KODEKSU KARNEGO, PRAWA O WYKROCZENIACH
ORAZ KOMENTARZA

UKŁADU

D^KA ALFREDA LANIEWSKIEGO

(Cyfry tłustym drukiem oznaczają artykuły kodeku karnego; cyfry z do-
datkiem litery „w“ — artykuły prawa o wykroczeniach; inne cyfry —
stronnice książki.)

Abolicja 55.

Absorpcja kary 92.

Actio libera in causa 73.

Administracja państwowa 117.

Adopcja — w związku z nierządem 205.

Adresat — w związu z naruszeniem tajemnicy 253.

Adwokat — w związku z fałszywem oskarżeniem 242.

Afekt — przy zabójstwie 323, — w związku z uderzeniem 337, — ponadto patrz „wzruszenie¹*.

Afisze 169.

Agent dyplomatyczny 185, 186.

Agents provocateurs 184.

Agitacja 180.

Akcesoryjna wina 35.

Akcje — podrabianie, przerabianie 273.

Akt — głosowania 224, — religijny, znieważenie 271, przeszka­dzanie 174.

Aktywa — zatajenie 385.

Akuszerka 70, — niezdolność do wykonywania zawodu 120. Alarm — w związku z zakłóceniem spokoju 28 w.

Alimentacje 296.

Alkohol — udzielanie 341.

Alkoholizm 72, — chroniczny 75, 160, 162, 163, — w związku z nierządem 298.

Alkoholiczna przestępność 162.

Alkoholiczne zatrucie 75.

Altruizm 71.

Ambasador 195.

Amnestja 138.

Amunicja 8, 40 w, 41 w, 185, — w związku z niebezpieczeń­stwem powszechnem 222.

Analfabetyzm — wśród więźniów 99.

Anormalność 71, 163.

Antydotum — przy usiłowaniu 85.

Aptekarz — udzielanie trucizny 342, — w obcem wojsku 187.

Areszt 37, — zastępczy 37, — domowy 12, 106, 248.

Armja — polska 188, — nieprzyjacielska 186, 188.

Artykuły — żywności, dostawa 190, dozór nad niemi 69, — pierwszej potrzeby w związku z oddziaływaniem na cenę 268, 269.

Ateizm 270.

Autobus — uniemożliwienie korzystania 320.

Automat — wyłudzenie działania 265.

Badanie kontrolne 44.

Bakterje 317.

Banda 36, 264, — w związku z powszechnem niebezpieczeń­stwem 317.

Bandera — obcego państwa 112, — znieważenie 153.

Bankructwo — w związku z nierządem 302. (Pozatem patrz „upadłość").

Barwa państwowa 195, — wedle rozporz. z 13/12 1927 r. 12.

Bezbronność — przy zaborze mienia 259.

Bezinteresowność 235.

Bezkarność — przy zbrodniach stanu 97, — w związku z fałszo­waniem pieniędzy 180, — w związku z niebezpieczeństwem 345, — w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 219, — w związku z wyjawieniem tajemnicy 354.

Bezpieczeństwo Państwa polsk. 56, 8, 199.

Bezprzytomność — w związku z nierządem 298.

Bezradność — w związku ze znęcaniem się 246.

Bezrobotny 108.

Bieg przedawnienia 170, — przeciw posłowi 171.

Biegły — użycie przemocy, groźby, napaści 149.

Bliski 91, — w związku z utrudnianiem postępowania 148, — w związku z udzielaniem pomocy 247, — w związku z groźbą 250.

Bluźnierstwo 172.

Błąd — co do okoliczności 20, — przy obronie koniecznej 78, — w związku z nierządem 299, — w związku ze spędzeniem płodu 332, — wprowadzenie władzy w błąd 245, — wprowa­dzenie w błąd w celu osiągnięcia korzyści majątkowej 264, — 20 w, 52 w.

Bóg — bluźnierstwo 172.

Bójka 240, 241.

Ból fizyczny 233.

Brat — w związku z nierządem 206.

Broń 8, 164, 40 w, 41 w, — odnośnie do zbrojnego związku 167, — w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 222, — w związku z bójką 241, — dostarczanie broni 105, — konfiskata broni 123.

Brutalność sprawcy 105.

Budowa 87.

Budowla — zawalenie się 215, — wojskowa w^r związku ze szpie­gostwem 202.

Budowniczy 64.

Bunt więźniów 36.

Byt państwa 118.

Całość państwa 118.

Celka 99.

Cena — oddziaływanie na nią 170.

Cesarski patent — z 20/4 1854 8, — z 24/10 1832 8, — z 3/12 1852 9.

Charakter sprawcy — w związku z wymiarem kary 54, — w związku z zawieszeniem kary 61, — nieletniego 71.

Charge d’affaires 195.

Chciwość 71, 105.

Chęć zemsty 63.

Chęć zysku 33, 34, 40, 65, — w związku z wymiarem grzywny 42, — w związku z utratą praw 47, — w związku z nierzą­dem 207, 208, 306, —• przy spędzeniu płodu 331,—w związku z udzieleniem trucizny 342, — w związku z doprowadzeniem do niekorzystnego rozporządzenia mieniem 374, — przy udaremnianiu przetargu 283.

Chirurg — niezdolność do wykonywania zawodu 120.

Chłosta 99.

Chorągiew — obcego państwa 112, — 192, — wedle rozporz. z 13/12 1927 r. 12.

Choroba — psychiczna 17, 158, 167, w związku z zabójstwem 325, spowodowanie 235, przy odroczeniu kary 99, — fi­zyczna, przy odraczaniu kary 99, — w związku z nierządem 298, — zaraźliwa 315, — nieuleczalna, spowodowanie 235,— weneryczna 245, — wedle rozp. z 11/12 1918 r. 9, — zara­źliwa zwierzęca 11.

Ciała samorządowe — w związku z utratą praw publicznych 45.

Ciała ustawodawcze — w związku z utratą praw publicznych 45, — przestępstwa przeciw ciałom ustawod. 218.

Ciąża 332.

Ciemnica 99.

Ciemnota 34, 83, 23.

Ciepło — w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 217, — utrudnienie działania 224.

Cmentarz — znieważenie 271.

Cudzołóstwo 51.

Cudzoziemiec — stosowanie ustawy 4, 5, 9, 10, — popełniający wykroczenie 404.

Culpa 62, — in eligendo 191.

Cywilizacja 158.

Cywilne bezprawie 72.

Czas — popełnienia 1, 2, 50, — wyrokowania 2, — wymiaru kary 41, — trwania zamknięcia w zakładzie dia niepoprawnych 84, 166, — w związku z przedawnieniem 168, 169, 86, 87, 89.

Czasopismo, w związku z nawoływaniem do wojny zaczepnej 195.

Czerpanie zysków z nierządu 209.

Cześć 91, — Prezydenta Rzp. 125, — religijna, znieważenie 173.

Czyn 48, 2, 6, — zabroniony pod groźbą kary 1, 49, popełniony przez nieletnich 69, 70, 71, 73, 76, 78 — w odniesieniu do sprawcy nieodpowiedzialnego 79, — karygodny 47, — po­pełniony bez rozeznania 69, — nierządny 203, 298, 204, 205, 207, 212, — w związku z nietykalnością cielesną 336, — w związku ze środkiem zabezpieczającym 85.

Czynienie mienia niezdatnem 263.

Czynność sędziowska — w związku z przedawnieniem 87.

Czynność urzędowa 129, 130, — w związku z przywłaszcze­niem uprawnień urzędnika 136, — podstępne wykonywa­nie 137.

Czynności przygotowawcze 36, 82, 83, 183, — przy zbrodniach stanu 96, 180, 185, — w związku z podżeganiem i pomocni­ctwem 89, — w związku z rozpowszechnianiem pism 256, — w związku z fałszowaniem pieniędzy 276, — w związku z fał­szowaniem dokumentów 283, — w związku z powszechnem ubezpieczeństwem 218, 318, — przy rabunku 365, — w związku ze szpiegostwem 202.

Czynny żal 51 — przy usiłowaniu 84, — podżegacza, pomocnika 90, — przy zbrodniach stanu 97, 183, — przy fałszywych zeznaniach 239, 240, — w związku z fałszowaniem pienię­dzy 277, — w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 317, — przy wykroczeniach 405.

Czystość rasy 303.

Daltonista 333.

Darowanie kary 41, — sędziowskie 79, 138, — w związku z utratą praw 124, 52, — w związku z przywróceniem praw 53, — w związku z warunkowem zwolnieniem 138, 144, — nielet- niem 149, — w związku z zatarciem skazania 90, — w związku z fałszywemi zeznaniami 142.

Degenerat 160, — degeneracja 163.

Deizm 270.

Delicta iuris gentium 56, 9, 59, — w związku z przepadkiem przedmiotów 123.

Delictum putativum 86.

Delit manąue 83.

Demonstracja 180, — przeciw sądowi 229.

Denuncjacja — w związku ze szpiegostwem 49, 205.

Depesza — w związku z naruszeniem tajemnicy 353.

Deportacja 60, 158.

Determinizm 71.

Dobro — państwa poi. 5, 197, — poświęcone, chronione 22.

Dochodzenie 130, — w związku z przedawnieniem 169.

Dogmaty — lżenie, wyszydzanie 173.

Dokument 91, 187 do 194, — w stosunku z obcem państwem 107, — głosowania 118, — na okaziciela 175, — uszkodzenie, ukrywanie 189, — w związku z dochodzeniem pokrytej na­leżności 267, — handlowy, uszkodzenie, ukrycie 281.

Dolus 62 ,— directus 63, — eventualis 63, 64, 82, przy fałszy- wem oskarżeniu 242, w związku z rzeczami uzyskanemi z przestępstwa 259, w związku z niebezpieczeństwem po- wszechnem 312, w związku z urządzeniami użyteczności pu­blicznej 321, w związku z narażeniem na niebezpieczeństwo 340, — repentinus 82, — indirectus, przy zabójstwie 323, — praemeditatus 198.

Dom — pracy przymusowej 43, 83, 165, zwolnienie 83, — scha­dzek 300, 304, — wdarcie się do domu 252.

Donatio remuneratoria 235.

Doniesienie 242.

Doprowadzenie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem 266.

Dostarczanie broni związkowi zbrojnemu 167.

Dostawa — dla wojska 105, — dla wojska nieprzyjacielskiego 187.

Dostawca 105.

Dowód — prawa 91, — prawdy, przy zniewadze 255, — niewin­ności 145, — tożsamości 196.

Dozór — w razie warunkowego zwolnienia z zakładu popraw­czego 75, — odpowiedzialny nad nieletnimi 69, 151, — poli­cyjny w związku ze szpiegostwem 117, 210, 211, w związku z zawieszeniem kary 144, — ochronny w związku z zawie­szeniem kary 62, 63, przy warunkowem zwolnieniu 66, — nad artykułami żywności 328.

Dozorca — w związku z uwolnieniem pozbawionego wolności 250.

Druki — rozpowszechnianie 155, 157.

Drzewo 54 w.

Duchowny — w obcem wojsku 187, — znieważenie 132, — na­paść 133, — w związku z obowiązkiem denuncjacji 205.

Dwużeństwo 197.

Dynamit 319.

Dyplomatyczne — ciało 191, — stosunki 108, 194, — przedsta­wicielstwo 193, w związku z napaścią 111, znieważenie 132, napaść 133.

Dyskrecjonalna władza sędziego 132, 240.

Dyscyplina wojskowa — związku zbrojnego 264.

Dyscyplinarna — droga 157, 143, 144, 145, odnośnie do nielet­nich 78, — dyscyplinarne przestępstwo 242, — dyscypli­narna władza w związku z samoobwimeniem 245.

Działanie 48, — przestępne 3, 82, — przeciw Państwu polsk. 99, — wojenne 186, — na korzyść nieprzyjaciela 100, — wojenne przeciw Państwu polsk. 101, — zbrojne 102, — na szkodę Państwa polsk. 106, — przeciw państwu obcemu 108, — na szkodę 269, — na szkodę wierzycieli 278, — na szkodę przez urzędnika 286, — zmuszanie do działania 251, — zbiorowe w związku z wymuszeniem na urzędniku 231.

Dzieci 91, — zamiana 289, — handel dziećmi 9, — nierząd z dzieckiem 121, — porzucenie 200, — niedonoszone 330, — w związku z nierządem 212.

Dzieciobójstwo 226.

Dzwonek alarmujący 79.

Egzekucja — wyroku karnego 142, — udaremnienie 282.

Egzekutor 78, 234, 235, 238, — w związku z nieprzyzwoitem za­chowaniem się 228.

Ekspiacja winy 139.

Eksportacja zwłok 266.

Eksterytorjalność 54.

Ekstradycja 56, 57, 9, 10.

Ekwiwalent kary — w związku z zawieszeniem kary 139.

Elektrownia — utrudnienie działania 322.

Elektryczność — uszkodzenie 315.

Energja — w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 217, — elektryczna wedle ustawy z 9/4 1900 r. 9.

Epilepsja 72, 160.

Eskonter 289, — w związku z dochodzeniem pokrytej należno­ści 375.

Estetyka etyczna 71.

Excessus defensionis — patrz obrona konieczna.

Exequatur 195.

Fabryka — w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 217.

Falsyfikat pieniądza 273, 275.

Fałszywe dowody 144.

Fałszywe oskarżanie 143, — siebie samego 146.

Fałszywe wiadomości — rozpowszechnianie 170, 171.

Fałszywe zeznania 8, 140, do 142, — wymiar kary w razie recy­dywy 136, — w związku z zatarciem skazania 174, — po­wtórzenie fałszywych zeznań 239.

Fałszywy materjał dowodowy 246.

Fałszowanie — pieniędzy 36, 9, 272, — papierów wartościowych 9, 272, — biletów bankowych 9, — znaków urzędowych 272, — narzędzi mierniczych 272.

Faworyzowanie wierzycieli 388.

Flaga 53, — znieważenie 153.

Folie erotiąue 70.

Forma republikańska w związku z lżeniem, wyszydzaniem 252.

Foule criminelle 261.

Funkcjonarjusz władzy bezpieczeństwa jako prowokator 184.

Funkcja publiczna 354.

Furtum usus 423, — w związku z naruszeniem tajemnicy 352.

Gaz — uszkodzenie 315.

Gazownia — utrudnianie działania 322.

Gazy — w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 216.

Giełda — 268.

Ginekolog — niezdolność wykonywania zawodu 121.

Głosowanie — tajne 226, — w sprawach publicznych 118 do 124.

Godło 192, — obcego państwa 112, — znieważenie 153, — wedle rozporz. z 13/12 1927 r. 12.

Godność osobista — obraza 256.

Gorączka 72, 74, — w związku z nierządem 298.

Gorący uczynek 363, — w związku z prawem polowania, rybo- łostwa 271.

Gospodarstwo — lasowe, rolne 379.

Gra — w związku z pogorszeniem położenia majątkowego 273, 275, — hazardowa 61 w.

Grób — w związku ze znieważeniem zwłok 266.

Gromadzenie — broni, amunicji 222.

Groźba 91, — w związku z działaniem przeciw Prezydentowi Rzp. 94, — w związku z czynnościami Sejmu, Senatu, Zgr. Naro­dowego 114, — w związku z czynnościami zrzeszenia prawa publicznego 115, — w związku z czynnościami posła, sena­tora 116, — w związku z mandatem członka zrzeszenia prawa publicznego 117, — w związku z głosowaniem 119, 120, — w związku z czynnościami rządu, ministra, sądu 126, — celem zmuszenia urzędnika 129, 130, — w stosunku do świadka 149, — w stosunku do biegłego 149, — w sto­sunku do tłumacza 149, — w stosunku do ławnika 149, — w stosunku do przysięgłego 149, — w związku z uwolnię-

Kodeks karu niem się 150, — w związku z nierządem 204, — w związku ze spędzeniem płodu 332, — popełnieniem przestępstwa 250, — w związku ze zmuszeniem 251, — przy zaborze mie­nia 258, 259, — w związku z osiągnięciem korzyści majątko­wej 261, — wobec właściciela lasu i t. d. 271.

Grzywna 37, 32, 33, 37, 57, 114, — wymiar 42, 56, — kumula­tywna 107, — nieściągalność 43, 131, 8 w, — odroczenie ściągnięcia 109, — rozłożenie na raty 109, — zamiana na więzienie 43, — zapłata grzywny 43, 113, — częściowe ui­szczenie 43, 113, — w związku z zatarciem skazania 173, — w związku ze szpiegostwem 209.

Gwałt — publiczny 350, — na osobie 261, — przy zaborze mie­nia 258, 259.

Halucynacja 70.

Hałas 28 w.

Hańba 66, — w związku z zatajeniem dowodów 145.

Handel — obcemi walutami 52, — niewolnikami 9, 249, — ko­bietami 11, 9, 211, przez przestępcę zawodowego 137, — dziećmi 11, 9, — środkami odurzającemu 9, — wydawni­ctwami pornograficznemu 9.

Herb 195.

Histeroepilepsja 160.

Homoseksualizm 51, 52, 207.

Hostja 271.

Humanitaryzm 31, 32.

Hypnotyzm — w związku z nierządem 299.

Identyczność — osoby 285.

Idjota 70.

Imbecilitas 160.

Impotencja 293.

Indeterminizm 71.

Index lectionum — podrabianie 281.

Indywidualizm 31.

Indywidualizowanie — w związku z przywróceniem praw 127.

Indywidualność sprawcy 33.

Inicjator — w związku z fałszowaniem pieniędzy 180, —
w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 219.

Instrumentu sceleris 122.

Instynkt — zbrodniczy 45.

Instytucje prawa publicznego — w związku z utratą praw^T 45.

Intelekt 32, 33, 64, 73, — nieletniego 38, — wpływ alkoholu 162.

Interes — Państwa polsk. 5, — zewnętrzny 186, w związku z utratą praw 47, — państwa obcego 98, — służbowy 235, — publiczny, prywatny 255, w związku z wyjawieniem tajem-

nicy 254, w związku z uszkodzeniem mienia 263, w związku z przekroczeniem władzy 286.

Interpelacja — logiczna 66, — subjektywistyczna 68.

Inżynier wedle ustawy z 21/9 1922 r. 10.

Iuramentum promissorium 391.

Izba — rolnicza 218, — handlowa 218, — rzemieślnicza 218, — adwokacka w związku z fałszywem oskarżeniem 242.

Jawność rozprawy 257.

Jeniec wojenny — ułatwienie ucieczki 103, 189.

Kajdany 99.

Kalectwo — trwałe 89, — spowodowanie 235, — w związku ze znęcaniem się 344.

Kaleka — w związku z karą zastępczą 112.

Kanalizacja — utrudnianie działania 224.

Kandydat — przy głosowaniu 225.

Kaplica — znieważenie 271.

Kara 47, w związku z przedawnieniem 172, — dodatkowa 114, 44, 37, 38, przy karze śmierci 95, przy zbiegających się prze­stępstwach 34, przy zbiegu przepisów ustawy 36, przy nie­letnich 76, w związku z wykroczeniem 404, — śmierci 48, 12, 33, 199, w związku z utratą praw 47, 52, przy nadzwy­czaj nem złagodzeniu kary 59, odnośnie do nieletnich 73, w związku z przedawnieniem 86, 89, przy zbrodniach stanu 93, 101, 102, w związku z targnięciem się na Prezydenta Rzp. 94, przy zabójstwie 225, — wymierzona, niewykonana 2, — odbyta 11, — zasadnicza 12, 33, 37, 98, w związku z za­wieszeniem 10, 61, 139, w związku z przedawnieniem 172, — łączna 31, 33, 93, 94, 96, — więzienia 31, 39, — aresztu 31, 40, — główna 98, — pieniężna, patrz „grzywna" — elastycz­ność kary 100, — podzielność kary 100, — zastępcza 109, 10 w., zaniechanie kary zastępczej 43, w związku z zawie­szeniem 61, 140, — alternatywna 112, 140, — wykonanie kary śmierci 100, 38, — indywidualizacja kary 130, — dy­scyplinarna 228.

Karabin 86.

Kasa chorych 117.

Katastrofa — budowlana 64, — komunikacyjna 215.

Kazirodztwo 206, — wobec nieletniego 121.

Kierowanie postępowaniem 17, 18, — w związku z nierządem 203, — przez nieletniego 69.

Kierowanie — zgromadzeniem 164, — związkiem tajnym 165, — związkiem przestępnym 166, — związkiem zbrojnym 167.

Kierowca — samochodu 66, 74, (ponadto patrz „szofer").

Kierownik — warsztatu gospodarczego 392.

Klauzula generalna — przy delicta iuris gentiums 59.

Klucze 62 w.

Kobieta — handel 9, — brzemienna przy wykonaniu kary śmierci 100, — w związku ze spędzeniem płodu 231, 232, 233, 234.

Kodeks — wojskowy 178, — karny 1930 r. 7, — kamy 1871 r. 8.

Kodycyl — w związku z fałszowaniem dokumentów 282.

Kokaina — udzielanie 342, — kokainizm 163.

Koleje 117, — uniemożliwienie korzystania 320.

Kolekcjonowanie falsyfikatów 275.

Kolektywna wina 35.

Komisja — wyborcza 221, 226, — komisje Sejmu, Senatu 218.

Komunikacja 223, — lądowa, katastrofa 215, — powietrzna, ka­tastrofa 215, — wodna, katastrofa 215.

Konfident 91, 184.

Konfiskata — pieniędzy 122, — papierów wartościowych 122, — w związku ze szpiegostwem 203.

Konspiracja polityczna 264.

Konstytucja 184, — czynności Sejmu, Senatu 217, — czynności zrzeszeń prawa publicznego 218, — w związku z głosowa­niem 118, — w związku z pojęciem narodu 251.

Konsul 195, — znieważenie 132, — napaść 133, — konsularna służba 191.

Konwencja haska 188, 194.

Konwencje międzynar. — w związku z podrabianiem znaków wartościowych 278.

Kopalnie — w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 217.

Korespondencja — w związku z naruszaniem tajemnicy 253.

Korpus ochotniczy 188.

Korzyść majątkowa 65, 107, 108, — udzielanie, przyjmowanie, żądanie w związku z głosowaniem 121, 122, 123, — udzie­lanie urzędnikowi 134, 135, — przy użyciu przemocy, groźby 261, — w związku z doprowadzeniem do niekorzystnego rozporządzenia mieniem 266, — w związku z wprowadzeniem w błąd 264, — udzielanie korzyści na szkodę wierzycieli 279, — w związku z przekroczeniem władzy 286, — w związku z poświadczeniem nieprawdy 287, — przyjmo­wanie przez urzędnika 290.

Korzystanie — z dowodów tożsamości 196, — z urządzeń użytecz­ności publicznej 223.

Kościół — znieważenie 271.

Kostnica — w związku ze znieważeniem zwłok 266.

Kradzież 257, — wymiar kary w razie recydywy 135, — w związku z zabieraniem zwłok 267, — leśna wedle ustawy z 7/5 1874 r. 9. ponadto patrz „zabór".

Krematorjum — w związku ze znieważeniem zwłok 265.

Krewny 91, — w związku z nierządem 206, — w związku z obo­wiązkiem denuncjacji 205.

Krucyfiks — znieważenie 271.

Kruszec 175.

Krypta — w związku ze znieważeniem zwłok 266.

Krytyczne położenie — w związku z nierządem 205.

Krytyka — w z wiązu ze zniewagą 357.

Księgi — handlowe, uszkodzenie, ukrycie 281, — stanu cywil­nego 24 w, 25 w.

Księgowość — nieprowadzenie 280, — prowadzenie niezgodne z prawdą 281.

Kumulacja kary 91.

Kupler 302, — kuplerstwo 208.

Kupno — rzeczy uzyskanej z przestępstwa 258.

Kuratela — w związku z nierządem 205.

Kurator 38, 69, 73, 75, — działający na szkodę 377.

Kwiaty 55 w.

Leczenie — w zakładzie leczniczym 163.

Legalizacja narzędzi mierniczych 280.

Lekarz 81, 95, 167, — niezdolność do wykonywania zawodu 120, — w obcem wojsku 187, — w związku z fałszywem oskarżeniem 242, — poświadczający nieprawdę 192, — w związku ze spędzeniem płodu 233, — udzielanie trucizny 342, — w związku z wyjawieniem tajemnicy 353, 355, — lekarska kontrola 44.

Lekceważenie 228, 251, 18 w.

Lekkomyślność 64, 66, — lekkomyślne pogorszenie położenia ma­jątkowego 273.

Lex — generalis, specialis 97.

Liberalizm 33, 40.

Lichwa — wojenna 269, wedle ustawy z 2/7 1920 r. 10. — to­warowa 269, 268, — kredytowa 268.

Lico czynu 237.

List — w związku z naruszeniem tajemnicy 352.

Lista — głosujących 118 — kandydatów 223.

Lokal — wyborczy 222, 223, — wdarcie się do lokalu 252. Losowanie — w związku z pojedynkiem amerykańskim 229. Lotnicze prawo 13, 80.

Loże wolnomularskie 262.

Lżenie — Narodu, Państwa polsk. 152, — wyznania 173.

Łaska 55, 95, 124, 138, — przy wyroku śmierci 100.

Ławnik — użycie przemocy, groźby, napaści 149.

Łódź 53.

Łowieckie prawo 12.

Łowienie zwierząt 378.

Magazynowanie towarów 268.

Magja czarna 84.

Malum passionis — przy wymiarze grzywny 100.

Małżeństwo 65, 197, 198, — w związku ze zmianą stanu cywil­nego 290.

Małżonek 91 — w związku z chorobą weneryczną 245, — w związku z obowiązkiem denuncjacji 206.

Mamka — w związku z chorobą weneryczną 343.

Mandat — poselski, senatorski, w związku z przedawnieniem 170, wywieranie wpływu na mandat 116, — członka zrze­szenia prawa publicznego 117.

Manja — wielkości 70, — prześladowcza 70.

Marynarka — znieważenie 127.

Maszynista kolejowy 74.

Materjały — wybuchowe 115, 185, 263, 39 w, 40 w, w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 216, 222, — łatwo palne 263, w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 216, — wedle ustawy z 9'6 1884 r. 9.

Matka — zabijająca dziecko 226.

Melancholja 160.

Międzynarodowe — umowy 9, — w związku z przepadkiem przed­miotów 50, — czynniki 180, — konflikty 192.

Miejsce — działania, popełnienia 50, 54, 6, 7, 8, 9, 11, — głoso­wania 223, — uwięzienia 150, — spoczynku zmarłego 168, — obrzędów religijnych, znieważenie 173, — publiczne 177.

Mienie 81, 257, 258, 259, 262, 263, 264, 266, 39 w, 40 w, 57 w. — w związku z rzeczami uzyskanemi z przestępstwa 258, — w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 216, — po­wierzone 262, — znalezione 262, 56 w. — zajęte 282, — licytowane 283.

Mierniczy 230, — poświadczający nieprawdę 286.

Mieszkanie — wdarcie się 252, — wyłudzenie 265.

Milicja 188.

Minister — usunięcie, zagarnięcie władzy 95, — wpływ na czyn­ności 126.

Ministerstwo Sprawiedliwości 56, 58, 10, 61, — w związku z wa- runkowem uwolnieniem 144.

Mniejszość narodowa 185.

Mobilizacja 190, w związku z ogłaszaniem wiadomości 207.

Modlitwa — przeszkadzanie 272.

Monarchja 180.

Monopole państwowe 117.

Morał insanity 71.

Morderstwo 323.

Morfina — udzielanie 342.

Morfinista 43, 160, 163, — w związku z nierządem 299.

Mowa — pozbawienie 235.

Mściwość 71.

Mumja — w związku z zabieraniem zwłok 267.

Mundur — w związku z przywłaszczeniem uprawnień urzędnika 236.

Nabożeństwo — znieważenie 271.

Nabywanie — pieczęci 36, — rzeczy z przestępstwa 160, 161, — środków technicznych w związku z fałszowaniem pieniędzy 179, — pieczęci, stempli 188, — znaków wartościowych 181 — znaków wartościowych umorzonych 182, — środków technicznych w związku z podrabianiem znaków urzędo­wych 184.

Naczelnik — obcego państwa, napaść 111.

Nadanie posady — w związku z głosowaniem 224, — podstępne uzyskanie 236.

Nadużycie — zawodu przy popełnieniu przestępstwa 48, w związku z udzielaniem trucizny 342, — stosunku zależno­ści w związku z nierządem 205.

Nadzór 199, 200, — w związu z nierządem 212.

Nadzwyczajne złagodzenie kary patrz „złagodzenie nadzwyczajne kary“.

Najbliższy 91, — w związku z fałszywemi zeznaniami 141, — w związku z zatajeniem dowodów 145, — w związku z utrud­nianiem postępowania karnego 148, — w związku z obo­wiązkiem łożenia 201, — w związku z zaborem mienia 257, — w związku z przywłaszczeniem 262, — w związku z oszustwem 264.

Nakaz — kamy, w związku z przedawnieniem 172, — areszto­wania w związku z pozbawieniem wolności 346, — władzy, w związku z uwolnieniem się 150, w związku z uwolnieniem pozbawionego wolności 151.

Nakłanianie — do popełnienia przestępstwa 26, w związku z pro­wokacją 30, — do fałszywych zeznań, w związku z zalicze­niem na poczet kary 132, — do nierządu 210, w związku ze szpiegostwem 212.

Należność — w związku z wyłudzeniem 265.

Nałóg 37, 43.

Namowa — do targnięcia się na życie 228.

Napad bezprawny 33, 77.

Napaść — na naczelnika, przedstawiciela obcego państwa 111, — na Prezydenta Rzp. 125, — na urzędnika 133, — na osobę pomocniczą 133, — na przedstawiciela dyplomatycznego 133, — na konsula 133, — na duchownego 133, — w sto­sunku do świadka 149, — w stosunku do biegłego 149, — w stosunku do tłumacza 149, — w stosunku do ławnika 149, — w stosunku do przysięgłego 149.

Napastnik 77.

Napisy — ostrzegające 35 w.

Napoje — wyłudzenie 265, — wyskokowe 42, 82, 163.

Narażenie — Państwa 108, — życia 242, — na utratę zaufania 255, — się na niebezpieczeństwo 22.

Narkotyk 48, 72.

Naród polski — lżenie, wyszydzanie 152.

Narodowość — podmiotowa 54, — przedmiotowa 55, 57.

Naruszenie — obowiązku służbowego 184, 135, — czynności na­rządu ciała 236, — nietykalności cielesnej 239, — miru do­mowego 350, — tajemnicy 253, 254, — czci 355, — god­ności osobistej 358, — prawa polowania 270, — prawa ry- bołóstwa 270.

Narzędzia — miernicze, ulegające zniszczeniu 117, konfiskata 123, podrabianie, przerabianie 185, — w związku z bójką 241, — przestępstwa w związku z prawem polowania, rybo- łostwa 271.

Następstwa — czynu 35, 15, w związku z bójką, pobiciem 338, — działania 64.

Naśladownictwo pieniędzy 273.

Nauczyciel — w związku z nierządem 301, — w związku z na­rażeniem na niebezpieczeństwo 340.

Nawiązka przy wykroczeniach 407.

Nawoływanie — do popełnienia przestępstwa 86, 154, 155, — do wojny zaczepnej 113, — do nieposłuszeństwa 156, 157.

Nędza — doprowadzenie 201, — przy zaborze mienia 257, — w związku z przywłaszczeniem 262.

Neurastenja 160.

Neutralność — naruszenie 192, 194, — zabezpieczenie 110.

Niebezpieczeństwo 310, — powszechne 215 do 224, — dla życia, zdrowia, mienia 216, — dla porządku prawnego 42, 43, 79, 80, w związku z umieszczeniem w zakładzie dla niepopraw­nych 84, 166, — dla państwa 184, — dla wymiaru sprawie­dliwości 241, — pożaru, zalewu, katastrofy, zawalenia się 215, — śmierci w związku z uchylaniem się od starań 202, — dla życia 242, 247, — w związku z poznaniem 295, 243, — dla życia i zdrowia 33 w, 34 w, 37 w, — zbiorowe 339.

Nieczystość 38 w.

Niedbalstwo 66, 20, — w związku z zatajeniem dowodów 244, — w związku z rzeczami uzyskanemi z przestępstwa 260, — w związku z niebepieczeństwem powszechnem 313, — przy pozbawieniu wolności 288.

Niedopełnienie obowiązków przez urzędnika 286.

Niedorozwój psychiczny 17, 147, 158, — w związku z wymiarem kary 129, — w związku z zabójstwem 325, — w związku ze znęcaniem się 344.

Nieletni 32, 33, 38, 39, — przestępstwa przeciw nieletnim w związku z utratą praw 49, — postępowanie przeciw nielet­nim 69 do 78, 6 w, — w związku z nawoływaniem do nie­posłuszeństwa 158, — uprowadzenie 199, — w związku z nierządem 212, 213, — w związku ze znęcaniem się 246, — dopuszczanie do przestępstwa nieletniego 17 w.

Niematerjalna wartość rzeczy 272.

Nienaganne życie — w związku z przewróceniem praw 53.

Nienormalność w związku z uprowadzeniem 199, — w związku z porzuceniem 200.

Nieodpowiedzialny sprawca 79, 158, 85.

Nieostrożność 67, 20.

Niepłacenie podatków 254.

Niepoczytalność sprawcy 70.

Niepodległy byt Państwa polsk. 93, 179.

Niepokój publiczny 170.

Niepoprawni 42, 44, — nieletni 153.

Nieposłuszeństwo — nawoływanie 156, 157.

Nieprawda — przy zeznaniach 140.

Nieprzytomność 72, — w związku z uprowadzeniem 199, — w związku z porzuceniem 200, — przy zaborze mienia 259.

Nieprzyzwoite zachowanie — w urzędzie 128.

Nierząd 203 do 214, — zarobkowy 302, — zawodowy 210, 211, — nierządny czyn 65, przeciw nieletniemu 121.

Niestałość charakteru — w związku z wymiarem kary 129.

Nieślubne — dziecko w związku ze zmianą stanu cywilnego 290, — ojciec, w związku z obowiązkiem łożenia 296, przy dzieciobójstwie 325.

Nieświadomość bezprawności czynu 20.

Nietykalność cielesna 33, 261, 334, 239, — naczelnika, przedsta­wiciela obcego państwa 194.

Nieumyślne — popełnienie 13, 4 w, — przestępstwo 14.

Nieumyślne działanie — przy dostawie dla wojska 105, — w związku z uwolnieniem pozbawionego wolności 151, — w związku z niebezpieczeństwem pożaru, zalewu, zawalenia się, katastrofy 215, — w związku z niebezpieczeństwem po- wszechnem 216, 217, — przy spowodowaniu śmierci 230, — przy pozbawieniu wzroku, słuchu i t. d. 235, — przy spo­wodowaniu kalectwa, choroby 235, — przy uszkodzeniu ciała 236, 237, — przy narażeniu na niebezpieczeństwo 242, — przy porzuceniu 243, — przy przekroczeniu wła­dzy 286, — przy ujawnieniu tajemnicy 289.

Nieważność małżeństwa 198.

Niewinna osoba 243.

Niewolnik 9, — handel 249, — niewolnictwo 249.

Niewypłacalność 273, 274.

Niezdolność — do wykonywania zawodu 48, — do pracy 235, — pojmowania działania 266.

Nieznajomość ustaw karnych 76.

Niszczenie — korespondencji 253.

Notarjusz — w związku z fałszywem oskarżeniem 242, — po­świadczający nieprawdę 286.

Nóż — w związku z bójką 241.

Obawa — przed odpowiedzialnością kamą w związku z utrudnia­niem postępowania karnego 148, — groźby 250.

Obciążanie — majątku 273, 275, — mienia zajętego 282.

Obieg przedmiotów, oddziaływanie na niego 170.

Obietnica korzyści urzędnikowi 134.

Objektywizm 67.

Objektywne waumki wyższej karygodności 34.

Obligatoryjność — utraty praw publicznych i obywatelskich ho­norowych 119, — utraty prawa wykonywania zawodu 120.

Obmowa 356.

Obowiązek — łożenia 201, — troszczenia się 242, 243, — nadzoru 242, 243.

Obóz jeńców 249.

Obraza osobista — urzędnika 232, — w związku z uderzeniem 336, — godności osobistej 256.

Obrona konieczna 33, 21, — przekroczenie granic 39, 77, 21, — w związku z samouwolnieniem się 248, — w związku z bójką 338, — w związku z pozbawieniem wolności 346.

Obrót artykułami żywności 52.

Obrzęd — lżenie, wyszydzanie 173, — żałobny, przeszkadzanie 168.

Obserwacja w związku z umieszczeniem w zakładzie leczniczym 164.

Obszar państwa polsk. 3, 10, — oderwanie 93, 179, — w związku z napaścią na przedstawiciela obcego państwa 111, — w związu ze znieważeniem obcego godła 112, — obszar wa­rowny w związku ze szpiegostwem 204, 208.

Obwinienie 241.

Obywatel polski — stosowanie ustawy 4, 9, 5, — przyjmowanie obowiązku w wojsku nieprzyjacielskiem 101, ■— rozpo­wszechnianie wiadomości 109.

Obywatelstwo sprawcy 8.

Ochrona — społeczeństwa 98, — tajemnicy głosowania 226, — ciała, zdrowia 335.

Oczernianie 356.

Odbycie kary 41, — zagranicą 55, — w związku z utratą praw 124, 52, — w związku z przywróceniem praw 53, — w związku z recydywą 60, 136, — w związku z warunkowem zwolnieniem 68, — w związku z umieszczeniem w zakładzie leczniczym 82, — w związku z umieszczeniem w zakładzie dla niepoprawnych 84, — w związku ze wstrętem do pracy 83, — w związku z zatarciem skazania 90, — za skazanego 148.

Odebranie sobie życia 229.

Odpłata 36, 139, — przy umieszczaniu w zakładzie poprawczym 148, 152.

Odpowiedzialność — sprawcy 33, — zmniejszona 39, — subjek- tywna 152, — przy umieszczaniu w zakładzie poprawczym 148, 152, — zasady odpowiedzialności 12 do 22, — zbio­rowa w związku ze zbiegowiskiem 261.

Odpowiedzialność kama 1, 6, — w związku z fałszywemi zezna­niami 141, — w związku z zatajaniem dowodów 145, — subjektywna, indywidualna w zastosowaniu do wykroczeń 404.

Odroczenie kary 99, 111, — w związku z przedawnieniem 89.

Odstąpienie od działania 25, 89.

Odurzające przetwory, substancje 11.

Odurzenie 74, — alkoholiczne 74, — z winy sprawcy 18, — w związku z pozbawieniem wolności 346.

Odwiedziny — więźniów 102, — aresztantów 106.

Odwołanie — warunkowego zwolnienia 67, 68, — zawieszenia umieszczenia w zakładzie poprawczym 73, — warunkowego zwolnienia z zakładu poprawczego 75, — fałszywych zeznań 239, 241.

Odwrócenie niebezpieczeństwa 220.

Odznaczenia 38, 46, 26 w.

Ogień 310, 263.

Oględziny sądowe 237.

Ogłoszenie 19 w, 60 w, — wyroku 38, 44, 51, odnośnie do nie­letnich 156, w związku ze zniewagą 255.

Ognisko 66.

Ogród 54 w, 55 w.

Ojcostwo — w związku z obowiązkiem łożenia 296.

Oko 333.

Okoliczności — towarzyszące popełnieniu przestępstwa w związku z zawieszeniem kary 61, odnośnie do nieletnich 71, — wpły­wające na karalność czynu 16, 69, — wpływające na wy­miar kary 55, — bez znaczenia w związku z fałszywemi ze­znaniami 142, — szczególnie niebezpieczne 217, — mające znaczenie prawne 287.

Okres — utraty praw 53, 128, — zamknięcia w zakładzie po­prawczym 72, 150, — próby, przy zawieszeniu kary 62, 141, 64, przy warunkowem zwolnieniu 143, 66, przy zawieszeniu umieszczenia w zakładzie poprawczym 73, 150.

Okręt 53, 59, 64, 81.

Opieczętowanie 237.

Opieka 199, 200, — w związku z nierządem 205, 212, ■— du­chowna więźniów 99.

Opiekun 69, 73, 75, 294, — działający na szkodę 377.

Opium 59, — udzielanie 342.

Opłata skarbowa — w związku z podrabianiem znaków urzędo­wych 183.

Oportunizm społeczny 168.

Opuszczenie 82.

Ordery 38, 46.

Ordynacja wyborcza 222.

Organ państwowy 128.

Organizacja 264, — giełd 268, — międzynarodowa 98, 99, — pracy 99.

Organizator porozumienia — przy zbrodniach stanu 184.

Oskarżenie fałszywe 143.

Oskarżenie prywatne 24, — przy uszkodzeniu ciała 237, — w związku z uderzeniem 239, — w związku z wdarciem się 252, — w związku z naruszeniem tajemnicy 253, — w związku ze zniewagą 255, 256, — w związku z uszkodze­niem mienia 263, — w związku z rzeczami niematerialnej wartości 272.

Oskarżyciel publiczny 184.

Osłabienie — pamięci 72, 162, — ducha obronnego Państwa 104, 189.

Ośmieszenie władzy 245.

Osoba — prawna polska 5, — wojskowa 91, — pomocnicza 129, znieważenie 132, napaść 133, w związku z wyjawieniem ta­jemnicy 254, — publicznego zaufania poświadczająca nie­prawdę 192, 193.

Oświetlenie 45 w.

Oszustwo 264, — w związku z nadzwyczaj nem złagodzeniem kary 134.

Otwarcie pism 253.

Oznaka — przywłaszczenie 26 w, — umorzenia 175, przy zna­kach wartościowych 182.

Pacjent — w związku z nierządem 301.

Pacyfistyczne tendencje 196.

Panika — podczas głosowania 223.

Państwo polskie — obszar 3, — lżenie, wyszydzanie 152, — państwo sprzymierzone 212.

Pan teizm 270.

Paranoia 70.

Paralityk 65, — w związku ze znęcaniem się 344.

Paraliż — postępujący 70, 167, — woli 71.

Partactwo 414.

Partyzanci 188.

Paserstwo — w związku z przepadkiem przedmiotów 123.

Pasierb — w związku z nierządem 212.

Passywa — zmyślanie 385.

Pasza — dla koni, dostawa 190.

Pełnienie obowiązków służbowych 132, 133, — w związku z obrazą 256.

Pełnomocnik — przy dostawie 105, — działający na szkodę 377.

Penitencjarne — systemy 39, 42, 103, — cele 40.

Personel więzienny — w związku ze znęcaniem się 344.

Perwersje erotyczne 105.

Pieczęć 22 w, — podrabianie, przerabianie 188, — wedle rozporz. z 13/12 1927 r. 12.

Pielęgniarka 81, — w związku z chorobą weneryczną 343.

Pielęgniarz — w obcem wojsku 187, — w związku z porzuce­niem 295, — w związku z uchylaniem się od obowiązku sta­rań 297, — w związku z narażeniem na niebezpieczeństwo 340.

Pieniądz 63 w, — podrabianie, przerabianie 175, — papierowy 175, — kruszcowy 175, 176.

Piraterja 9, 59, — (ponadto patrz „statek morski").

Pisma — w związku z ogłoszeniem wyroku 51, — rozpowszech­nianie 155, 157, — pornograficzne 214.

Plan uwolnienia się 150, — w związku ze szpiegostwem 202.

Plebiscyt 180.

Płeć — w związku ze zmianą stanu cywilnego 290.

Płód — w związku z zabójstwem 328.

Pobicie 233, 240, 241.

Pobudki — działania 33, 40, 65, — niskie 37, — w związku z utratą praw 47, — w związku z wymiarem kary 54, 57, — w związku z nadzwyczajnem złagodzeniem kary 59, — w związku z zawieszeniem kary 63, — przy warunkowem zwolnieniu 67, — społeczne 159, — doniesienia 184, — w związku z głosowaniem 222, — w związku z tajnością głosowania 226, — przy oskarżaniu siebie samego 245, — w związku z zabieraniem zwłok 267, — przy przeszkadza­niu aktowi religijnemu 272, — przy zabójstwie 326, — przy zaborze mienia 361, — w związku z udaremnieniem egze­kucji 389, — wrażliwość na pobudki 70.

Pobudliwość 162.

Pociecha religijna więźniów 99.

Pochłonięcie kar 92, 96.

Pochwalanie popełnienia przestępstwa 154, 155.

Początek wykonania 82.

Poczta 117, — w związku z urządzeniami użyteczności publicz­nej 321, — wedle ustawy z 27/5 1919 r. 10.

Poczucie obywatelskie więźniów 99.

Poczytalność 32, 33, 71, — zmniejszona 80, 159.

Poczytanie 62.

Podarunek — urzędnikowi 235.

Podaż — w związku z oddziaływaniem na cenę 268.

Podejrzany — definicja 243.

Podkopywanie kredytu 357.

Podmajstrzy 88.

Podniecenie — alkoholiczne 162, — pobudliwości płciowej 308.

Podpalenie 312.

Podrabianie — pieczęci 36, — pieczęci, stempli 188, — doku­mentów 36, 187, w stosunku z obcem państwem 107, — do­kumentów głosowania 118, — dokumentów w związku z przywłaszczeniem uprawnień urzędnika 236, — świadectwa w związku z podstępnem uzyskaniem stanowiska 236, — środków dowodowych 148, ■— pieniędzy 175, — dokumen­tów na okaziciela 175, — znaków wartościowych 181, — znaku urzędowego 183, — narzędzi mierniczych 185, — świadectwa 191, — ksiąg handlowych 281, dokumentów handlowych 281.

Podsekretarz stanu 117.

Podstęp — przy sporządzaniu listy głosujących 118, ■— przy glosowaniu 119, 120, — w związku z uzyskaniem stanowi­ska urzędnika 137, — podstępne zabiegi w związku z ściga­niem karnem 144, — podstępne środki w związku z oddzia­ływaniem na cenę 170, — przy wyłudzaniu poświadczenia nieprawdy 193, — w związku z nierządem 201, — w związku z naruszeniem tajemnicy 253, — przy udaremnianiu prze­targu 283.

Podświadomość 63.

Podżegacz 35, 36, 39, 70, 73, 85, 88, 29, 30, 5 w, — przy obronie koniecznej 78, — odpowiedzialność podżegacza 28, — w związku z przedawnieniem 172, — w związku z wyłudza­niem świadectwa 288, — przy dzieciobójstwie 325, — w związku z przestępstwem urzędnika 293.

Podżeganie 85, 86, 26, — nieletniego do przestępstwa 121, — w związku ze zbrodniami stanu 183, — w związku z wymu­szeniem na urzędniku 231, — w związku z nawoływaniem do popełnienia przestępstwa 253, — w związku z samobój­stwem 327, — w związku z wykroczeniami 404.

Pogarda 251.

Pogorszenie położenia majątkowego 273, 275.

Pogrzeb — przeszkadzanie 168.

Pojedynek 238, — amerykański 229.

Pokrewieństwo 91.

Pokrzywdzenie wierzycieli 274, 275, 276, 277.

Polecenie sądowe — w związku z uwolnieniem się 150, — w związku z uwolnieniem pozbawionego wolności 151.

Policja — polna, leśna 10, — państwowa wedle rozp. z 6/3 1928 r. 13, 398.

Polityka kryminalna 160.

Polowanie — naruszenie prawa 270.

Połóg 331.

Położenie przymusowe — wyzyskiwanie 268.

Położna — poświadczająca nieprawdę 192, (ponadto patrz aku­szerka) .

Pomaganie sprawcy 148.

Pomawianie 235.

Pomoc — czynna, słowna 87, — udzielana sprawcy 246, — przy targnięciu się na życie 228, — przy spędzeniu płodu 232, — przy przestępstwie urzędnika 293, — konieczna 76, 22, prze­kroczenie granic 39, w związku z niebezpieczeństwem 345.

Pomocnik 35, 36, 39, 70, 85, 88, 89, 29, 30, — przy obronie ko­niecznej 78, — psychiczny, fizyczny 87, — odpowiedzialność pomocnika 28, — w związku z wymuszeniem na urzędniku 232, — w związku z puszczaniem w obieg falsyfikatów 228, — w związku z korzystaniem z dowodów tożsamości

• — przy dzieciobójstwie 325, — w związku ze spędze­niem płodu 330, — w związku z przestępstwem urzędnika

293.

Pomocnictwo 85, 86, 27, 5 w, — w związku ze zbrodniami stanu 183, -— do kradzieży 259, — w związku z samobójstwem 327.

Poniżenie w opinji publicznej 255.

Popęd ■— zmysłowy 71, 119, 160, — płciowy 298.

Popełnienie 48, 50.

Poprawa — sprawcy 139, — nieletniego 150, 153.

Poprawcze środki — patrz „środki“.

Pornografia 214, — handel wydawnictwami pornograficznemi 9.

Poród 226.

Porozumienie — w związku ze zbrodniami stanu 97, — z czynni­kami międzynarodowemi 98, 99, 185, — w związku z wy­muszeniem na urzędniku 131, — w związku z uwolnieniem się 150, — w związku z fałszowaniem pieniędzy 180, — w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 219, — przy przetargu publicznym 283, — w związku ze szpiegostwem 203.

Portret 108.

Porządek publiczny 152 do 171, 17 w do 32 w.

Porzucenie 68, 243, — dziecka 200, — w związku ze śmiercią 230.

Pościg — przy zaborze mienia 258.

Poseł — wywieranie wpływu na czynności 116.

Posiadłość — wdarcie się 252.

Pośmiewisko 251.

Pośrednik — przy dostawie 105, — przy przekupstwie wybor- czem 225, — w związku z puszczaniem w obieg falsyfika­tów 276.

Post 99.

Postanowienie — prokuratora w związku z uwolnieniem się 248, — sądu w związku z zawieszeniem kary 139, 141, 142, w związku ze stosowaniem środków wychowawczych 147, w związku z umieszczeniem w zakładzie poprawczym 148, w związku z umieszczeniem w zakładzie dla psychicznie cho­rych 159, w związku z umieszczeniem w domu pracy przy­musowej 165, w związku z umieszczeniem w domu dla nie­poprawnych 167.

Postępowanie karne — przeciw nieletniemu 76, — w związku z przedawnieniem 86, — w związku z groźbą 91, — w związku z fałszywem oskarżeniem 242, — przeciwdzia­łanie 244, — utrudnianie, udaremnianie 148, — karno-admi­nistracyjne 104.

Poświadczenie nieprawdy 192, — wyłudzanie 193.

Powieszenie 38.

Powietrze 3.

Powinowactwo 91, — w związu z obowiązkiem denuncjacji 205.

Powódź 311.

Powrót do przestępstwa 37, 40, 42, 43, — jednorodny, różno­rodny 134, — w związku z warunkowem zwolnieniem 146, — w związku z warunkowem zwolnieniem z zakładu popraw­czego 154, — w związku z umieszczeniem w zakładzie dla niepoprawnych 84, (ponadto patrz „recydywa**).

Powszechne niebezpieczeństwo 36, 54, 9, — w związku z utratą praw 114, (ponadto patrz „niebezpieczeństwo**).

Pozbawienie wolności 67, 70, 247, 248, — w związku ze zbiego­wiskiem 261, — przez urzędnika 288.

Poziom kultury sprawcy 67.

Pozorne umowy, zobowiązania 276.

Pożar 36, 63, 215, 39 w.

Pożyczka — wojenna, nieprzyjacielska 187.

Pożywienie — wyłudzenie 265.

Praca — obowiązek pracy więźnia 39, — obowiązek pracy aresz- tanta 40, — dział pracy w więzieniu 103, — na rachunek grzywny 43, — zastępcza 109, — niemożliwość pracy 43, — wzdraganie się przed pracą 43, — niezdolność do pracy 43.

Pracownik państwowy, samorządowy 117.

Prąd elektryczny — utrudnianie działania 322.

Prawa — publiczne 38, 41, 44, 45, 47, — obywatelskie honorowe 38, 41, 114, 44, 46, 47, — wykonywania zawodu 38, 41, 44, 48, 167, odzyskanie tego prawa 52, przywrócenie 53, odzy- skazanie w związku z zawieszeniem kary 64, — rodzicielskie, opiekuńcze 38, 41, 44, 49, 167, odzyskanie 52, przywrócenie 53, odzyskanie w związku z zawieszeniem kary 64, — udziału w wymiarze sprawiedliwości 41, 116, 45, odzyska- skanie 52, przywrócenie 53, odzyskanie w związku z zawie­szeniem kary 64.

Prawo — wyborcze 38, 41, 45, odzyskanie 52, odzyskanie w związku z zawieszeniem kary 64, przywrócenie 53, — od­mowy zeznań 141, — polowania, naruszenie 270, — rybo- łostwa, naruszenie 270, — narodów 53, 59, 188, — pu­bliczne 117, — międzynarodowe w związku z ważnością mał­żeństwa 292, — wojenne 188, — głosowania 119, — gór­nicze 11.

Prawomocność wyroku — w związku z zawieszeniem kary 140.

Premja asekuracyjna 64.

Prewencja — w związku ze szpiegostwem 205.

Prezydent Rzeczypospolitej — targnięcie się 94, — usunięcie 94, — zagarnięcie władzy 94, — wywieranie wpływu na czynności 94, — napaść 125, — uwłaczanie czci 125.

Procesja — przeszkadzanie 272.

Producta sceleris 122.

Profanacja 272.

Profesor 117.

Profilaktyczny czynnik kary 158.

Progresywny system — przy wykonywaniu kary pozbawienia wolności 99, 102, — w związku z warunkowem zwolnie­niem 143.

Prokurator — w związku z przekroczeniem władzy 393.

Prostytucja 302, — prostytutka 304.

Protokół — głosowania 118.

Prowadzenie księgowości 280, 281.

Prowokacja 33, — w związku z podżeganiem 91, — w związku ze znieważeniem urzędnika 232, — przy zabójstwie 323, — uderzonego 239, — przy zniewadze 256.

Prowokator — przy zbrodniach stanu 97, — w związku z nawo­ływaniem do popełnienia przestępstwa 253, — w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 219.

Próżniak 8.

Próżność 71.

Prywatny oskarżyciel — w związku z fałszywem oskarżeniem 242.

Przechadzka — więźniów 102, aresztantów 106.

Przeciwdziałanie ustawom 156, 157.

Przechowywanie — pism 155, 157, — sfałszowanych pieniędzy, papierów wartościowych 177, — środków technicznych w związku z fałszowaniem pieniędzy 179, — znaków warto­ściowych 181, — zaiaków wartościowych umorzonych 182, — środków technicznych w związku z podrabianiem znaków urzędowych 184, — podrobionych narzędzi mierniczych 185, — pism pornograficznych 214.

Przedawnienie 55, 168, 86, do 89 11 w, 12 w, 13 w, — postępo­wania 86, 169, — wyrokowania 87, 169, — przerwa prze­dawnienie 169, — kary 41, 89, 172, — w związku z zata­jeniem dowodów 244, — recydywy 60, 136, w związku z wa­runkowem zwolnieniem 146, — w związku z utratą praw

kodeks karny                                                                                                                             29 124, 52, — w związku z przywróceniem praw 53, — w związku z zatarciem skazania 90.

Przedsiębiorca budowlany 87.

Przedsiębiorstwo — wdarcie się 252.

Przedmioty — niezdatne, w związku z dostawą dla wojska 105, — usunięte z pod rozporządzenia władzy 138, — obrotu giełdowego, oddziaływanie na cenę 170, — pierwszej po­trzeby, oddziaływanie na cenę 170, — czci religijnej, znie­ważenie 173, — pierwszej potrzeby, w związku z zaborem mienia 257, — małej wartości w związku z przywłaszcze­niem 262.

Przejazd koleją 265.

Przekroczenie — władzy, przez urzędnika 286, — granic pań­stwa 204.

Przekupstwo — wyborcze 224, bierne 226, — na szkodę wierzy­cieli 386, — urzędnika 234, 396.

Przemilczenie — w związku z wprowadzeniem w błąd 372.

Przemoc — w związku ze zbrodnią stanu 93, 180, — w związku z działaniem przeciw Prezydentowi Rzp. 94, — w związku z czynnościami Sejmu, Senatu, Zgromadzenia Narodowego 114, — w związku z czynnościami zrzeszenia prawa publicz­nego 115, — w związku z czynnościami posła, senatora 116, — w związku z mandatem członka zrzeszenia prawa publicznego 117, — w związku z głosowaniem 119, 120, — w związku z czynnościami Rządu, ministra, sądu 126, — celem zmuszenia urzędnika 129, 130, — w stosunku do świadka 149, — w stosunku do biegłego 149, — w stosunku do tłumacza 149, — w stosunku do ławnika 149, — w sto­sunku do przysięgłego 149, — w związku z uwolnieniem się 150, — w związku z nierządem 204, — w związku ze spę­dzeniem płodu 332, — w związku ze zmuszeniem 251, — przy zaborze mienia 258, 259, — w związku z osiągnięciem korzyści majątkowej 261, — wobec właściciela lasu i t. p. 271.

Przepadek — przedmiotów, narzędzi 38, 44, 50, 168, — pienię­dzy, papierów wartościowych 186, 63 w, — broni, amunicji, materjałów 40 w, — w związku z wykroczeniami 404.

Przepisy wprowadzające kodeks 7.

Przerabianie — pieczęci 36, — pieczęci, stempli 188, — doku­mentów 36, 187, w stosunku z obcem państwem 107, — doku­mentów głosowania 118, — środków dowodowych 148, — pieniędzy 175, — dokumentów na okaziciela 175, — znaków wartościowych 181, — znaku urzędowego 183, — narzędzi mierniczych 185, — świadectw 191, — ksiąg handlowych 281, — dokumentów handlowych 281.

Przerażenie 79.

Przerwa kary 99, — w związku z przedawnieniem 89.

Przestępca nałogowy 31, 39, 40, 44, — w więzieniu 103, — w związku z wymiarem kary 60, 137, w związku z zawiesze­niem kary 61, 141, w związku z umieszczeniem w zakładzie dla niepoprawnych 84.

Przestępca zawwiowy 31, 39, 40, 44, — w więzieniu 103, — w związku z wymiarem kary 60, 137, w związku z umiesz­czeniem w zakładzie dla niepoprawnych 84.

Przestępca polityczny 71.

Przestępność działania 14.

Przestępstwo 49, — meudałe 83, — popełnione przez urzędnika 291, — zawodowe 31, — trwałe, — w związku z zawiesze­niem kary 61, 141, — w związku z zatajeniem dowodów 244, w związku z rzeczami uzyskanemi z przestępstwa 259, — nałogowe 31, — skarbowe 20, — przeciw państwu 197.

Przesuwanie — znaków granicznych 190, — znaków wodnych 191.

Przeszkadzanie — pogrzebowi 168, — aktowi religijnemu 174, — zapobieżeniu niebezpieczeństwu powszechnemu 221.

Przetarg publiczny — udaremnienie 283.

Przewidywanie — skutku przestępnego 14, — następstw czynu 15.

Przewodnik 81.

Przewożenie — pism 155, 157, — pism pornograficznych 214, — sfałszowanych pieniędzy, papierów wartościowych 177.

Przyczynowość — przeciętna 68.

Przygotowawcze czynności patrz „czynności“.

Przyj'aźń 91.

Przyj'mowanie — korzyści w związku z głosowaniem 122, 123, — rzeczy z przestępstwa 160, 161, — sfałszowanych pieniędzy, papierów wartościowych 177, — służby na statku morskim 260.

Przyłączenie się do przewodu 253.

Przymus — fizyczny 19, — psychiczny 75, 76.

Przyrządy wybuchowe — w związku z niebezpieczeństwem po- wszechnem 222.

Przysięga — przy fałszywych zeznaniach 140, 239, — co do stanu majątkowego 284, 391.

Przysięgły — użycie przemocy, groźby, napaści 149.

Przytrzymanie w mieszkaniu — w związku z uwolnieniem po­zbawionego wolności 250.

Przywłaszczenie 257, 258, 259, 262, — uprawnień urzędnika 136, — korespondencji 253, — rzeczy niematerjalnej war­tości 272.

Przywódca spisku 91.

Przywrócenie praw 53.

Psychiczna indywidualność przestępcy — w związku z wymia­rem kary 129.

Psychiczne czynniki 33.

Psychiczny — stan sprawcy 44, 161, przy przekroczeniu granic obrony koniecznej 79, — nastrój sprawcy 62.

Psychika — nieletnich 153.

Psychjatrja 160.

Psychofizyczny ustrój sprawcy 31, 32, 44, 74, 75, 159,163, 165, — przy przestępstwie z nawyknienia 137, — w związku z nie­rządem 299.

Psychologja zbiorowa 168.

Psychologiczna analiza 33.

Psychopatologia 32, 303.

Publikacje 189.

Punca 279.

Pupil — nierząd wobec pupila 122, — działanie na szkodę pu­pila 377.

Puszczanie w obieg — sfałszowanych pieniędzy, papierów war­tościowych 177, 178, — znaków wartościowych umorzonych 182, — znaków wartościowych 181.

Rabunek 259, — wymiar kary w razie recydywy 135.

Reakcja — społeczna 31, 39, 53, 160, 168, — pokrzywdzonego 363.

Recydywa 52, 60, 134, — specjalna, generalna 135, — gru­powa 135, — w związku z zawieszeniem kary 61, — w związku z opuszczeniem zakładu poprawczego 136, — w związku z wykroczeniami 413, — (ponadto patrz „po­wrót do przestępstwa").

Recydywista 39, 43, 44, — w więzieniu 103.

Regeneracja duchowa przestępcy 103.

Regulamin — więzienny 99, 102, 104, 105, — wojny 188.

Rehabilitacja 173, — sędziowska 41, w związku z przywróceniem praw 127, 128, w związku z wykroczeniami 404, — usta­wowa 41.

Rejestry karne 41, — w związku z zatarciem skazania 90.

Rejon umocniony — w związku ze szpiegostwem 204, 208.

Reklama — w związku z pornograf ją 309.

Reklamacja — przy głosowaniu 221.

Rekwizycja wojenna 190.

Religja 270.

Relikwie — znieważenie 271.

Represja — wszechświatowa 56, 59, 61, 347, — karna w związku ze szpiegostwem 197.

Republika 180.

Retorsja — uderzonego 239, — przy zniewadze 256.

Rewizja 230.

Rodzaj kary 92.

Rodzeństwo 91, — w związku z nierządem 206.

Rodzice 91, 294.

Rozbicie statku 312.

Rozbój 259.

Rozbójnictwo morskie 260, (ponadto patrz ,,piraterja“)- Rozeznanie 70, 71, 73, 76, 156.

Rozgłaszanie wiadomości — w związku z naruszeniem tajem­nicy 253.

Rozporządzenie — władzy, przeciwdziałanie 156, 157, — mie­niem w związku z wprowadzeniem w błąd 264. Rozporządzenie z 11/12 1918 r. 9, — z 10/5 1920 r. 10, — z 29/7 1927 r. 11, — z 22/8 1927 r. 11, — z 17/9 1927 r. 11, — z 12/9 1930 r. 11, — z 29/11 1930 r. 11, — z 19/11 1927 r.

• — z 3/12 1927 r. 12, — z 13/12 1927 r. 12, z 23/12 1927 r.
• — z 6/3 1926 r. 12, — z 7/2 1928 r. 12, — z 16/2 1928 r.
• — z 6/3 1928 r. 13, — z 13/3 1928 r. 13, — z 16/3 1928 r.
• — z 22/3 1928 r. 13, — z 22/3 1928 r. 13. Rozpowszechnianie — wiadomości, w czasie wojny 104, zagra­nicą 109, — wiadomości ze śledztwa, rozprawy 159, — fał­szywych wiadomości 170, 171, — pism 155, 157, — pism w związku z nierządem 214, — druków w związku z bluźnier- stwem 270.

Rozpoznanie znaczenia czynu 17, 18, — przez nieletniego w związku z nierządem 203.

Rozprawa główna — w związku z rozpowszechnianiem wiado­mości 159.

Rozstrój zdrowia 68, 236, 237, — w związku ze śmiercią 230. Rozstrzygnięcie sprawy — w związku z fałszywemi zeznaniami 142.

Rozszerzanie zarazy 217.

Rozwiązanie małżeństwa 197.

Rozwód 292

Rozwój — umysłowy, moralny nieletniego 69.

Ruina majątkowa — w związku z ściągnięciem grzywny 43, — w związku z zawieszeniem kary 142, — w związku z nie­rządem 302.

Rybołostwo — naruszenie prawa 270.

Ryby — w związku z mieniem 360.

Ryzykowne umowy 273.

Rząd — usunięcie, zagarnięcie władzy 95, — wpływ na czynności
126, — obcy, w związku ze szpiegostwem 200, 202, 204.
Rzecz — uzyskana z przestępstwa 160, 161, — znaleziona 368.

Sąd — polski 6, 60, 11, — grodzki 62, — doraźny 98, — dla nie­letnich 155, — przysięgłych w związku ze zbrodniami stanu 186, w związku z art. 114 k. k. 218, w związku z art. 115 k. k. 218, w związku z art. 125 k. k. 227, w związku z art. 126 k. k. 227, w związku z art. 154 k. k. 253, w związku z art. 155 k. k. 254, w związku z art. 156 k. k. 255, w związku z art. 157 k. k. 256, w związku z art. 158 k. k. 256, w związku z art. 163 k. k. 261, w związku z art. 166 k. k. 264.

Sądy — usunięcie, zagarnięcie władzy 95, — wpływ na czyn­ności 126.

Samobójstwo 228.

Samochód 66. - *

Samoobwinienie 245.

Samopomoc 77.

Samorząd — terytorjalny 218, — gospodarczy 218.

Samouwolnienie 248.

Sędzia śledczy — w związku z pozbawieniem wolności 394.

Sejm —■ usunięcie, zagarnięcie władzy 95, — wpływanie na czyn­ności 114.

Sekundanci 238.

Sen 72, — hipnotyczny 71, 75, — w związku z nierządem 298.

Senat — usunięcie, zagarnięcie władzy 95, — wpływanie na czyn­ności 114.

Senator — wywieranie wpływu na czynności 116.

Siedziba urzędu 128.

Siła woli 71

Siły zbrojne — polskie 100, 198, 200, 202, — sprzymierzone 100.

Siostra — w związku z nierządem 206.

Skarb Państwa — w związku z grzywną 42, — w związku z prze­padkiem przedmiotów 50.

Skarga prywatna 55, — w związku z przedawnieniem 88, 171.

Składki 21 w.

Skupienie się — w związku z wymuszeniem na urzędniku 231.

Skutek — przestępny 3, 62, 14, — zawinony 62, — w związku z bójką, pobiciem 338.

Skutki zasądzenia 51, 114, 115.

Słuch — pozbawienie 235.

Służba — Boża, znieważenie 271, — publiczna w związku ze szpiegostwem 198, 200, 201, 202, 203.

Solidaryzm społeczny 345.

Spędzenie płodu 49, 68, 70, 231, 232, 233, 234, — w związku ze śmiercią 230, — w związku z nierządem 233, — w związku z kazirodztwem 233.

Spekulacja 383, — giełdowa 189.

Spirytyzm 84.

Spis wyborców 221.

Spisek 36, 262, — w związku ze zbrodniami stanu 183, — w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 317, — w związku ze szpiegostwem 203.

Spiskowiec 183, 184.

Spłacenie wierzycieli 277.

Spoczynek nocny 30 w.

Spoczywanie przedawnienia 88, 170, 171, 172.

Spokój publiczny 28 w.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością 9.

Spółkowanie 298, 303.

Sporządzanie — pism 155, 157, — pism pornograficznych 214, — środków technicznych w związku z fałszowaniem pieniędzy 179, — środków technicznych w związku z podrabianiem znaków urzędowych 184.

Sposób działania — w związku z wymiarem kary 54.

Spowiedź — w związku ze znieważeniem duchownego 233.

Sprawozdanie z rozprawy 257.

Sprostowanie fałszywych zeznań 142.

Sprowadzenie niebezpieczeństwa 310.

Sprzeciw od aktu oskarżenia — w związku z przedawnieniem 170.

Sprzedaż — głosów 225, — trucizn 342.

Sprzęt wojenny 105.

Stan — cywilny 195, 24 w, — psychiczny, przy zabójstwie 325.

Stanowisko — społeczne 98, — publiczne 26 w, utrata 45, — urzędnika 137.

Starzec — w związku z karą zastępczą 112, — w związku ze znę­caniem się 344.

Statek — morski, uzbrajanie, przysposabianie 36, 260, — wodny 3, 53, — powietrzny 3, 53, 80, 311, 340, — uniemożliwianie korzystania 320.

Statystyka 134, 162, 163.

Stemple — podrabianie, przerabianie 277, 188.

Stopień rozwoju umysłowego — w związku z wymiarem kary 54.

Stosunek — sprawcy do pokrzywdzonego w związku z wymia­rem kary 54, — zależności, w związku z nierządem 205, w związku ze znęcaniem się 246.

Stosunki — międzynarodowe 47, 186, — majątkowe skazanego, przy wymiarze grzywny 100, 107, 56, w związku z zawie­szeniem kary 62, 141, — polityczne, dyplomatyczne, gospo­darcze Państwa Polskiego w związku ze szpiegostwem 201.

Stowarzyszenia 9.

Strach 33, 79.

Strajk 255, — w związku z porzuceniem 295, — w związku z urządzeniami użyteczności publicznej 321.

Straż graniczna wedle rozp. z 22/3 1928 r. 13, — 398.

Stronnictwo 224.

Strzelba 66.

Subjektywizm 31, 32, 34, 68, 83.

Sugestja 75, — w związku z nierządem 299.

Surogat — kary 44, — ustawy 48, — grzywny 113.

Suwerenność państwowa 179.

Szczucie 53 w.

Szkice — w związku ze szpiegostwem 202.

Szkoda — w związku z wymiarem kary 129, — w związku z za­wieszeniem kary 62, 63.

Szofer 347 (patrz nadto „kierowca samochodu'*).

Szpiegostwo wedle rozp. z 16/2 1928 r. 12, 49, 58, 90, 107, 197, — polityczne, dyplomatyczne, ekonomiczne 201.

Szpital 249, — utrudnienie działania 224.

Sztandar — znieważenie 153.

Szybka jazda 328, 310.

Ślusarz 120.

Śmierć — w związku ze zmianą stanu cywilnego 290, — spowo­dowana nieumyślnie 230, — w związku z uszkodzeniem ciała 230, — w związku z rozstrojem zdrowia 230, — w związku ze spędzeniem płodu 230, — w związku z porzuceniem 230, — w związku z bójką, pobiciem 240.

Środki — zabezpieczające 32, 42, 2, 6, 56, 11, 79, do 85, przy zbiegających się przestępstwach 34, przy zbiegu przepisów ustawy 36, w związku z utratą praw 126, w związku z wa- runkowem zwolnieniem 65, w związku z przedawnieniem 89, w stosunku do ustaw szczególnych 92, w zastosowaniu do wykroczeń 403, — poprawcze 32, 37, 38, — walki orężnej 36, 98, — techniczne, fałszowania pieniędzy 36, 179, ich przepadek 123, w związku z podrabianiem znaków urzędo­wych 184, — wychowawcze 39, 69, 71, w okresie próby 73,— odurzające, handel 9, 82, — antyseptyczne 70, — nasenne 73, — fałszowania pieniędzy 88, — wychowawczo-popraw- cze względem więźniów 99, — dowodowe 244, w związku z fałszywemi zeznaniami 238, — spędzenia płodu 331, — rozsadzające 8.

Świadczenia niewspółmierne 268.

Świadectwa — tożsamości 191, — dotyczące stosunków osobi­stych 191, — lekarskie poświadczające nieprawdę 286.

Świadek — użycie przemocy, groźby, napaści 149.

światło — w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 217, — utrudnienie działania 224.

Tajemnica — prywatna 254, — urzędowa 395, — ujawnienie przez urzędnika 289.

Tajna organizacja 263.

Tajność — głosowania 124, — rozprawy 159.

Telefon — w związku z urządzeniami użyteczności publicznej 321, — w związku z naruszeniem tajemnicy 298, — wedle ustawy z 27/5 1919 r. 10.

Telegraf 117, — w związku z urządzeniami użyteczności publicz­nej 321, — wedle ustawy z 27/5 1919 r. 10.

Tępota 160.

Teror — podczas głosowania 224.

Tery tor jalność 53, 54.

Tłum 261, — w związku z wymuszeniem na urzędniku 231.

Tłumacz — użycie przemocy, groźby, napaść 149.

Towarzystwo ubezpieczeń 64.

Tożsamość 23 w, — świadectwo tożsamości 191.

Tramwaj — uniemożliwienie korzystania 321.

Trucizna 34, 50 w, — odurzająca 42, 43, 74, 163, w związku z wy­miarem kary 129, udzielanie 244, — przy usiłowaniu 84, — przy podżeganiu 88, — w związku z zawieszeniem kary 142.

Twarde łoże 99.

Tworzenie fałszywych dowodów 144.

Twierdza 15, 60.

Tytuły 26 w, — zaszczytne 38, 46.

Ubezpieczenia społeczne 58 w.

Uchylanie się — od obowiązku łożenia 201, — obowiązku starań 202.

Uczeń — w związku z nierządem 301.

Uczestnik 85, 86, — bójki 338.

Uczucia religijne 172 do 174.

Udaremnianie — czynności urzędowej 231, — postępowania kar­nego 148, — wymiaru sprawiedliwości 246, — tłumienia zarazy 217, — egzekucji 282, — przetargu 283.

Uderzenie 233, 239, — w związku ze śmiercią 329.

Udręczenie — szczególne 67, 70, — w związku z pozbawieniem wolności 248.

Udział — w przestępstwie 70, 85, 86, — w związku tajnym 165, — w związku przestępnym 166, — w związku zbroj­nym 167, — w bójce, pobiciu 240.

Udzielanie — korzyści w związku z głosowaniem 121, — korzy­ści urzędnikowi 134, 135, — ubrania w związku z uwolnie­niem pozbawionego wolności 250, — pomocy przy targnięciu się na życie 228, — pomocy w niebezpieczeństwie 247.

Ujawnienie — tajemnicy przez urzędnika 289, — wiadomości, dokumentów i t. d. 197, 198, 200, 202.

Ukrywanie — dokumentów w stosunku z obcem państwem 107,—dokumentów głosowania 118, — rzeczy z przestępstwa 160, 161, — ksiąg handlowych 281, — dokumentów handlo­wych 281, — mienia zajętego 282, — przedmiotów w celu pokrzywdzenia wierzycieli 276, — sprawcy 148, — środków dowolnych 148, — dokumentów 189.

Ukrywanie się — w związku z zaliczeniem na poczet kary 132.

Ulotki 189.

Ułatwianie ucieczki — pozbawionemu wolności 151, — w związku z oskarżaniem siebie samego 245, — w związku z utrudnia­niem postępowania karnego 246.

Ułatwianie nierządu 208.

Umieszczenie w zakładzie zabezpieczającym, wychowawczym — w związku z samouwolnieniem się 248.

Umorzenie — sprawy przeciw nieletniemu 147, — postępowania w związku z środkami zabezpieczaj ącemi 85, w związku z przedawnieniem 170.

Umowa — w związku z pojedynkiem amerykańskiem 229.

Umyślne — popełnienie 13, 4 w, — przestępstwo 14.

Uniemożliwienie działania urządzeń użyteczności publicznej 224.

Unieważnienie małżeństwa 197, 198.

Unikanie — pościgu przy zaborze mienia 258, — odpowiedzial­ności karnej 148.

Upadłość 273, 274, 279, — wedle rozporz. z 23/12 1927 r. 12.

Upomnienie nieletniego 69.

Upośledzenie życia duchowego 73.

Uprawnienie — podstępnie uzyskane 137.

Uprawomocnienie się wyroku — w związku z utratą praw 52.

Uprowadzenie nieletniego 199.

Uprząż — dostawa 190.

Urodzenie — w związku ze zmianą stanu cywilnego 290.

Urojenie 71.

Urząd — przestępstwa przeciw urzędom Państwa polsk. 8, — zeznanie wobec urzędu Państwa polsk. 8, — utrata urzędu 45, — definicja urzędu 117, znieważenie urzędu 127, — oskarżanie przed urzędem 143, — w związku z samoobwi- nieniem 146, — w związku z zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa 147, — publiczny w związku ze szpiegostwem 199, 200, 201, 202, 203.

Urządzanie zgromadzeń 164.

Urządzenia — użyteczności publicznej 223, 224, — wojskowe 202.

Urzędnik 91, — pełniący służbę zagraniczną 7, — przestępstwo przeciw urzędnikom Państwa polsk. 8, — zmuszanie urzęd­nika 129, 130, — znieważenie 132, — napaść 132, — przy­właszczenie sobie uprawnień urzędnika 136, — w związku z uwolnieniem pozbawionego wolności 250, — w związku z uszkodzeniem znaku granicznego 285, — w związku z wy^ łudzeniem świadectwa 193, — w związku z nierządem 301, — w związku z groźbą 348, — w związku z wyjawieniem ta­jemnicy 353, — w związku ze zniewagą 255, — obraza 256, — poświadczający nieprawdę 287, — w związku z po­zbawieniem wolności 288, — ujawniający tajemnicę 289, — w związku z przekroczeniem władzy 286, — przyjmujący korzyść majątkową 290, — nakłanianie do przestępstwa 293.

Usiłowanie 34, 35, 36, 54, 23, 24, 25, 5 w, — zatamowanie 83, w związku z podżeganiem i pomocnictwem 89, — zanie­chane 83, w związku z podżeganiem i pomocnictwem 89, — udolne 83, — nieudolne 83, 23, — kara za usiłowanie 24, — przy zbrodniach stanu 180, 185, 186, — zabicia Prezydenta Rzp. 181, — przy przestępstwach przeciw głosowaniu 221,— w związku z fałszywem oskarżeniem 243, -— w związku z samouwolnieniem się 249, — w związku z fałszowaniem pieniędzy 276, — w związku z korzystaniem z dowodów toż­samości 291, — dwużeństwa 292, — w związku z pojedyn­kiem 335, — w związku z chorobą weneryczną 344, — w związku z groźbą 349, — przy zaborze mienia 363, — przy rabunku 365, — przy szpiegostwie 211, 212, — w związku z wykroczeniami 404.

Ustawa 1, 2, — blankietowa 48, 194, 222, — względniejsza 2, 55, — epizodyczna 52, — stosowanie 3, 4, 8, 9, 10, — szcze­gólna 67, 177, — państw zaborczych w związku ze stoso­waniem skutków zasądzenia 115, — przeciwdziałanie usta­wom 156, 157.

Ustawa — kama 1852 r. 8, — z 7/4 1870 r. 8, — z 10/5 1873 r. 8, — z 24/5 1885 r. 8, — z 27/5 1885 r. 8, — z 26/1 1907 r. 8, z 17/12 1862 r. 9, — z 15/11 1867 r. 9, — z 6/3 1906 r. 9, — z 9/6 1888 r. 9, — z 5/4 1888 r. 9, — z 9/4 1900 r. 9, — z 7/5 1874 r. 9, — z 7/5 1874 r. 9, — z 1/4 1880 r. 10, — z 22/3 1888 r. 10, — z 27/5 1919 r. 10,— z 2/7 1920 r. 10, — z 21/9 1922 r. 10, — z 10/6 1926 r. 10, — z 22/6 1923 r. 11.

Ustawodawstwo zagraniczne 61.

Ustrój — państwa 118, zmiana 93, 180, w związku z lżeniem, wyszydzaniem 251, — polityczny 135, — społeczny 135.

Usunięcie — godła obcego państwa 112, — dokumentów głoso­wania 118, — przedmiotu znajdującego się pod rozporządze­niem władzy 138, — znaków 139, — godła polskiego 153, — oznaki umorzenia 175, — dokumentu 284, — podrobionych znaków urzędowych 186, — znaków granicznych 190, — znaków wodnych 191, — mienia zajętego 282.

Usypiacze kolejowi 365.

Uszkodzenie — ciała 68, 236, 237, w związku ze śmiercią 230, w pojedynku 238, w związku z bójką, pobiciem 240, — dokumentów w stosunku z obcem państwem 107, — godła obcego państwa 112, — dokumentów głosowania 118, — przedmiotu znajdującego się pod rozporządzeniem władzy 138, — znaków 139, — środków dowodowych 148, — miej­sca uwięzienia 150, — godła polskiego 153, — dokumentów 189, — znaków granicznych 190, — znaków wodnych 191, — urządzeń użyteczności publicznej 217, — mienia 263, — rze­czy wartości niematerjalnej 272, — mienia zajętego 282, — ksiąg handlowych 281, — dokumentów handlowych 281, — ogrodu, drzewa 54 w, 369.

Utrata praw 33, 37, 38, 41, 11, 34, 97, 44, 45, 46, 47, 48, 49, 52, 53, 178, — orzekanie przez sąd, władzę administracyjną 116, — odnośnie do nieletnich 156, — w związku z zatarciem skazania 90, — w związku z homoseksualizmem 304, — przy spędzeniu płodu 331, — w związku ze szpiegostwem 119, — w związku z upadłością 119, — w związku z przetworami odurzającemi 121, — w związku z wykroczeniem 404.

Utrata zaufania — w związku ze zniewagą 255.

Utrudnianie — postępowania karnego 148, — działania urządzeń użyteczności publicznej 224.

Utrzymanie — osoby najbliższej 201, — się w posiadaniu mie­nia 363.

Uwolnienie od kary — przy przekroczeniu granic obrony ko­niecznej 21, — podżegacza, pomocnika 29, — od kary za­stępczej 43, 113, — w związku z utrudnianiem postępowa­nia karnego 148, — w związku z niebezpieczeństwem po- wszechnem 220, — sekundantów 238, — przy uderzeniu 239, — w związku z zaborem mienia 257, — przy zniewa­dze 256, — w związku z przywłaszczeniem 262.

Uwolnienie z zakładu zabezpieczającego — w związku z utratą praw 52, — w związku z przywróceniem praw 53, — w związku z recydywą 60, 136, — w związku z warunkowem zwolnieniem 145.

Uwolnienie się 150.

Uwolnienie pozbawionego wolności 151.

Uzbrajanie statku morskiego 260.

Uzyskiwanie wiadomości w związku ze szpiegostwem 202.

Użyczanie dowodów tożsamości 196.

Używanie — znaku wartościowego 181, — podrobionych narzę­dzi mierniczych 185, — podrobionych dokumentów 187, — podrobionego świadectwa 191, — świadectwa poświadczają­cego nieprawdę 287, — wyłudzonego świadectwa 193, — blankietów 194.

Warsztat gospodarczy 391.

Wartość przedmiotu 67.

Warunkowe zawieszenie kary patrz „zawieszenie".

Warunkowe zwolnienie patrz „zwolnienie".

Warzywa 55 w.

Wdarcie się 252, 48, 261.

Wdzięczność 91.

Wejście w życie kodeksu 294.

Weksle — podrabianie, przerabianie 277.

Weterynarz — poświadczający nieprawdę 192.

Wezwanie władzy — w związku ze zbiegowiskiem 162.

Wiadomość — uwłaczająca czci 349, — w związku z naruszeniem tajemnicy 2(33.

Wierzenie — lżenie, wyszydzanie 173.

Więzienie 37, — izolacyjne 103, — dożywotnie 39, w związku z utratą praw 47, 52, przy nadzwyczajnem złagodzeniu kary 59, odnośnie do nieletniego 73, w związku z warunkowem zwolnieniem 143, 65, 66, przy zabójstwie 225, w związku z przedawnieniem 86, 89, przy zbrodniach stanu 93, 101, 102, w związku z targnięciem się na Prezydenta Rzp. 94, w związku z działaniem na szkodę Państwa polsk. 106.

Wina — akcesoryjna 35, 6, 70, — kollektywna 35, — zbiorowa 35, 86, — subjektywna 44, 69, 160, — nieumyślna 62, 66, — umyślna 62, w związku ze szpiegostwem 58, — świadoma 66, — indywidualna 69.

Wizerunki — rozpowszechnianie 155, 157, — w związku ze szpie­gostwem 202.

Władza — państwowa 7, — bezpieczeństwa 81, — powołana do ścigania 143, 146, w związku z czynnym żalem 97, w związku z zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa 147, w związku z fałszowaniem pieniędzy 180, w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 219, — znieważenie 127, — oskarżanie przed władzą 143, — przekroczenie przez urzędnika 286.

Władztwo — obcego państwa, w związku z pozbawieniem wol­ności 248, — w związku z zaborem mienia 360.

Właściciel lasu, prawa polowania, rybołostwa 271.

Właściwość — sądów 21, 22, 62, — miejscowa, rzeczowa w związku z czynnościami urzędnika 231, — władz admini­stracyjnych 21, — w związku z recydywą, zawodowością lub nawyknieniem 137.

Włóczęga 8, 43, — włóczęgostwo 165.

Wniosek pokrzywdzonego 55, — w związku z nieważnością mał­żeństwa 198, — w związku z obowiązkiem łożenia 201, — w związku z nierządem 204, 205, — w związku z chorobą weneryczną 245, — w związku z wyjawieniem tajemnicy 254, — przy zaborze mienia 257, — w związku z przywłasz­czeniem 262, — w związku z oszustwem 264.

Wnuk — w związku z nierządem 212.

Woda — w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 217, — utrudnianie działania 224.

Wody ■— wewnętrzne, przybrzeżne 3, 53.

Wojna 100, 102, 104, 199, 200, 201, — wybuch wojny 187, — narażanie na wojnę 108, — zaczepna 113.

Wojsko — nieprzyjacielskie 102, — przyjmowanie obowiązków w wojsku nieprzyjacielskiem 101, — dostawa dla wojska 105, — znieważenie wojska 127.

Wojskowa obrona państwa 198, 200, 202.

Wojskowy — w związku z nawoływaniem do nieposłuszeństwa 158.

Wola 32, 33, 63, 73, — nieletniego 38.

Wolność 81, — uwolnienie się 150, — pozbawienie wolności przez urzędnika 288, — wyborów 8, — zgromadzania się 8.

Woźnica 74.

Wprowadzenie w błąd — w związku z wyłudzeniem świadectwa 193.

Współczucie — w związku z zabiciem 227.

Wsteczna moc ustawy 30.

Wstręt do pracy 42, 43, 83, 165.

Wybory wedle dekretu z 9/1 1919 r. 10, — wedle rozp. z 12/9 1930 r. 11.

Wybryk 28 w, 30 w, 31 w.

Wybrzeże 43 w, 44 w.

Wychowanie — fizyczne więźniów 99, — moralne i religijne więźniów 102, — dobre 228, — w związku z nierządem 307.

Wychowaniec 75, 156, 78.

Wydanie patrz „ekstradycja*¹.

Wyjątkowe stosunki faktyczne 2.

Wyjawienie tajemnicy prywatnej 254.

Wykolejenie się pociągu 311.

Wykonanie kary zawieszonej 63, 64, -— na przestępcy o zmniej­szonej odpowiedzialności 80, — w związku z przedawnie­niem 89.

Wykonanie kodeksu karnego 294.

Wykonawca rozparzadzema ostatniej woli, działaj acy na szkodę 377.

Wykroczenie 61, 178, — nieletnich 148, — w związku z warun- kowem zwolnieniem 144.

Wylewanie 38 w.

Wyłudzenie 372, — pożywienia, mieszkania i t. d. 265.

Wymiar kary 38, 54, — przy zbiegu przestępstw 91, — usta­wowy 31, 92, 101, — więzienia 41, — arezstu 41, zastępczej 43, — przy wykroczeniach 404.

Wymiar sprawiedliwości 143 do 149.

Wymuszenie 261, — czynności urzędowej 231.

Wynagrodzenie pracownika 59 w.

Wynik badania w związku z podrabianiem znaków urzędowych 183.

Wypadki mniejszej wagi przy zaborze mienia 257.

Wypełnianie blankietów 194.

Wyproszenie — w związku z nieopuszczeniem mieszkania 351.

Wyrabianie materjałów wybuchowych 222.

Wyrok — zagraniczny 60, — zasądzający 98, — śmierci 100, — wykonanie wyroku 124, — w związku z umieszczeniem w za­kładzie poprawczym 148, — w związku z zastosowaniem środków wychowawczych 149, — skazujący w związku z przedawnieniem 87, 170, — w związku z umieszczeniem w zakładzie dla psychicznie chorych 159, — w związku z umieszczeniem w domu pracy przymusowej 165, — w związku z umieszczeniem w domu dla niepoprawnych 166, — w związku z zawieszeniem kary 139, 141, — w związku ze stosowaniem środków wychowawczych 147.

Wystawianie — ciężkich przedmiotów 38 w, — znaków zagra­nicznych 190, — znaków wodnych 191.

Występek 12, 13, — nieumyślny 20.

Wyszydzanie — Narodu polsk., Państwa polsk. 152, — wyzna­nia 173.

Wytrychy 62 w.

Wywiadowca policyjny — w związku z prowokacją 91.

Wywiezienie — w związku z nierządem 211.

Wyznanie 174, — w związku ze znieważeniem 132, — w związku z napaścią 133, — lżenie, wyszydzanie 173.

Wyzwanie do pojedynku 335

Wyzyskanie — błędu 264, — krytycznego położenia w związku z nierządem 205, — położenia przymusowego 268, — nie­zdolności pojmowania 266.

Wyższa karalność 35, 15, — w związku z pozbawieniem wol­ności 347.

Wyższa konieczność 76, 22, — przekroczenie granic 39, 22, — w związku z fałszywemi zeznaniami 240, — w związku z pu­szczaniem w obieg falsyfikatów 276.

Wzajemność — w związku ze ściganiem 112.

Wznowienie postępowania — w związku z fałszywem oskarże­niem 241, — w związku z zatajeniem dowodów 244.

Wzrok — pozbawienie 235.

Wzruszenie 33, 79, 81, — steniczne, asteniczne 79, — silne przy zabójstwie 225.

Zabezpieczenie — społeczeństwa w związku z utratą praw 125, — wierzycieli 277.

Zabieg operacyjny — w związku ze spędzeniem płodu 330.

Zabieranie zwłok 169.

Zabobon 34, 83, 23.

Zabójstwo 225, -—■ dziecka 226, — na żądanie 227, — w poje­dynku 238.

Zabór — cudzego mienia 257, 259, w związku ze wstrętem do pracy 164, — rzeczy wartości niematerjalnej 272.

Zaciąganie zobowiązań w celu pokrzywdzenia wierzycieli 276.

Zachęcanie do czynów karygodnych 253.

Zachowanie się sprawcy — w związku z wymiarem kary 54, — w związku z zawieszeniem kary 61, — w związku z warun- kowem zwolnieniem 65, — w zakładzie dla niepoprawnych 166.

Zacieranie śladów przestępstwa 148, — w związku z zaliczeniem na poczet kary 132.

Zadawanie bólu 344.

Zagranica — popełnienie przestępstwa 4, 55, 6, 8, 9, 10, — uka­ranie 11.

Zajęcie — urzędowe 127, 128, — majątku w związku ze szpie­gostwem 209.

Zajmowanie się sprawami majatkowemi 269, 285.

Zakład — poprawczy 8, 26, 38, 39, 70, 71, 72, 76, 77, 78, w związku z grzywną 42, — zabezpieczający 41, 42, 43, 44, w związku z grzywną 42, — pracy przymusowej 8, 26, 43, 52, — dla niepoprawnych 26, 44, 52, 84, — leczniczy 26, 44, 52, 79, 80, 82, 163, zwolnienie z zakładu leczniczego 82, — dla psychicznie chorych 52, 79, 80, — karny w związku z grzywną 42, — wychowawczy 126, 69.

Zakładanie — związku tajnego 165, — związku przestępnego 166, — związku zbrojnego 167.

Zakłócenie czynności psychicznej 32, 33, 17, 158, — w związku z zabójstwem 325.

Zakres — mocy obowiązujące] ustawy 1, — władzy urzędnika

OQO

Zalew 36, 63,' 215.

Zależność — w związku z nierządem 205.

Zaliczenie — na poczet kary 11, — tymczasowego aresztowania 58, — w związku z warunkowem zwolnieniem 65, — razie odwołania warunkowego zwolnienia 67.

Zamach — bezprawny 21, — dynamitowy 97, — gwałtowny w związku ze zbiegowiskiem 163, — na prawo opieki, nad­zoru 295.

Zamiana — kary w związku z nadzwyczajnem złagodzeniem 133, — rzeczy uzyskanej z przestępstwa 258.

Zamiar — sprawcy 3, — zły 62, 65, 23, 82, podżegacza 86.

Zaniechanie 48, — przestępne 3, — w związku ze zmianą stanu cywilnego 291, — zmuszanie do zaniechania 251.

Zanieczyszczanie wody 49 w.

Zaniedbane wychowanie — w związku z wymiarem kary 130, — nieletniego 148, — w związku ze wstrętem do pracy 165.

Zapalenie mózgu 68.

Zapewnienie zastępujące przysięgę 140, 239.

Zapłata — w związku z szpiegostwem 210.

Zapobieżenie skutkowi przestępnemu 25, — przez podżegacza, pomocnika 30.

Zaraza 217.

Zarażenie chorobą weneryczną 245.

Zarządca masy upadłościowej działający na szkodę 377.

Zarzut 241, 356, 255.

Zasada skargowości 169.

Zasada terytorjalności w zastosowaniu do wykroczeń 404.

Zasadzka 82.

Zastaw rzeczy uzyskanych z przestępstwa 258.

Zatajenie dowodów niewinności 46, 145, — prawdy 140.

Zatarcie skazania 41, 90, 173, 14 w, — w związku z zawiesze­niem kary 143, — przy wykroczeniach 405.

Zatrzymanie nieletniego 199.

Zawalenie się — domu 64, — budowli 215.

Zawiadomienie władzy o popełnieniu przestępstwa 147.

Zawieranie ryzykownych umów 273.

Zawieszenie warunkowe kary 38, 39, 40, 41, 51, 61, 139, —

w związku z przywróceniem praw 128, — kary zastępczej 109, — w związku z przedawnieniem 89, — przy wykrocze­niach 404.

Zawieszenie umieszczenia w zakładzie poprawczym 73.

Zawodowe działanie w związku z naruszeniem prawa polowania 379.

Zawodowość 37, 43.

Zazdrość 75.

Zbieg — przestępstw 19, 91, 15 w, jednorodny 91, różnorodny 91, wieloczynowy 91, realny 92, w związku z fałszowaniem pie­niędzy 275, — kar 97,111, — przepisów ustawy 91, 97, 15 w, ustaw wyższego rzędu 97, ustaw w związku z utrudnieniem postępowania karnego 246, w związku z uwolnieniem po­zbawionego wolności 250, przy wykroczeniach 409.

Zbiegowisko publiczne 162, 163.

Zbieranie wiadomości w związku ze szpiegostwem 202.

Zbrodnia 12, 13.

Zbrodnie stanu 36, 58, 93 do 98, — w związku z utratą praw 47, — nawoływanie, pochwalanie 154.

Zbywanie — rzeczy z przestępstwa 160, 161, — podrobionego świadectwa 191, — dokumentów w związku z dochodzeniem pokrytej należności 267, — mienia zajętego 282.

Zebranie 37, — przestępne 164.

Zemsta — społeczna 31, 53, — osobista 233, w związku z ude­rzeniem 337.

Zeszpecenie 236.

Zeznanie — w związku z wyjawieniem tajemnicy 354.

Zdolność płodzenia — pozbawienie 235.

Zdrowie 76, — publiczne 49 w, 50 w, 51 w, — Prezydenta Rzp. 94, — w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 216, — kobiety ciężarnej 233, — rozstrój zdrowia 236, 237.

Zlecenie urzędowe w związku ze szpiegostwem 199, 201, 202, 203.

Złagodzenie nadzwyczajne kary 34, 37, 38, 18, 59, 9 w, — przy nieświadomości bezprawności czynu 20, — przy obronie ko­niecznej 21, — przy wyższej konieczności 22, — przy nie- udolnem usiłowaniu 24, — przy podżeganiu i pomocnictwie 29, 30, — odnośnie do nieletnich 76, — w związku z fałszy- wemi zeznaniami 142, — w związku z homoseksualizmem 304, — w związku z niebezpieczeństwem powszechnem

30

220, — przy rabunku 364, — przy zaborze mienia 257, — w związku z przywłaszczeniem 262, — w związku z uszko­dzeniem mienia 263, — w związku z oszustwem 264, — w związku ze szpiegostwem 133.

Zgorszenie — publiczne w związku z bluźnierstwem 270, — w związku z nierządem 308.

Zgromadzenie — poprzedzające głosowanie 119, — przestępne 164, — w związku ze zbiegowiskiem 260.

Zgromadzenie Narodowe — usunięcie, zagarnięcie władzy 95, — wpływanie na czynności 114.

Złość 33.

Zmiana — nazwiska, wyznania, fotograf j i w związku z fałszo­waniem świadectwa tożsamości 285, — stanu cywilnego 195.

Zmniejszanie — zawartości kruszcu 175, — majątku 273, 275.

Zmowa 36, — w związku ze zbrodniami stanu 183, — w związku z wymuszeniem na urzędniku 231, — między pracodaw­cami lub pracownikami 8.

Zmuszanie 261, — urzędnika 129, 130, w związku ze zbiegowi­skiem 261.

Zmylenie pogoni — w związku z uwolnieniem pozbawionego wol­ności 250.

Znaczki pocztowe — podrabianie, przerabianie 277.

Znak — państwowy, znieważenie 153, — urzędowy 183, — gra­niczny 190, — wodny 190, — wartościowy, podrabianie, przerabianie 181, — ostrzegający 35 w.

Znalezienie falsyfikatu 275.

Znamiona przestępstwa 64.

Znęcanie się 88, 246, — nad nieletnim 121.

Zniekształcenie 236.

Zniesławienie 255.

Zniewaga 255, 256.

Znieważenie — naczelnika, przedstawiciela obcego państwa 111, — godła obcego państwa 112, — władzy, urzędu, woj­ska 127, — urzędnika 132, — osoby pomocniczej 132, — personelu dyplomatycznego 132, — konsula 132, — duchow­nego 132, — godła polskiego 153, — zwłok 168, — przed­miotu czci religijnej 173.

Zniszczenie — dokumentu w stosunku z obcem państwem 194, — dokumentów głosowania 221, — przedmiotu znajdującego się pod rozporządzeniem władzy 237, — znaku 238, — przed­miotu w związku z usunięciem znaków urzędowych 186, — dokumentów 284.

Znoszenie — zmuszanie do znoszenia 251.

Zrzeszenia prawa publicznego 217.

Zwalczanie chorób zaraźliwych 315.

Związek 37, — przyczynowy 68, — religijny 174, w związku ze znieważeniem 132, w związku z napaścią 133, lżenie, wyszydzanie 173, — tajny 165, — przestępny 166, — zawo­dowych przestępców 264, — zbrojny 167, — małżeński 292.

Zwierzę 77, 135, 46 w, 47 w, 48 w, — w związku z naruszeniem prawa polowania 378, — w związku z mieniem 305.

Zwłoki ludzkie — znieważenie 168, — zabieranie 169.

Zwolnienie — warunkowe 38, 40, 51, 65, w związku z utratą praw 116, odwołanie warunkowego zwolnienia 67, z zakładu poprawczego 75, — z tajemnicy 354, — przedterminowe wedle rozp. z 9/1 1927 r. 11, — przy wykroczeniach 405.

żądanie — korzyści w związku z głosowaniem 122, 123, — ko­rzyści przez urzędnika 290.

żebranie 32 w.

żona — w związku z nierządem 212.

życie — Prezydenta Rzp. 94, — duchowe 70, — sprawcy w związku z wymiarem kary 54, — ludzkie 261, — w związku z niebezpieczeństwem powszechnem 216, — nara­żanie życia na niebezpieczeństwo 242, — prywatne w związku ze zniewagą 355, — prywatne 255, — rodzinne 255, — rozrzutne 273, 275.

SPIS RZECZY.

Przepisy wprowadzające kodeks karny i prawo

o wykroczeniach.......... Art. 1—32                  5—28

KODEKS KARNY:

Zasady polskiego kodeksu karnego   29—46

W przeciwieństwie do przestępstwa z art. 203 ściganie nie jest publiczno-skargowem (bez ograniczeń), a przeciwnie wy­maga postawienia wniosku przez pokrzywdzonego. Wynikową tego przeciwieństwa w ściganiu  art. 203 i 204 bę­dzie, że kobieta doprowadzona do znoszenia nierządnej

^[1]                                                     Instytucja podobna jest znaną nowszemu prawu polskiemu pod nazwą „pokutne" (tłumaczenie z niemieckiego — Busse), por. Rozp. Frez. z 22 marca 1928 (D. U. P. poz. 384) o ochronie wynalazków i t. d. art. 25, 111, 188. Pokutne jednak oblicza się obok wynagrodzenia szkody i odgrywa rolę „zadośćuczynienia za krzywdę osobistej natury..." N a- wiązka łączy oba te czynniki razem.

^[2]                                                     Swoistą rolę odgrywa w prawie kamem nawiązka polegająca, po­dobnie jak grzywna, na zapłaceniu przez skazanego, na podstawie wyroku karnego, pewnej sumy pieniężnej. Nawiązka zajmuje w systematyce praw­nej miejsce pośrednie między grzywną a odszkodowaniem, które, jak wia­domo, może także wynikać wprost z wyroku karnego, o ile ustawa o po­stępowaniu kamem dopuszcza załatwienia pretensji prywatno-prawnej w drodze postępowania karnego (ta część postępowania karnego nosi wtedy nazwę — adhezyjnego, przydatkowego).

Nawiązki nie płaci się na rzecz państwa (tem różni się od grzywny) a na rzecz poszkodowanego, nie jest odszkodowaniem, gdyż wymiar na­wiązki nie odpowiada wyrządzonej szkodzie (nawet przy uwzględnieniu strat idealnych), lecz wychodzi poza ramy szkody, ma być takiem zadość­uczynieniem (wobec poszkodowanego), jakiem jest (wobec państwa) kara.

Nawiązka jest postacią szczątkową dawnej kompozycji, będącej także kwotą pieniężną (lub innem świadczeniem materjalnem), płaconą na rzecz pokrzywdzonego lub jego rodziny za zaniechanie wykonania prawa zem­sty (prywatnej).

Polski wyraz „nawiązka" (por. wyrażenie niemieckie Busse) ma­lowniczo przedstawia istotę rzeczy — do odszkodowania właściwego na wiązuje się jeszcze świadczenie dodatkowe, mające charakter zadośćuczy­nienia. Statut litewski (R. XIII art. 1—12) używa zwrotów wykazujących jasno etymologiczne pochodzenie wyrazu „nawiązka": ...grabież z na­wiązką oddać, to jest konia koniem, woła wołem nawiązać y każde bydle jakie pograbił takowym nawiązawszy ma oddać..." (Makarewicz, Prawo karne, str. 258).

Całość:  

1. JULJUSZ MAKAREWICZ KODEKS KARNY Z KOMENTARZEM TRZECIE WYDANIE III/III

(+Pugna+)

...  Art. 1-65 401-425 Skorowidz . . .     427-467     KODEKS KARNY Z KOMENTARZEM         JULJUSZ ...

Created on 18 October 2026

2. JULJUSZ MAKAREWICZ KODEKS KARNY Z KOMENTARZEM TRZECIE WYDANIE II/III

(+Pugna+)

ROZDZIAŁ XIII. PRZEDAWNIENIE. Przedawnienie w prawle kamem oznacza zaniechanie ze strony państwa kroków celem doprowadzenia sprawcy do odcierpienia zasłużonej kary — a to z powodu upływu czasu Czy ...

Created on 18 October 2026

3. JULJUSZ MAKAREWICZ KODEKS KARNY Z KOMENTARZEM TRZECIE WYDANIE I/III

(+Pugna+)

... ludobójstwa mamy prawo i moralny obowiązek stosowania kary śmierci. Red. Gazeta Warszawska + JULJUSZ MAKAREWICZ KODEKS KARNY Z KOMENTARZEM TRZECIE WYDANIE LWÓW WYDAWNICTWO ZAKŁADU NARODOWEGO ...