Dziennikarze Diane Montagna i Nico Spuntoni opublikowali dokument ostro krytykujący mszę łacińską trydencką, sporządzony pod nadzorem kardynała Arthura Roche’a, pełniącego obowiązki prefekta Dykasterii ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów. Dokument ten został rozesłany kardynałom podczas Nadzwyczajnego Konsystorza Generalnego, który odbył się w Rzymie w dniach 7-8 stycznia.
|
Ujawniono dokument konsystorza kardynała Roche'a dotyczący tradycyjnej mszy łacińskiej Niwa LimbuDziennikarze Diane Montagna i Nico Spuntoni opublikowali dokument ostro krytykujący mszę łacińską trydencką, sporządzony pod nadzorem kardynała Arthura Roche’a, pełniącego obowiązki prefekta Dykasterii ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów. Dokument ten został rozesłany kardynałom podczas Nadzwyczajnego Konsystorza Generalnego, który odbył się w Rzymie w dniach 7-8 stycznia.Tekst, datowany na 8 stycznia 2026 r., został wcześniej udostępniony prywatnie członkom Kolegium Kardynalskiego. Dokument ostro krytykuje dalsze stosowanie Mszy trydenckiej łacińskiej, przedstawiając stanowczą obronę reformy liturgicznej po Soborze Watykańskim II i odrzucając jakikolwiek powrót do przedsoborowego rytu rzymskiego jako opcji normatywnej dla Kościoła. Jego publikacja potwierdza wcześniejszy raport „The Catholic Herald ”, że dokument dotyczący Mszy trydenckiej łacińskiej był częścią konsystorza.W dokumencie tym przedstawiono kompleksową obronę teologiczną i historyczną posoborowej reformy liturgicznej i wyraźnie odrzucono jakikolwiek powrót do formy rytu rzymskiego sprzed Soboru Watykańskiego II jako opcji normatywnej dla Kościoła.Tekst formułuje swoją argumentację w oparciu o język Soboru Watykańskiego II, stwierdzając, że reforma liturgiczna musi opierać się na „starannej refleksji teologicznej, historycznej i duszpasterskiej”, aby „zachować zdrową tradycję, a jednocześnie otworzyć drogę do uprawnionego postępu”. Zasada ta, zaczerpnięta bezpośrednio z konstytucji Sacrosanctum Concilium , jest przedstawiona jako kluczowy punkt widzenia, przez który należy rozumieć całe zagadnienie liturgii.Dokument stwierdza, że reforma zawsze była częścią życia liturgicznego Kościoła, deklarując: „W życiu Kościoła liturgia zawsze podlegała reformom”. Śledzi ten rozwój od wczesnego chrześcijańskiego używania greki do łaciny, poprzez średniowieczne sakramentarze, reformy po Soborze Trydenckim, aż po zmiany wprowadzone przez Sobór Watykański II. „Historia liturgii” – stwierdza – „jest historią jej ciągłego „reformowania” w procesie organicznego rozwoju”.Odnosząc się bezpośrednio do reformy trydenckiej, dokument przywołuje działania św. Piusa V po Soborze Trydenckim, podkreślając, że jego intencją było zachowanie jedności. Powołując się na Quo primum , zauważa, że papież stwierdził, iż „tak jak w Kościele Bożym istnieje tylko jeden sposób recytowania psalmów, tak powinien istnieć tylko jeden ryt celebracji Mszy Świętej”.Tekst dowodzi, że jedność i reforma są nierozerwalnie związane z rytualną naturą samej liturgii. „Potrzeba reformy liturgii jest ściśle związana z elementem rytualnym” – czytamy, dodając, że obrzędy z konieczności zawierają elementy kulturowe „zmieniające się w czasie i przestrzeni”, umożliwiając jednocześnie uczestnictwo w niezmiennym misterium paschalnym.W fragmencie cytującym papieża Benedykta XVI, dokument odrzuca jakiekolwiek rozumienie Tradycji jako stałej lub bezwładnej. „Tradycja nie jest przekazem rzeczy ani słów, zbiorem rzeczy martwych” – stwierdza – lecz raczej „żywą rzeką, która łączy nas z początkami, żywą rzeką, w której początkami są zawsze obecne”. Na tej podstawie tekst podkreśla, że reforma liturgiczna nakazana przez Sobór Watykański II „jest nie tylko w pełni zgodna z prawdziwym znaczeniem Tradycji, ale stanowi wyjątkowy sposób oddania się na służbę Tradycji”.Dokument wielokrotnie ostrzega przed oddzielaniem tradycji od reformy. „Podtrzymywanie trwałej tradycji i otwieranie drogi do prawowitego postępu nie mogą być rozumiane jako dwa oddzielne działania” – czytamy w dokumencie, argumentując, że bez postępu tradycja ryzykuje utratę życia, a postęp bez tradycji degeneruje się w „patologiczne poszukiwanie nowości”.Nauczanie papieża Franciszka zajmuje ważne miejsce w całym tekście. Nawiązując do jego przemówienia do Dykasterii ds. Kultu Bożego i Dykasterii z 2024 roku, dokument cytuje papieża, który powiedział, że „bez reformy liturgicznej nie ma reformy Kościoła”. Reforma liturgii jest opisana jako zadanie „odnowy duchowej, duszpasterskiej, ekumenicznej i misyjnej”.Tekst wskazuje również na braki w odbiorze reformy, stwierdzając wprost, że „wdrażanie reformy cierpiało i nadal cierpi z powodu braku formacji”. Apeluje o odnowioną formację liturgiczną, zwłaszcza w seminariach, aby wierni mogli doświadczyć liturgii jako „szczytu i źródła” życia chrześcijańskiego.Najbardziej bezpośrednie omówienie Mszy trydenckiej łacińskiej pojawia się w dalszych częściach dokumentu. Stwierdza się w nim, że dalsze używanie starszych ksiąg liturgicznych, począwszy od pontyfikatu św. Jana Pawła II, było „ustępstwem, które w żaden sposób nie przewidywało ich promocji”. Odwołując się wprost do Traditionis custodes , wyjaśnia się, że papież Franciszek zezwolił na ograniczone używanie Mszału z 1962 roku, aby „wskazać drogę do jedności w używaniu ksiąg liturgicznych promulgowanych” po Soborze Watykańskim II.W dokumencie podkreślono, że Mszał Pawła VI, promulgowany „zgodnie z dekretami Soboru Watykańskiego II”, stanowi „jedyny wyraz lex orandi obrządku rzymskiego”.Cytując bezpośrednio papieża Franciszka, tekst odrzuca tezę, że spory o liturgię są kwestią gustu czy preferencji. „Problem ma przede wszystkim charakter eklezjologiczny” – powiedział papież. „Nie rozumiem, jak można twierdzić, że uznaje się ważność Soboru… i jednocześnie nie akceptować reformy liturgicznej zrodzonej z Sacrosanctum Concilium ”.Argumentacja dokumentu nie tylko potwierdza Sobór Watykański II; przedstawia on szczególną interpretację Soboru, która sprowadza ciągłość do zgodności i traktuje pluralizm w tradycji rzymskiej jako ranę, którą należy wypalić. Tekst rozpoczyna się od poddania wszystkiego pod Sacrosanctum Concilium i wielokrotnie cytuje kluczowe sformułowanie, że „zdrowa tradycja może być zachowana, a jednocześnie droga do prawowitego postępu pozostaje otwarta”. To zdanie samo w sobie jest niepodważalne. Jednak dokument wykorzystuje je jako dźwignię: „podtrzymywanie solidnej tradycji” i „otwieranie drogi do prawowitego postępu” są przedstawione jako nierozłączne, ostrzegając jednocześnie, że bez postępu tradycja staje się „zbiorem rzeczy martwych”.Problem nie polega na twierdzeniu, że istnieje rozwój organiczny, lecz na sugestii, że ci, którzy opowiadają się za dziedziczeniem zamiast za nowością, opowiadają się za śmiercią. Cytat z Benedykta XVI w tekście działa na dwa sposoby: „Tradycja nie jest przekazem rzeczy ani słów, zbiorem rzeczy martwych”, lecz „żywą rzeką, która łączy nas z początkami”. Żywa rzeka ma brzegi; nie jest kanałem wykopywanym na nowo co dekadę.W akapicie 1 dokument argumentuje, że liturgia „zawsze podlegała reformom” i nazywa historię kultu „ciągłym «reformowaniem» w procesie organicznego rozwoju”. W tym miejscu nadano ton. Reforma nie jest opisywana jako sporadyczne lekarstwo na zepsucie lub narastanie, lecz jako normalny sposób życia liturgicznego. Jest to istotny akcent, ponieważ predysponuje czytelnika do postrzegania oporu nie jako roztropności, lecz jako zaprzeczenia historii.Akapit 2 odwołuje się do św. Piusa V i cytuje Quo primum : „Powinien istnieć tylko jeden ryt sprawowania Mszy Świętej”. Zasada ta ma służyć wspieraniu jedności, ale ironia jest oczywista. Kościół rzymski przez długi czas utrzymywał jedność, nie znosząc czcigodnych obrzędów, a samo Quo primum jest historycznie związane z ochroną Mszy Trydenckiej. Akapit 3 podkreśla, że potrzeba reformy jest „ściśle związana z elementem rytualnym” i że obrzędy zawierają elementy kulturowe „zmieniające się w czasie i przestrzeni”. Kwestią sporną nie jest to, czy kultura ma wpływ na obrzędy, ale czy wewnętrzna logika obrzędu i odziedziczony język sakralny można traktować jako jedynie kulturowe, a zatem nietrwałe.Paragrafy 6 i 9 wzmacniają argumentację, cytując refren papieża Franciszka, że „bez reformy liturgicznej nie ma reformy Kościoła”, a następnie, bardziej dosadnie, „Nie możemy powrócić do tej formy rytualnej, którą Ojcowie Soborowi… uznali za konieczną do zreformowania”. Nie jest to już obserwacja historyczna, lecz zakaz ukazany jako zasada. Dokument przyznaje również w paragrafie 8, że wdrażanie „cierpiało i nadal cierpi z powodu braku formacji”. To ustępstwo jest decydujące. Skoro recepcja reformy była naznaczona przez sześćdziesiąt lat zaniedbaniami formacyjnymi, instynktem duszpasterskim powinno być pytanie, co w samej reformie sprzyjało kruchości, a co w starszym rycie zachowywało jasność. Zamiast tego tekst szybko przechodzi do dyscypliny.W paragrafie 10 Mszał z 1962 roku został opisany jako „ustępstwo, które w żaden sposób nie przewidywało ich promocji” i powtórzono, że zreformowane księgi są „jedynym wyrazem lex orandi obrządku rzymskiego”. W paragrafie 11 spór ujmuje się jako fundamentalnie eklezjologiczny: „Problem ma przede wszystkim charakter eklezjologiczny”. To jest sedno sprawy. Dokument dąży do tego, aby przywiązanie do starszej liturgii pełniło funkcję substytutu odrzucenia Soboru, tak aby kwestia liturgiczna stała się testem lojalności. Kościół jednak nigdy nie wymagał, aby każdy katolik przyjmował każdą reformę z taką samą duchową owocnością, a tym bardziej, aby uzasadniona różnorodność była traktowana jako brak jedności.Co istotne, jak zauważył Nico Spuntoni, watykański korespondent „Il Giornale”, raport kończy się cytatem z kontrowersyjnego listu apostolskiego „Desiderio desideravi”, stwierdzając, że „banalne byłoby interpretowanie napięć, niestety obecnych wokół celebracji, jako zwykłej rozbieżności w wrażliwości na formę rytualną. Problem jest przede wszystkim eklezjologiczny. Nie rozumiem, jak można uznać ważność Soboru… i nie powitać reformy liturgicznej zrodzonej z Sacrosanctum Concilium”.Stanowiska tego nie podzielają jednak dawne wspólnoty Ecclesia Dei, z których wiele konsekwentnie deklarowało swoją lojalność wobec Soboru. Kwestionują one nie sam Sobór Watykański II, ale twierdzenie, że liturgiczne wytyczne Soboru były wiernie wdrażane w kolejnych dekadach. W tym świetle dokument stoi w sprzeczności z interpretacją przedstawianą przez niektórych ultra-progresywnych komentatorów, którzy sugerowali, że jedynie konserwatywni kardynałowie próbowali poruszać kwestię liturgii podczas konsystorza.
|
Cardinal Roche’s consistory document on the Traditional Latin Mass revealed Niwa LimbuA document sharply critical of the Tridentine Latin Mass, authored under the authority of Cardinal Arthur Roche in his capacity as Prefect of the Dicastery for Divine Worship and the Discipline of the Sacraments, has been published by journalists Diane Montagna and Nico Spuntoni following its circulation to cardinals during the Extraordinary General Consistory held in Rome from 7 to 8 January.The text, dated 8 January 2026, was previously shared privately with members of the College of Cardinals. The document sharply criticises the continued use of the Tridentine Latin Mass, setting out a forceful defence of the post–Vatican II liturgical reform and rejecting any return to the pre-conciliar Roman Rite as a normative option for the Church. Its publication confirms The Catholic Herald’s earlier report that a document addressing the Tridentine Latin Mass formed part of the consistory.It sets out a comprehensive theological and historical defence of the post-conciliar liturgical reform and explicitly rejects any return to the pre-Vatican II form of the Roman Rite as a normative option for the Church.The text frames its argument within the language of the Second Vatican Council, stating that liturgical reform must be grounded in “careful theological, historical, and pastoral reflection” so that “sound tradition may be retained, and yet the way remain open to legitimate progress”. This principle, drawn directly from Sacrosanctum Concilium, is presented as the key lens through which the entire question of the liturgy should be understood.The document asserts that reform has always been part of the Church’s liturgical life, declaring: “In the life of the Church, the liturgy has always undergone reforms.” It traces this development from the early Christian use of Greek to Latin, through the medieval sacramentaries, the reforms following the Council of Trent, and finally to the changes mandated by the Second Vatican Council. “The history of the liturgy,” it states, “is the history of its continuous ‘reforming’ in a process of organic development.”Addressing the Tridentine reform directly, the document recalls the actions of St Pius V following the Council of Trent, emphasising that his intention was the preservation of unity. Citing Quo primum, it notes that the Pope affirmed that “as in the Church of God there is only one way of reciting the psalms, so there ought to be only one rite for celebrating the Mass”.The text argues that unity and reform are inseparable from the ritual nature of the liturgy itself. “The need to reform the liturgy is strictly tied to the ritual component,” it says, adding that rites necessarily include cultural elements “that change in time and places” while enabling participation in the unchanging paschal mystery.In a passage quoting Pope Benedict XVI, the document rejects any understanding of tradition as fixed or inert. “Tradition is not the transmission of things or words, a collection of dead things,” it states, but rather “the living river that links us to the origins, the living river in which the origins are ever present”. On this basis, the text insists that the liturgical reform mandated by Vatican II “is not only in full syntony with the true meaning of Tradition, but constitutes a singular way of putting itself at the service of the Tradition”.The document repeatedly warns against separating tradition from reform. “Maintaining solid tradition and opening the way to legitimate progress cannot be understood as two separable actions,” it says, arguing that without progress tradition risks becoming lifeless, while progress without tradition degenerates into “a pathological search for novelty”.Pope Francis’s teaching features prominently throughout the text. Referring to his 2024 address to the Dicastery for Divine Worship, the document quotes the Pope as saying that “without liturgical reform, there is no reform of the Church”. It describes the reform of the liturgy as a task of “spiritual, pastoral, ecumenical, and missionary renewal”.The text also acknowledges shortcomings in the reception of the reform, stating plainly that “the application of the reform suffered and continues to suffer from a lack of formation”. It calls for renewed liturgical formation, particularly in seminaries, so that the faithful may encounter the liturgy as “the summit and source” of Christian life.The most direct treatment of the Tridentine Latin Mass appears in the later sections of the document. It states that the continued use of older liturgical books was, from the pontificate of St John Paul II onwards, “a concession that in no way envisaged their promotion”. Referring explicitly to Traditionis custodes, it explains that Pope Francis permitted the restricted use of the 1962 Missal in order to “point the way to unity in the use of the liturgical books promulgated” after Vatican II.The document insists that the Missal of Paul VI, promulgated “in accordance with the decrees of the Second Vatican Council”, constitutes “the sole expression of the lex orandi of the Roman Rite”.Quoting Pope Francis directly, the text rejects the idea that disputes over the liturgy are matters of taste or preference. “The problematic is primarily ecclesiological,” the Pope is cited as saying. “I do not see how it is possible to say that one recognises the validity of the Council … and at the same time not accept the liturgical reform born out of Sacrosanctum Concilium.”The document’s argument does not merely reaffirm Vatican II; it advances a particular interpretation of the Council, one that collapses continuity into compliance and treats plurality within the Roman tradition as a wound to be cauterised. The text opens by placing everything under Sacrosanctum Concilium and repeatedly cites its key phrase that “sound tradition may be retained, and yet the way remain open to legitimate progress”. That sentence is unobjectionable in itself. Yet the document uses it as a lever: “maintaining solid tradition” and “opening the way to legitimate progress” are presented as inseparable, while warning that without progress tradition becomes “a collection of dead things”.The difficulty is not the claim that organic development exists, but the insinuation that those who plead for inheritance over novelty are pleading for death. The text’s own quotation of Benedict XVI cuts both ways: “Tradition is not the transmission of things or words, a collection of dead things,” but “the living river that links us to the origins”. A living river has banks; it is not a canal dug anew each decade.In paragraph 1, the document argues that the liturgy “has always undergone reforms” and calls the story of worship a “continuous ‘reforming’ in a process of organic development”. Here the tone is set. Reform is not described as an occasional remedy for corruption or accretion, but as the normal mode of liturgical life. This is a significant emphasis, because it predisposes the reader to see resistance not as prudence but as denial of history.Paragraph 2 appeals to St Pius V and quotes Quo primum, “there ought to be only one rite for celebrating the Mass”. That is deployed to support unity, yet the irony is plain. The Roman Church long maintained unity without abolishing venerable uses, and Quo primum itself is historically associated with the protection of the Tridentine Mass. Paragraph 3 insists that the need to reform is “strictly tied to the ritual component” and that rites have cultural elements “that change in time and places”. The point at issue is not whether culture touches rites, but whether the rite’s internal logic and inherited sacral language may be treated as merely cultural and therefore disposable.Paragraphs 6 and 9 tighten the argument by quoting Pope Francis’s refrain that “without liturgical reform, there is no reform of the Church”, and then, more starkly, “We cannot go back to that ritual form which the Council Fathers … felt the need to reform”. This is no longer an historical observation; it is a prohibition cast as principle. The document also admits, in paragraph 8, that implementation “suffered and continues to suffer from a lack of formation”. That concession is decisive. If the reform’s reception has been afflicted by formation failures for sixty years, the pastoral instinct should be to ask what in the reform itself fostered fragility, and what in the older rite preserved clarity. Instead, the text moves swiftly to discipline.Paragraph 10 describes the 1962 Missal as “a concession that in no way envisaged their promotion” and reiterates that the reformed books are “the sole expression of the lex orandi of the Roman Rite”. Paragraph 11 then frames the dispute as fundamentally ecclesiological: “The problematic is primarily ecclesiological.” This is the crux. The document seeks to make attachment to the older liturgy function as a proxy for rejecting the Council, so that a liturgical question becomes a loyalty test. Yet the Church has never required that every Catholic embrace every reform with the same spiritual fruitfulness, still less that legitimate diversity be treated as disunity.Importantly, as Nico Spuntoni, Vatican correspondent for Il Giornale, has noted, the report concludes by citing the controversial apostolic letter Desiderio desideravi, asserting that “it would be banal to read the tensions, unfortunately present around the celebration, as a simple divergence in sensibilities towards a ritual form. The problem is first and foremost ecclesiological. I do not see how one can recognise the validity of the Council … and not welcome the liturgical reform born of Sacrosanctum Concilium.”
This position, however, is not shared by former Ecclesia Dei communities, many of which have consistently affirmed their loyalty to the Council. What they contest is not Vatican II itself, but the claim that the Council’s liturgical directives were faithfully implemented in the decades that followed. In this light, the document stands at odds with the interpretation advanced by some ultra-progressive commentators, who have suggested that only conservative cardinals sought to raise the liturgical question during the consistory.
|
https://thecatholicherald.com/article/cardinal-roches-consistory-document-on-the-traditional-latin-mass-revealed
