BIBLIOTEKA „NOWEGO ŁADU

TADEUSZ GLUZIŃSKI

SPRAWA UKRAIŃSKA

Bratu mojemu

ś. p. podp. Lechowi Oluzimhemu

poległemu pod Lwowem w dniu 29 grudnia 1918 roku poświęcam.

WARSZAWA - 1936

Jednem z zagadnień, w którem brak znajomo­ści historii, choćby niedawnej, najfatalniejsze daje wyniki, to t. zw. kwestia ukraińska. Ocenianie isto­ty ruchu ukraińskiego z perspektywy przedwojen­nego Kijowa — to absurd zupełny, a jakże rozpo­wszechniony! Liczenie na możność przeciwstawienia ukraińców Rosji — jakże zawodne dla kogokolwiek, a tem bardziej dla nas! ..Sprowadzanie „kwestii ukra­ińskiej “ do źródeł wyłącznie gospodarczo-społecznych — jakże fałszywe! A wskutek tych mylnych poglądów każdy krok—jakże błędny i szkodliwy! Toteż, biorąc się do rozważań nad kwestią ukraińską w Polsce, trze­ba zacząć od pobieżnego choćby rysu historycznego.

Prawdziwa medycyna to taka, która zapobiega chorobom, eliminuje ich przyczyny i pozwala naturze działać.

W takich warunkach szanse na wyzdrowienie są stuprocentowe.

PARYŻ

ALBERT SAVINGS, WYDAWCA

GENEZA UPADKU POLSKI.

Przyczyny upadku Polski. Nie społeczne przyczyny doprowadziły Polskę do upadku. Nieszczęśliwy przypadek — wygaśnięcie dynastyi. Znaczenie dziejowe kolonizacyi Eitwy i Rusi. Czynniki spójni z Wę­grami, Czechami INiezrównanie ważniejsze czynniki spójni z Litw^Tą. Unia z Eitw⁷ą była czynnikiem rozwmju i potęgi. Unia kościelna — nieszczęściem. Od XVI st. główną antagonistką Polski stała się Mo­skwa. Czynniki zwycięstwa Moskwy. Brak drugiego frontu w ciągu stuleci. Antyteza ustroju Rosyi i Polski. Nadmierny fiskalizm rosyjski. Zastój budżetowy Rzeczypospolitej. Elekcya znosi ciągłość w polityce zewnętrznej. Elekcya wytwarza liczne wzajemnie neutralizujące się organy polityki zewnętrznej.

Recenzja Spencera J. Quinna,
marzec 2026 r.

Czy naprawdę warto było toczyć wyniszczającą wojnę, aby Polska stała się ofiarą nie Hitlera, a Stalina, aby w Europie Wschodniej istniało imperium sowieckie, a nie niemieckie, abyśmy mogli stawić czoła nie Japonii, a sługusowi Stalina, Mao Tse-tungowi, na Wschodzie? Wojna i powojenne emocje uniemożliwiły szczere zmierzenie się z tymi pytaniami. Jednak tragiczny opis wydarzeń w Polsce, przedstawiony w tym rozdziale, z pewnością sugeruje, że istnieje argument za odpowiedzią negatywną.

—William Henry Chamberlin

Gdyby zmuszono mnie do krótkiego opisania  Drugiej Krucjaty Ameryki,  rewizjonistycznego opisu przywództwa aliantów w czasie II wojny światowej autorstwa Williama Henry'ego Chamberlina, na myśl przychodzą mi dwa słowa: trzeźwa księgowość. W niemal każdym rozdziale autor ocenia Stany Zjednoczone i Wielką Brytanię pod kątem standardów, które same sobie wyznaczyły, dążąc do pokonania państw Osi. Czy spełniły te standardy? Czy ich deklarowane cele zostały osiągnięte? Czy świat po wojnie był w lepszym stanie niż przed wojną? Z pewnością takie pytania zasługują na szczere odpowiedzi.

książki Sławomira Leśniewskiego „Chmielnicki. Burzliwe losy Kozaków”.

„Nadszedł więc pamiętny dzień, w którym los religii katolickiej, Rzeczypospolitej, króla i, żeby prawdę powiedzieć, całego chrześcijaństwa zawisł od beresteckich pól”.

Jak widać, kanclerz litewski uderzył w najwyższe tony, aby dostatecznie obrazowo przedstawić grozę sytuacji i dramaturgię konfrontacji polsko-kozackiej, do jakiej doszło pod Beresteczkiem. Wydaje się jednak, że chrześcijaństwo w swojej ogromnej masie zapewne nie poniosłoby większego uszczerbku nawet w przypadku zupełnej klęski Polaków. Szczęśliwie mieli uniknąć tego losu.