FR. RA WITA-GAWROŃSKI
KOZACZYZNA
UKRAINNA
W
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
DO KOŃCA XVIII-GO WIEKU
Zarys
polityczno-historyczny

NAKŁADEM GEBETHNERA I WOLFFA
WARSZAWA - KRAKÓW — LUBLIN — ŁÓDŹ POZNAŃ WILNO — - ZAKOPANE.

ZAKŁADY DRUKARSKIE F. WYSZYŃSKIEGOI S-KI, WARSZAWA, ZGODA 5.

OD AUTORA.
Wiemy jaką rolą anarchiczną odegrali Kozacy w Rzptej polskiej, że z tej trzywiekowej prawie anarchji powstawały i organizowały się, wyszłe z łona ruskiego społeczeństwa, dwa jego odłamy, dwie warstwy, z których jedna nosiła nazwą Kozaczyzny, druga — Hajdamaczyzny. Historycy nasi dawniejsi, a szczególnie bliżej wypadków stojący, lepiej od nas rozumieli następstwa i objawy tego ruchu społecznego, zrodzonego nad Dnieprem i porywającego furją swawoli ludność wiejską za sobą, lecz domyślnie raczej niż na podstawie badań aktów i dokumentów — nieznanych im zresztą. Niedoceniano jednak znaczenia tego zjawiska dziejowego lub oceniano je błędnie. Odnieść się to może, zarówno do wewnętrznej jak i do zewnętrznej polityki państwa polskiego. Następstwa takiego krótkowidztwa były fatalne dla państwa.
Historycy nasi uwzględniali najczęściej stronę militarną walki Rzptej polskiej z Kozaczyzną, z Hajdamaczyzną i tego prawie nie było, — znano jako tako polityczne stosunki hetmanów kozackich z postronnemi państwami lub ich wybryki na niekorzyść Polski, ale w akty i dokumenty, szczególnie obcych archiwów, zapuszczano się rzadko, a samo zjawisko Kozaczyzny w stosunku do Rzptej polskiej oceniano jednostronnie, a nieraz u najnowszych historyków z pewnym sentymentalizmem społeczno-narodowym, przenosząc najnowsze poglądy demokratyczno-socjologiczne w okres walk 17-go wieku. Grzeszyli tern szczególnie historycy ze szkoły rosyjskiej, w której interesie politycznym leżało zohydzanie naszej przeszłości i przedstawianie narodu polskiego, jako niezdolnego do życia samodzielnego.

Straszliwa praktyka składania ofiar z dzieci była praktykowana na całym świecie od tysięcy lat. Zazwyczaj składanie ofiar z dzieci było powiązane z kultem pogańskiego bóstwa, często boga płodności. Wierni starali się uzyskać błogosławieństwo od swoich bogów lub potwierdzić lub dopełnić przysięgi złożonej w imieniu boga.

Starożytni Aztekowie, Inkowie i kilka innych ludów Ameryki Południowej i Środkowej praktykowało składanie ofiar z dzieci. To samo dotyczyło druidów w Europie. Miasto Kartagina w Afryce Północnej zawiera dowody składania ofiar z dzieci w związku z kultem Baal Hammona, boga sprowadzonego z Fenicji. Wielu rzymskich pisarzy wspomina o tym barbarzyńskim akcie w Kartaginie.

500 lat temu krzyż Baryczków został przywieziony do Warszawy, przez pięć wieków był świadkiem modlitwy i historycznych wydarzeń; z okazji jubileuszu przygotowano wydarzenia religijne, a także naukowe i kulturalne - powiedział PAP historyk sztuki bp Michał Janocha. PAP: Jakie znaczenie ma krzyż w chrześcijaństwie? Bp Michał Janocha: Krzyż jest paradoksem. W starożytnym Rzymie był znakiem kaźni i haniebnej śmierci. Dopiero w perspektywie zmartwychwstania Chrystusa stał się dla chrześcijan znakiem wiary. Pracowałem w Laskach z ociemniałymi, gdzie założycielka, bł. Róża Czacka wprowadziła zwyczaj pozdrawiania się: "Przez krzyż - do nieba" - brzmi odpowiedź.

Dziś w naszym kalendarium przyjrzymy się początkom rządów króla Stanisława Augusta oraz sprawie kryzysu monetarnego.

August II Sas doprowadził do likwidacji polskich mennic (oprócz Gdańska i Torunia), a większość monet z czasów panowania jego i jego następcy, bito w Saksonii. Jak bardzo było to niebezpieczne dla Polski, przekonano się dopiero kilkadziesiąt lat później.

W czasie wojny siedmioletniej, Prusy pokonały Saksonię i zajęły niemal całą jej powierzchnię. W okupowanym Dreźnie, w ręce króla Fryderyka II dostały się polskie stemple mennicze, co pozwoliło mu zalewać Rzeczpospolitą fałszywą monetą zwaną efraimką.