Kwestia człowieka

W naszych czasach staje się coraz bardziej oczywiste, że kwestionowany jest sam człowiek, samo jego istnienie, i coraz bardziej jasne jest, że żyjemy w krytycznym, niezwykle krytycznym momencie historii i możliwe (a nawet prawdopodobne) jest, że żyjemy w czasach ostatecznych.

Epidemie i wojny dziesiątkują miliony istnień ludzkich, w SMO świat znalazł się na krawędzi wojny nuklearnej, która raz rozpoczęta może zakończyć istnienie ludzkości.

Jednocześnie w filozofii i nauce zarysowują się horyzonty post-ludzkiej przyszłości. Teoria osobliwości, przekazanie inicjatywy sztucznemu intelektowi, postęp inżynierii genetycznej, udoskonalenie robotyki, próby połączenia człowieka z maszyną (stworzenie cyborgów) – wszystko to stawia pod znakiem zapytania samo istnienie człowieka, sugerując, że powinniśmy przewrócić tę kartę historii i zdecydowanie wejść w erę posthumanizmu, transhumanizmu.

W takiej sytuacji niezwykle ważne jest ponowne podjęcie kwestii antropologicznych z najwyższą powagą. Jeśli człowiek jest na skraju wyginięcia, unicestwienia, fundamentalnej i nieodwracalnej mutacji, to kim on jest? Czym był? Jaka jest jego istota i misja? Zbliżając się do granicy, człowiek może lepiej zrewidować swoje formy i w ten sposób poznać swoją istotę, swoje eidos.

Ta rewizja może być wykonana na wiele różnych sposobów. Wszystko zależy od pierwotnego punktu widzenia. Każdy paradygmat naukowy lub ideologiczny wywodzi się z własnych struktur. W tym artykule staramy się nadać sens człowiekowi przede wszystkim w kontekście chrześcijańskiej eschatologii, ale aby wyjaśnić, w jaki sposób doktryna chrześcijańska przedstawia człowieka, jego naturę i przeznaczenie w czasach ostatecznych, wycieczka do bardziej ogólnego problemu antropologii religijnej na ogół jest konieczne w pierwszej kolejności.

Dualizm ludzkości w Sądzie Ostatecznym

Szczegółowo opisano koniec świata w tradycji chrześcijańskiej (a także w innych wersjach monoteizmu). Kulminacją całej historii świata będzie moment Sądu Ostatecznego. I tu napotykamy na główną cechę antropologii eschatologicznej: dualizm, ostateczny podział ludzkości na dwie grupy, reprezentowane przez wizerunki baranków (bydła, trzody – πρόβατον) i kóz (ἔριφος). Baranki to wybrani, którzy otrzymają dobrą odpowiedź na Sądzie Ostatecznym. Kozły są przeklętymi, przeznaczonymi na wieczną zagładę. Baranki idą w prawo, ku zbawieniu, kozły idą w lewo, ku potępieniu.

Ewangelia Mateusza [rozdz. 25, wersety 31-36] tak opisuje ten podział: