Polska Martyrologia lat 1939-45 doczekała się wielu opisów, ale tylko jedna rodzina pozostawiła wspomnienia z obu stron nieszczęścia, zakończonego w Kanadzie.  Henryk Piekarski [1887-1973, herbu Rola] wraz z żoną Marią doświadzcyli morderczej poniewierki sowieckiej a ich syn Konstanty [1915-1990] przetrwał piekło niemieckich obozów koncentracyjnych.  Wspomnienia (ale nie tylko) Ojca: “Znad Niemna przez Syberię do Kanady” (300 stron) wydane zostały w Rzymie w 1967 r.{miejmy nadzieję, zostanie wznowione w Polsce}, zaś Syna: “Escaping Hell – The Story of a Polish Underground Officer in Auschwitz and Buchenwald” (254 strony) opublikowano w Toronto w 1989 r.. {tlumaczenie polskie “Umykając piekłu” (330 stron) zawierające także przypisy i uzupełnienia, ukazało się w Warszawie 6 lat później, jako wydanie specjalne na 60. rocznice oswobodzenia obozu Auschwitz}.  Warto te książki przypomnieć, a są do wglądu w Fundacji im Konstantego Piekarskiego (Calgary, Kanada www.PolandPolska.org) a także w Bibliotece Narodowej w Warszawie.  Dla zachęty pozwalam sobie przytoczyć fragmenty ich treści:

(...)W dzieje Chodla w sposób szczególny wpisała się żydowska rodzina Tauberów, w której chłopcom często nadawano imię Abram. Pierwszy Abram Tauber walczył pod Piłsudskim i w roku 1920 oddał życie za ojczyznę Polskę. Jego bohaterstwo i daninę krwi innych mieszkańców Chodla, Polaków i Żydów, uwiecznione zostało poprzez wyrycie ich nazwisk na pomniku Marszałka postawionym w centrum miasteczka w latach trzydziestych XX wieku.

Gdy pierwszy chodelski Abram Tauber walczył za Polskę w wojnie bolszewickiej, w Chodlu przyszedł na świat drugi Abram Tauber.