UDZIAŁ FLOTY HOLENDERSKIEJ

W WOJNIE POLSKO-SZWEDZKIEJ 1655-1660

WOJNA polsko-szwedzka za Jana Kazimie­rza wynikła z powodów błahych, lecz miała przyczyny głębsze. Rząd sztokholm­ski poczuł się nagle dotkniętym, że kan­celaria królewska w Warszawie umieszcza stale przy tytule monarszym „etc.” i nie pozbawia pol­skiego orła państwowego 3 koron na piersiach. Owo „etc.” oznaczało zasadniczo „dziedziczny król Szwedów, Gotów i Wandalów”, a trzy korony na piersiach orła przedstawiały oznakę władzy nad Szwedami, Gotami i Wandalami. Zarówno „etc.”, jak trzy korony, były dekoracyjnymi pozostałoś­ciami, uwzględnionymi i w rozejmie Starowiejskim (1629 r.), i w rozejmie Sztumskim (1635 r.), a nie posiadającymi żadnej realnej wartości. Jednakże właśnie zatarg powstał o te dekoracje. Oczywiście, rządowi szwedzkiemu szło zupełnie o co innego, mianowicie o wykorzystania ciężkiej sytuacji poli­tycznej, w której znalazła się Rzplita z racji buntu Chmielnickiego i spowodowanej przez to wojny z Moskwą. Celem, do którego dążył Sztokholm, było powiększenie swego stanu posiadania nad Bałtykiem przez zagarnięcie nadmorskich ziem Rzplitej, należących do niej bezpośrednio, jak ów­czesne Prusy Królewskie (dziś. Pomorze), i po­średnio, jak lenna Kurlandia (dziś. Łotwa płdna) i Prusy Książęce (dziś. Prusy Wschodnie).O rozszerzeniu swych wybrzeży bałtyckich myśleli Szwedzi od chwili odzyskania niepodle­głości i zrzucenia jarzma duńskiego w pierwszej połowie XVI-go stulecia. Pierwsi Wazowie złączyli ściśle ze Szwecją Finlandię, zagarnęli Estonię i odrzucili od zatoki Fińskiej Moskwę. Gustaw Adolf, po zwycięskiej kampanii inflanckiej, opa­nował ujście Dźwiny z Rygą i z Inflant, uzyska­nych z takim nakładem krwi i trudów przez Zyg­munta Augusta i Stefana Batorego, zrobił szwedz­ką Liwonię (dziś. Łotwa środkowa i płn.). Wtrą­canie się Szwedów do wojny 30-letniej dało im przy podpisywania pokoju Westfalskiego zachod­nią część Pomorza Nadodrzańskiego ze Szczecinem i Wismarem oraz Rugię. W ten sposób przed 1655 r. 80% linii brzegowej Bałtyku znalazło się w rękach szwedzkich. Zagarnąć pozostałe 20% wy­brzeży i zamienić Bałtyk na wewnętrzne jezioro szwedzkie stało się hasłem Sztokholmu.

“Ukraina” i “ukraiński”